Latest New from Green Correspondents for 07/12/2012

Email not displaying correctly? View it in your browser.   آیت الله دستغیب: موسوی و کروبی و زندانیان سیاسی را آزاد کنید/ راه دلجویی از مردم برگزاری انتخابات آزاد است خبرنگاران سبز/ جامعه: آيت الله سید علی محمد دستغيب از اعضای خبرگان رهبری و از مراجع مستقل با تاکيد بر اينکه ميرحسين موسوی تاکنون نه توهينی به کسی کرده و نه دروغی گفته و نه تهمتی زده است، از اينکه وی بدون اثبات جرم در حصر است، به شدت انتقاد کرد و گفت: هيچ خلاف شرع و قانونی از آقايان موسوی و کروبی سر نزده و تمام خلاف شرع ها متوجه شما می باشد؛ چون شما بدون محاکمه اين دو بزرگوار از تريبون مجلس به نفع خويش استفاده کرديد و عليه ايشان در صحن مجلس شعار داديد و خود را هم نماينده مردم می دانيد! آيا اسلام اينگونه دستور داده؟ اين مرجع تقليد مستقل تصريح کرد: شما می خواهيد اين مملکت ايران به دست  قدرتهای استعماری مثل آمريکا و روسيه و چين و ساير ابرقدرتها نيفتد و مردم آزاد باشند و مملکت را به نيروی خودشان حفظ کنند؛ خوب شما آقايان که فرد صالحی را برای اين مملکت نگذاشته ايد؛ افراد صادق و کارآمد که در زندانها هستند وکسانی روی کار آمدند که بهره ای از مسايل اخلاقی و تجربه اداره کشور را ندارند و هر روز با تصميمات نادرست خويش فشار بيشتری را به اين مردم و اين کشور تحميل می کنند. به گزارش حديث سرو، جمعی از فعّالين دانشجويی با مرجع عاليقدر حضرت آيت اللّه العظمی دستغيب ديدار کردند. در ابتدای اين ديدار چند نفر از اعضای اين تشکّل نقطه نظرات خود را درباره مسائل روز جامعه با معظم له در ميان گذاشتند. يکی از فعّالين اين تشکّل در ابتدا با اشاره به اين که همواره در طول تاريخ روحانيت مستقلّ ملجا و پناه مردم بوده است، گفت: روحانيون بخصوص در زمان پيروزی انقلاب اسلامی بصورت مستقيم وارد عرصه سياسی کشور شدند و در بين آنها روحانيت مستقلّ و مردمی توانست به عنوان ملجا و پناه مردم نقش تاريخی خود را همانند قيام تنباکو و قضیّه مشروطه ايفا کند. وی در ادامه با اشاره به حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد هشتادوهشت و روند افراطی ‌گری عده ای تماميت خواه در بازداشت و زندانی کردن منتقدان به نتايج انتخابات گفت: يکی از مسائل مهمی که بخصوص پس از انتخابات هشتادوهشت تا بحال مورد توجه دلسوزان اين انقلاب بوده است، مسئله زندانيان سياسی است. دوستان حتما در جريان هستند که زندانيان سياسی در شرايط مناسبی قرار ندارند و از حقوق اوليه يک زندانی بر طبق قانون اساسی محروم هستند؛ بخصوص وضعيت خانم نرگس محمدی که ايشان از بيماری های عصبی رنج می برد و در واقع در زندان زنجان بصورت غير قانونی تبعيد شده و از هرگونه امکانات رفاهی محروم است. يکی ديگر از اين اعضای فعّال دانشجويی با انتقاد از اين که فضای نقد در جامعه بخاطر دسته بنديهای سياسی و جناحی و خودی و غير خودی کردن جناحهای مختلف با غرض ورزيهای عده ای روبرو است و مانع پيشرفت و اصلاح امور کشور است، گفت: خود ما که الان در خدمت حضرتعالی هستيم بارها پيش آمده که بخاطر يک حرف صحيح و انتقاد بجا مورد کم لطفی قرار گرفته ايم و حتی به بی دينی هم متّهم شده ‌ايم.در حالی که دوستان ما کسانی هستند که غالب آنها از خانواده های مذهبی و ريشه دار در اين انقلاب هستند و تحت تربيت اسلامی قرار گرفته اند. در ادامه اين جلسه، حضرت آيت اللّه العظمی دستغيب به سخنرانی در جمع فعّالين دانشجويی شيراز پرداخت که متن کامل آن در پی می آيد: خير مقدم عرض می کنم خدمت شما دانشجويان عزيز و اميدوارم که همه شما موفق باشيد و خدای تعالی عمر با برکتی به شما عنايت کند و استقامت کنيد در آنچه را که فهميديد. همه شما متوجه هستيد که دين اسلام به ذات خود ندارد عيبی و هر عيبی که هست از مسلمانی ما می باشد. اگر کسی به آنچه را که اسلام دستور داده عمل نمايد بدين معنی که واجبات الهی را انجام دهد و محرمات الهی را ترک نمايد، سعادت دنيا و آخرت خويش را به ارمغان آورده است؛ همانطور که خدای تعالی در سوره طلاق می ‌فرمايد: وَ مَن یَتَّقِ اللَّهَ يجَعَل لَّهُ مخْرَجًا وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَايحَتَسِبُ: هر کس تقوا يعنی حضور پروردگار را متوجه باشد و رازق و مدير و مدبّر خويش را خدا بداند و به ريز و درشت دستورات الهی عمل کند، پروردگار عالم راه خروج از مشکلات را برای او می ‌گشايد و از جايی که گمان نمی کند به او رزق و روزی می دهد. البته مصداق اکمل اين آيه شخص پيامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار (عليهم السلام) می ‌باشند که مهمترين حافظان شريعت در عصر خود بودند و در زمان غيبت صغری تا بحال هم فقهای عدولی که عمرشان را صرْف قرآن و سنّت کردند و در اين راه تمام سختی ها و ناملايمت ها را به جا خريدند و حتیّ از جان خود برای پاسداری از دين اسلام دريغ نکردند حافظ شريعت و احکام اسلام بوده و هستند که می توان به اسطوانه ‌های علم و تقوی چون شهيد اوّل و شهيد ثانی و در زمان انقلاب اسلامی به شهيد آيت اللّه دستغيب و آيت الله صدوقی و آيت الله دکتر بهشتی و هفتادو دوتن از يارانشان اشاره کرد. علمای ربانی، متوقع از مردم نبودند علمای ربّانی و هاديان طريق الهی در مقابل اين سختی ها توقّعی از مردم نداشتند، بلکه در مقابل آنها متواضع بودند و اينطور نبودند که بگويند چون ما متحملّ اين همه سختی شده ايم پس بايد همه مردم تابع ما باشند. خدا رحمت کند شهيد آيت اللّه دستغيب را. با وجود اين که عمری را در راه تهذيب و معرفت خدای تعالی سپری کرده بود و از محضر عرفای نامی چون حضرت آيت الله العظمی سيد علی قاضی و حضرت آيت الله حاج شيخ محمد جواد انصاری همدانی و حضرت آيت الله العظمی نجابت، استفاده های فراوانی کرده بود؛ مع ذلک نسبت به جوانانی که به جبهه ها می رفتند و اينطور در راه خدا بذل جان می کردند، می فرمود: بنده هفتاد سال زحمت کشيدم اما اين رزمندگان عزيز در مدت کمی به مقصود خويش رسيدند. رحمت و رضوان خدای تعالی به حضرت امام خمينی (ره). ايشان با وجود اين که نقش بسزايی در پيروزی انقلاب اسلامی داشت و انقلاب اسلامی ايران با نام ايشان شناخته می شود امّا مردم را ولی نعمت خود می دانست و نسبت به آنان با تواضع برخورد می کرد و خود را طلبکار آنان نمی دانست و بدين جهت بود که دستور داد قانون اساسی تدوين شود و خود را هم ملزم به تبعيت از اين قانون می دانست و هيچ گاه مشاهده نشد که ايشان نظر و عقيده شخصی خويش را بر قانون ترجيح دهد و در برابر کسانی هم که می ‌خواستند بر خلاف قانون عمل کنند ايستادگی می کرد. ما ضد انقلاب نيستيم، ضد مدعيان عمل به اسلام هستيم که خلاف می کنند همانطور که قبلا هم عرض کردم ما و دوستانمان هيچکدام ضدّ انقلاب اسلامی نيستيم، ما ضدّ عملی هستيم که مخالف با احکام اسلام است؛ خوب آقايان مدعی عمل به احکام اسلام هستند، امّا آنچه در عمل مشاهده می شود خلاف اين ادّعا را ثابت می کند. در مقدمه قانون اساسی چند صفحه ای درباره شرافت و کرامت انسانی سخن به ميان آمده است؛ معنای کرامت انسانی اين است که مردم را اذيت نکنند و با مردم صادق باشند و حقائق کشور را به سمع و اطلاع مردم برسانند و بين گفتار و کردار مسئولين تطابق باشد. خوب مردم باصفای ايران که در مقابل حرف حقّ ايستادگی ندارند، آنچه موجبات رنجش و نارضايتی مردم است عدم عمل به قانون اساسی می باشد. حرف زدن و انتقاد کردن در زمان پيامبر اسلام(ص) و مولا علی (ع) و ائمه اطهار (عليهم السلام) مرسوم بوده است. پيامبر و امام علی منتقدان خود را زندانی نمی کردند نسبت به حضرت ختمی مرتبت انتقادات زيادی مطرح می شد اما اينطور نبود که حضرت بگويند هرکس انتقادی کرد او را زندانی کنيد يا مورد ضرب و شتم قرار دهيد. آنطوری که در تاريخ نقل شده در زمان حضرت ختمی مرتبت(ص)، شخص بيابانگردی وارد بر پيامبر واصحابشان شد و قصدش آسيب رساندن به حضرت بود. اصحاب برای جلوگيری از حمله اين شخص درصدد دفاع از حضرت برآمدند امّا پيامبر ضمن نهی اصحاب از آسيب رساندن به اين شخص او را دعوت به صحبت کرد و اسلام را بر وی عرضه نمود؛ که در تاريخ است که اين شخص اسلام آوردن خويش را منوط به اظهار شهادتين از زبان سوسماری کرد که به امر حضرت و خواست پروردگار سوسمار اقرار به وحدانيت خدا و رسالت پيامبر اکرم (ص) کرد و با ديدن چنين منظره ای اين شخص ايمان آورد. مولا علی (ع) در حال نماز بودند که شخصی از همين مسلمانان با قرائت آيه ای از قرآن حضرت را مشرک خطاب می کند و اين عمل را چند بار تکرار می کند و در مقابل حضرت اعتنايی نمی کند و حتی پس از انجام نماز درصدد جستجوی اين شخص برنمی ‌آيند به اين که او را زندانی کنند يا مورد ضرب و شتم قرار دهند. مگر نرگس محمدی چه گفته است؟ اسلحه به دست گرفته يا عليه حکومت اقدامی کرده؟ بايد فضای نقد در جامعه فراهم باشد و هرکس با هر نوع سليقه ای بتواند حرف خود را بزند و اينطور نبايد باشد که اگر کسی انتقاد کرد مثل خانم نرگس محمدی در زندان باشد و در غم و غصه همسر و دو فرزندش باشد؛ مگر ايشان چه گفته است؟ آيا اسلحه به دست گرفته است؟ مردم را تهييج کرده است؟ عليه حکومت اقدامی کرده است؟ چرا به قانون اساسی عمل نمی کنيد؟ صحبت ما در اين است که چرا بر طبق قانون اساسی که مورد تصويب خودتان است عمل نمی کنيد؟ از ابتدا تا بحال بخوانيد صحبت های جناب آقای مهندس موسوی را. ببينيد آيا تا بحال توهينی از ايشان نسبت به کسی مشاهده يا شنيده شده است؟ ايشان نه دروغی گفته و نه تهمتی زده است و بدون اثبات جرم بايد در حصر باشد. بنده بارها متذکر شده ام که تا جرم متهمی اثبات نشده نمی توان وی را زندانی يا حصر کرد. ابتدا بايد متهم را به نزد قاضی و مجتهد عادل آورد و ايشان طبق مستندات خويش تفهيم اتهام کند و متهم هم بر طبق معلوم خويش از خود دفاع نمايد و پس از اين که اتهام وی ثابت شد حکم وی را اجرا کرد. هيچ خلاف شرع و قانونی از آقايان موسوی و کروبی سر نزده و تمام خلاف شرع ها متوجه شما می باشد؛ چون شما بدون محاکمه اين دو بزرگوار از تريبون مجلس به نفع خويش استفاده کرديد و عليه ايشان در صحن مجلس شعار داديد و خود را هم نماينده مردم می دانيد! آيا اسلام اينگونه دستور داده؟ لذا حرف ما اين است که آقايان موسوی و کروبی بايد نزد فقيه عادل و در انظار همه مردم محاکمه شوند و به ادعای آنها رسيدگی شود تا اگر واقعا گناهکار هستند زندانی يا حصر شوند. افراد بی تجربه و بی اخلاق روی کار هستند و افراد صادق و کارآمد در زندانها شما می خواهيد اين مملکت ايران به دست قدرتهای استعماری مثل آمريکا و روسيه و چين و ساير ابرقدرتها نيفتد و مردم آزاد باشند و مملکت را به نيروی خودشان حفظ کنند؛ خوب شما آقايان که فرد صالحی را برای اين مملکت نگذاشته ايد؛ افراد صادق و کارآمد که در زندانها هستند وکسانی روی کار آمدند که بهره ای از مسايل اخلاقی و تجربه اداره کشور را ندارند و هر روز با تصميمات نادرست خويش فشار بيشتری را به اين مردم و اين کشور تحميل می کنند. عملکرد نادرست عمامه بسرها موجب شده که عده ای از جوانان به سمت اديان ديگر بروند عملکرد نادرست برخی عمامه بسرها موجب اين شده است که عده ای از جوانان ما به سمت اديان ديگر بروند؛ چون فکر می کنند که اين شخص معرّف شخصيت پيغمبر اکرم (ص) است و امام زمان (ع) يک چنين خصوصياتی دارد. لذا وقتی می بيند اين شخصی که لباس پيامبر بر تن دارد غير از خودش و هوای خودش چيز ديگری را نمی خواهد و هيچ فکری برای مستضعفين ندارد و فقط در فکر حفظ خود و اطرافيانش است؛ اين نوع عملکرد را به حساب دين اسلام و ائمه اطهار (عليهم السلام) گذاشته و خيال می کنند که برخورد حضرات معصومين با مردم بدين منوال بوده است، غافل از اين که ائمه اطهار کسانی بودند که استراحت خودشان را برای مردم گداشته بودند و نسبت به آنان با گذشت و سعه صدر برخورد می کردند که می توان به چهارده سال حبس حضرت موسی بن جعفر و تبعيد طولانی امام صادق (ع) و قضيه عاشورا و… اشاره نمود. صحبت ما در اين است که روش اسلام و ائمه اطهار (عليهم السلام) اينطور نبوده. امام صادق (ع) می فرمايد: آبروی ما را با عملتان حفظ کنيد يعنی شما اگر دروغ نگوييد و در امانت مردم خيانت نکنيدو… مردم می گويند اين شخص دوست امام صادق (ع) است و اين برای ما زينت است ولی اگر خلاف اين مطلب عمل کنيد موجبات بی آبرويی ما را نزد مردم فراهم می کنيد و مردم اين شخص را به عنوان دوست امام صادق می شناسند. در پايان نصيحتی که به شما دوستان عزيز داشجو می کنم اين است که حافظ دين خود باشيد و نمازهايتان را اول وقت بخوانيد و احکام الهی را به قدر احتياج فرا بگيريد و مواظب باشد که در دام بعضی گروههايی که ممکن است از شما سوء استفاده کنند قرار نگيريد. والسلام     عبدالله نوری: جداسازی سبزها و اصلاح‌طلبان، اشتباه سیاسی است/ در دام تفرقه‌افکنان نیفتیم . جدايی اصلاح طلبان از جنبش سبز از سوی دو گروه مطرح  می شود، نخست کسانی که در ذهن خود اين جنبش را حرکتی افراطی فرض می‏کنند که البته با توجه به طيف گسترده ای از افراد و گروه هايی که در اين جنبش وجود دارند، نمی توان وجود رفتار های افراطی را به کل انکار کرد اما متهم کردن کليت جنبش سبز به افراطی يا براندازانه بودن، داوری نادرستی است. گروه دوم کسانی که تصور می کنند تنها دغدغه اصلاح طلبان بازگشت به قدرت است و آنان را به سازش کاری و مماشات متهم می­ کنند. اين برداشت نيز درست نيست زيرا اصلاح طلبی ضرورتا با کوشش برای ورود به حکومت تلازم ندارد، بلکه ويژگی اصلی آن پرهيز از خشونت و تندوری در ايجاد دگرگونی سياسی است." خبرنگاران سبز/سیاست:  گروهی از فعالان دانشگاهی کشور از انجمن ها و جنبش های دانشجويی در منزل عبدالله نوری، وزير کشور دولت اصلاحات و از فعالان حامی جنبش سبز گرد هم آمدند و پيرامون وضعيت فعلی کشور و نگرانی‌های مردم به گفت و گو و تبادل نظر با وی پرداختند. به گزارش خبرنگاران سبز  در اين ديدار که چندين ساعت به طول انجاميد، پيرامون «اتاق فکر اصلاح‌طلبان»، «پيوند و اشتراک جنبش سبز و جريان اصلاحی»، «اولويت بندی مسايل سياسی، اقتصادی و اجتماعی کشور»، «ياد در حصر شدگان و در حبس ماندگان جنبش سبز و ضروريت دلجويی از خانواده‌های ايشان»، «پرونده‌ی هسته‌ای ايران» و «لزوم داشتن برنامه و هدف های مشخص از سوی اصلاح طلبان» بحث و تبادل نظر شد. عبدالله نوری درباره پرونده هسته ای جمهوری اسلامی که به اسم ایران کشور را به یک انزوای بین اللملی کشانده است اظهار داشت: "در ارتباط با موضوع هسته ای و انتخاب مناسب ترین تصمیم ممکن در شرایط کنونی مصلحت کشور ایجاب میکند از کارشناسان علوم سیاسی و روابط بین الملل، اقتصاددانان، سیاسیون و همه صاحب نظران و دلسوزانی که قلبشان برای ایران می­تپد نظرخواهی شود. من فکر می­کنم با انجام همین نظرخواهی حتی از زندانیان سیاسی یکی از مهمترین گامها برای ایجاد وحدت می­تواند برداشته شود. عبدالله نوری پس از شنيدن نظرها و ديدگاه‌های جريان‌های سياسی و دانشجويی حاضر در اين نشست، ضمن ابراز نگرانی نسبت به وضعيت اقتصادی و معيشتی مردم و تهديدات خارجی عليه امنيت ملی، در توضيح ايده خود برای تشکيل اتاق فکر اصلاح طلبان تاکيد کرد که تشکيل اين نهاد در راستای بحث انتخابات رياست جمهوری نيست، گرچه اين موضوع هم می تواند يکی از مباحث آن باشد. -         اتاق فکر اصلاحات بايد دارای سازوکاری باشد که بتواند همه يا اکثريت  جريانات اصلاح طلب را در دل خود جای دهد. عبدالله نوری در ابتدای سخنان خود با اشاره به بحث تشکيل اتاق فکر اصلاح طلبان گفت: "اين پيشنهاد بيشتر جهت خروج اصلاح طلبان و بدنه اجتماعی حامی اصلاحات و جنبش سبز  از حالت یأس و از هم گسيختگی و تلاش برای برنامه ريزی، بازسازی و انسجام، جهت حرکتی منطقی و منطبق با شرايط موجود می باشد. همچنين اين نهاد بايد دارای سازوکاری باشد که بتواند همه يا اکثريت  جريانات اصلاح طلب را در دل خود جای دهد و به صورت مؤثر از آنها در روند تصميم گيری استفاده کند." وی در توضيح بيشتر اين موضوع افزود: "اين پيشنهاد تاکنون شکل اجرايی پيدا نکرده است و از آنجايی که اين پيشنهاد را بنده مطرح کردم اين تلقی به وجود آمده است که تشکيل آن ناظر به کانديداتوری من در انتخابات رياست جمهوری است و يا قرار است که من محور آن باشم. البته من هم با برخی دوستان جلساتی در اين زمينه داشته ام، ولی اين به معنای تشکيل اتاق فکر و تعيين اعضای آن نيست. کما اينکه ديگر دوستان اصلاح طلب نيز قطعا جلسات جداگانه‏ ای دارند. مهم اين است که بتوان از خلال اين جلسات و فعاليت‏ها به سازوکاری رسيد که در آن افکار و اشخاص مختلفی که خود را ذيل اصلاح طلبی تعريف می‏کنند دور هم جمع شوند و با ايجاد فضای بحث سازنده  در ارتباط با مسائل گوناگون به گفتگو بپردازند تا بتوانند در موضوعات مختلف به نظری دست يابند که به برآيند افکار موجود در جبهه اصلاحات نزديک باشد." -         احساس هراس از برخورد دستگاه­های امنيتی با اتاق فکر و يا اعضای آن، دست روی دست گذاشتن و به نوعی توجيه بی عملی خود، در پوشش انداختن تقصير بر گردن حکومت است. عبدالله نوری در ادامه گفت: "شايد يکی از موانع جدی تشکيل اين نهاد، احساس هراس از برخورد دستگاه­های امنيتی با اعضای آن باشد، ولی به نظر می رسد دست روی دست گذاشتن و به تعويق انداختن آن با اين گونه دلايل به نوعی توجيه بی عملی خود، در پوشش انداختن تقصير بر گردن حکومت است. بی ترديد تشکيل اين نهاد نخستين گام در تبيين مواضع جبهه اصلاحات در موضوعات مهم و بنيادين است و برنامه ريزی و تدوين استراتژی اصلاحات بايد بدون توجه به حاشيه ها صورت گيرد و گرنه هرگز عملی نخواهد شد. حتی با فرض برخوردهای امنيتی با موضوع هم نمی توان از انجام آن خودداری کرد. هرگاه اصلاح طلبان در ارتباط با مسايل گوناگون کشور مواضع روشن، شفاف، دقيق، معقول و معتدلی داشته باشند و تحت تأثير فضاسازی ها و بازی های رسانه ايی افراطيون جريان حاکم و نيز طرفداران براندازی قرار نگيرند به مرور اين نظرات جايگاه خود را در جامعه پيدا خواهد کرد و چه بسا حاکميت هم از اين نظرات بهره برداری کند و در مقام عمل به آن توجه نشان دهد . در اين صورت مطلوب اصلاح طلبان حاصل شده است چرا که خواست آنان همواره بايد اين باشد که در عرصه های مختلف، امور سر و سامان پيدا کند و مشکلات مردم بر طرف شود اگر چه به دست ديگران صورت پذيرد." وی همچنين افزود: "جريان اصلاحات به تبيين مواضع و ديدگاه ها در زمينه های مختلف  نياز دارد و افزون بر پرداختن به مسائل مهمی از قبيل بحث آزادی زندانيان سياسی و رفع حصر عزيزان بزرگوار جناب آقای کروبی و جناب مهندس موسوی لازم است به مسايل و مشکلات گوناگون عموم مردم نيز توجه داشته باشد و در زمينه های مختلف برنامه های عملی برای برون رفت از مشکلات ارائه دهد و به مردم به صورت شفاف اعلام کند که با بسياری از مديريت های غلط و عملکردها که باعث بوجود آمدن وضعيت بحرانی امروز شده مخالف است. بايد برنامه و گفتمان اصلاحات را بر اساس مشکلات و دغدغه های امروز ايران با مردم در ميان گذاشت و نگران از تخريب و شماتت جريان های مقابل نبود و از نقدها، اهانت ها، تهمت ها و تفرقه افکنی ها واهمه نداشت و مطمئن بود که در زمان مناسب نتيجه خواهد داد." بيکاری، تورم و آتيه ی مبهم خانواده ها، موج گسترده ای از نارضايتی در جامعه پديد می آورد و بدبينی نسبت به دين و  روحانيت و انباشت نفرت عمومی را در پی دارد. وی در ادامه متذکر شد: "حبس زندانيان سياسی و حصر آقايان موسوی و کروبی مسئله بسيار مهمی است که تا آزادی اين عزيزان فراموش نخواهد شد. مشکلات و تبعات روحی و جسمی و محدوديت های ايجاد شده برای زندانيان سياسی و خانواده های آنها مگر ميتواند فراموش شود و بر اساس معيارهای دينی و اخلاقی که ما بر آن باور داريم اثر وضعی اينگونه رفتارها گريبان همه را خواهد گرفت و اهميت اين مساله انکار ناپذير است لکن مسايل عمومی کشور تنها به اين امور محدود نمی­شود. مسايل عمومی  کشور ناظر به زندگی و دار و ندار ۷۵ ميليون انسان است نه يک جريان سياسی، بنابراين  فعالان سياسی اصلاح طلب نمی توانند به مسايل عموم مردم در زمينه های گوناگون و رشد و توسعه کشور بی توجه باشند و بين خود و جامعه فاصله بياندازند.  وقتی از مردم صحبت ميکنيم يعنی تمام اقشار مختلفی که در گوشه گوشه ايران در روستاها و شهرها با تنوعی بسيار در آداب، رسوم، دين، مذهب و قوميت با انبوهی از مشکلات خاص خودشان روبرو هستند، نه صرفا يک جمع سياسی به همراه نگرانی های خاص آنها و نه طبقه ای از مردم که در تهران و يا شهرهای بزرگ زندگی ميکنند. بنابراين بايد فعالان سياسی اصلاح طلب و جنبش سبز به مسايل، مشکلات و نگرانی های تمام مردم ايران در زمينه های گوناگون و همچنين رشد و توسعه همه جانبه ی کشور توجه کنند و بين خود و جامعه خصوصا طبقات محروم و مستضعف فاصله نيندازند. مردمی که برای اداره روزمره زندگی در تنگنا هستند و هر روز بر مشکلات آنها افزوده ميشود، بيکاری و گرانی رمق شان را گرفته و نگران آتيه مبهم خود و فرزندان شان هستند. همين مسايل است که موج گسترده ای از نارضايتی در اقشار مختلف جامعه پديد می آورد و بدبينی نسبت به دين و  روحانيت و انباشت نفرت عمومی را در پی دارد." -         ريشه ی اين تورم و گرانی لجام گسيخته سوءمديريت است و اصلی ترين راه برطرف شدن اين مشکلات وجود رسانه ها و مطبوعات آزاد، مستقل و منتقد است. نوری سپس با نگاهی آسيب شناسانه، به نقادی جريان اصلاحات پرداخت و توصيه های خود را در اين باره چنين بيان داشت: "اصلاح طلبان در بيان و پيگيری دغدغه ها و حساسيت های خود بايد توجه داشته باشند که برخی از موضوعات و مباحثی که برای آنها بسيار مهم است  ممکن است برای بسياری از مردم دراولويت نباشد، به طور مثال ايجاد شرايط امن برای توسعه و رشد رسانه ها و مطبوعات مستقل و آزاد بسيار با اهميت است  ولی برای گروهی از مردم که گرفتار فقر و مشکلات گوناگون هستند و زير فشار تورم و گرانی روزگار بسيار سختی می گذرانند، مشکلات معيشتی، موضوع درآمد و هزينه های روزمره در اولويت است، گر چه ممکن است ريشه و علت اين تورم و گرانی لجام گسيخته سوءمديريت باشد و اصلی ترين راه چاره، جلوگيری و برطرف شدن اين مشکلات وجود رسانه ها و مطبوعات آزاد، مستقل و منتقد باشد که با آزادی عمل بتوانند بر عملکرد مسئولان نظارت کنند و جلوی تصميم گيری های خلاف منافع ملی را بگيرند. در اين راستا اصلاح طلبان  بايد ارتباط گسترده تر با طبقات محروم و گرفتار جامعه داشته باشند و با توجه به نيازها و مشکلات  آنان دغدغه ها و راه حل های خود را تبيين کنند." -         اصلاح طلبان بايد به توانمند سازی همه جانبه مردم فرودست حساس باشند و برای آن فکر و برنامه مشخص داشته باشند. عبدالله نوری در تبيين جايگاه اصلاح طلبان به عنوان نيروی موثر و توانمند جهت ارائه برنامه ای مدون برای اداره کشور و رفع مشکلات فراوان موجود گفت: "در اينجا تذکری هم به خودمان بدهم. واقعا تا چه حد به مشکلات اقشار فرودست و رنج ديده جامعه حساسيت نشان می دهيم؟ اصلاح طلبان بايد به توانمند سازی همه جانبه مردم فرودست حساس باشند و برای آن فکر و برنامه مشخص داشته باشند. نکند خدای ناکرده مردم رنج ديده گمان کنند ما مشغول پرداختن به اختلافات با حاکميت و علاقمند به ورود به قدرت هستيم و آنها را در گرداب مشکلاتشان فراموش کرده ايم؟ در شرايط کنونی بيان مباحث نظری جهت تقويت مبانی فکری اصلاحات و ارتقاء سطح آگاهی جامعه و در کنار آن پرداختن به مسائل و مشکلات معيشتی، اقتصادی، فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی موجب نزديکی و همدلی بيشتر مردم و اصلاح طلبان خواهد شد. جريان اصلاحات بايد به جامعه بگويد که اولويتش در مسايل روز چيست و مردم احساس کنند و مطمئن شوند که اولويت و دغدغه اصلاح طلبان با اکثريت مردم يکی می باشد. به هر حال اگر هم روزی بحث اقدام و عمل باشد، اين عمل ريشه در همين گفتار و اولويت بندی امروز خواهد داشت و چون برآمده از خواست و اولويت های مردم می باشد آنها نيز با علاقه و دلسوزی حمايت می کنند." داشتن انرژی صلح آميز هسته ای از حقوق بديهی و قطعی ماست لکن نبايد بگذاريم از طريق يک مسئله، اگر چه مهم، تمامی منافع ملی ما در معرض تهديد قرار گيرد. عبدالله نوری با اشاره به شرايط پيش آمده در موضوع هسته ای گفت: "راهبرد ايران در برخورد با اين موضوع بايد واقع بينانه و با توجه به منافع ملی و پرهيز از واکنش های احساسی باشد. در اين راستا بايد از نظرات کارشناسان برای حل مشکل بهره گرفت و برای برون رفت از بحران چاره انديشی کرد. نشستن و نقد کردن رفتار تبعيض آميز قدرت های بزرگ  چه مشکلی از ما حل می­کند و مگر از آنان جز تعقيب منافع و افزايش قدرت شان انتظاری هست؟ مع الاسف در روابط بين الملل، قدرت و منافع ملی عناصر تعيين کننده اند و دولت ها در دستيابی به منافع خود چندان پروای اخلاق ندارند و در مواقع لزوم از حيله و نيرنگ فروگذاری نمی کنند، بنابراين هر دولتی در روابط خود با ديگر دولت ها نيازمند توجه به اين اصل است. پروژه ی جنگ ستارگان به نظر برخی از آگاهان دامی بود برای اضمحلال شوروی، به شکلی که شوروی وارد رقابت نابرابر با پروژه پرهزينه جنگ ستارگان آمريکا شد و نهايتا اکثر منابع مادی و معنوی خود را برای پيروزی در اين ميدان که توسط رقيب ترتيب داده شده بود گذاشت ولی نتيجه ای جز عقب افتادگی از رقبا و فروپاشی، برای شوروی دربر نداشت. آيا هيچ انديشيده ايم که نکند روش اتخاذ شده توسط غرب در ارتباط با برنامه هسته ای هم دامی برای آسيب رساندن به ايران باشد؟ در اين صورت تصميم گيری و راهبرد ما بايد نجات کشور باشد و نه فدا کردن همه منافع به پای مسئله هسته­ ای. داشتن انرژی صلح آميز هسته ای  و دراختيار داشتن دانش و فن آوری آن طبق قوانين بين الملل از حقوق بديهی و قطعی ماست لکن نبايد مشکلات زندگی مردم را دست کم بگيريم و بگذاريم از طريق يک مسئله، اگر چه مهم، تمامی منافع ملی ما در معرض تهديد قرار گيرد. بر اساس برخی از گزارش ها، خسارت ايران از کاهش قيمت نفت حدود يک چهارم در آمدش تا چند ماه قبل است و پس از تشديد تحريم‏ها و کاهش فروش نفت نيز رقم قابل توجهی از درآمد ايران کاسته خواهد شد. مشخص است که در اين شرايط کشوری با جمعيت انبوه و با گستره جغرافيايی ايران و با تدابير فعلی دچار آسيب جدی در زمينه های گوناگون زيربنايی و روبنايی خواهد شد، زيرا با توجه به سهم  عمده نفت در درآمد ملی با کاهش قيمت نفت و همچنين محدود شدن فروش نفت مملکت با کسری بودجه شديد دچار خواهد شد. چنانچه بودجه کشور آسيب ببيند همه بخشها از توليد و معيشت مردم گرفته تا بهداشت و درمان تا بخش آموزش و امور زيربنايی و حتی در نهايت بخش دفاع و امنيت آسيب خواهد ديد. بنابراين اگر بتوان با جلوگيری از کاهش ميلياردها دلار از درآمد ماهانه نفتی ايران که می­تواند چرخ زندگی ميليونها نفر را به گردش در آورد و  با مديريت درست و برنامه ريزی متقن و کارشناسانه اقتصاد کشور را از فروپاشی و ورشکستگی نجات داد، چرا اقدام نشود؟" تصميم درست اگر دير اتخاذ شود ديگر چندان تاثير نخواهد داشت و يا اگر هم موثر باشد نمی‏توان خسارت‏های ديرکرد آن را ناديده گرفت. عبدالله نوری با بيان اينکه تصميم‏گيری درست بايد به موقع انجام شود تا بتواند ثمر بخش باشد گفت: "تصميم درست اگر دير اتخاذ شود ديگر چندان تاثير نخواهد داشت و يا اگر هم موثر باشد نمی‏توان خسارت‏های ديرکرد آن را ناديده گرفت. ما بارها در وضعيتهای بغرنج  و يا بحرانی قرار گرفته ايم و برای جلوگيری از خسارت بيشتر و برون رفت از شرايط پيش آمده تغيير مسير داده ايم و گرنه ناگزير از تحمل آسيب های سنگين تر می­شديم. در مساله تسخير سفارت آمريکا با توجه به هزينه ها و پيامدهای آن در نهايت به حل آن از راه ديپلماتيک تصميم گرفته شد. در ارتباط با جنگ هشت ساله و شعارها ی حماسی مانند راه قدس از کربلا می‏گذرد، جنگ جنگ تا پيروزی و يا جنگ جنگ تا رفع فتنه هنگامی که نظرات کارشناسان، ادامه جنگ را همراه با خسارات فراوان و جبران ناپذير دانست پايان جنگ و موافقت با پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنيت اعلام شد. در سال ۶۶ به دليل کشتار وحشيانه زائران ايرانی و با توجه به اينکه عواطف ميليون ها ايرانی جريحه دار شده بود روابط جمهوری اسلامی ايران با دولت عربستان تيره شد، حتی در آن شرايط پيش آمده بيان شد اگر از صدام و دولت بعث عراق بتوان گذشت از آل سعود نميتوان گذشت اما بعد از چند سال ايران به اين نتيجه رسيد که ادامه دادن به اين وضعيت نفعی برای ايران ندارد به همين دليل به سمت حل مشکلات و تغيير موضع حرکت کرد و دوباره روابط برقرار شد. اکنون هم آسيب‏ها، زيانها و فشارهايی که به بهانه ی پرونده هسته‏ ای به ايران وارد می شود از حد گذشته است و حکومت بايد برای خروج از اين بن بست به يک تصميم منطقی و مدبرانه که حافظ منافع کلی کشور باشد برسد. اگر قرار است بر سر مسئله توانمندی هسته ای که يکی ازحقوق ملت ماست، ديگر حقوق آن تضييع شود بايد در مورد اصل و  پيامدهای اين برنامه درست انديشيد." وی در ادامه افزود: "هميشه تصميم به موقع گرفتن از اهميت فوق العاده برخوردار است و اگر زمان آن گذشت و پس از مدتی به ناچار همان تصميم قبلی اتخاذ شد فرصت های مهمی  از دست رفته است و شايد نتوان نتيجه قبلی را هم گرفت، چه بسا مانند همين افزايش ناگهانی نرخ ارز شوک خاصی هم به جامعه وارد کند. مثلا در ارتباط با معاملات نفتی، چنانچه خريداران رسمی يکی پس از ديگری از دست بروند معلوم نيست حتی در صورت پذيرش قطعنامه های شورای امنيت و شرايط غرب ديگر خريداران رسمی به سوی ايران بيايند." -         مناسب است کارشناسان مختلف بدون گزينش های سياسی و جناحی با مردم صحبت کنند و مردم در يک رفراندوم درباره ی چگونگی تصميم در خصوص مناقشه موجود ميان ايران و غرب نظر نهايی را اعلام نمايند. عبدالله نوری سپس با يادآوری ضرورت بهره بردن از نظرات کارشناسانه افزود: "در ارتباط با موضوع هسته ای و انتخاب مناسب ترين تصميم ممکن در شرايط کنونی مصلحت کشور ايجاب ميکند از کارشناسان علوم سياسی و روابط بين الملل، اقتصاددانان، سياسيون و همه صاحب نظران و دلسوزانی که قلبشان برای ايران می ­تپد نظرخواهی شود. من فکر می­کنم با انجام همين نظرخواهی حتی از زندانيان سياسی يکی از مهمترين گامها برای ايجاد وحدت می تواند برداشته شود. از اين گذشته همچنان که امير مومنان (ع) به مالک اشتر توصيه کرده اند تصميم گيری بايد بر مبنای رضايت عموم باشد، در قانون اساسی نيز برگزاری رفراندوم به عنوان راه کاری برای موضوعات مهم و سرنوشت ساز پيش بينی شده است، مناسب است که ابتدا کارشناسان مختلف بدون گزينش های سياسی و جناحی با مردم در خصوص نقاط مثبت و منفی ادامه چالش هسته ای با غرب و امتيازها و محدوديت هايی که ادامه آن در پيش خواهد داشت صحبت کنند و مردم درباره ی چگونگی تصميم در خصوص مناقشه موجود ميان ايران و غرب نظر نهايی را اعلام نمايند. " او در جمع بندی سخنان اش پيرامون پرونده ی هسته ای اظهار داشت: "هر کس رقيب و يا دشمن را دست کم نگيرد و بر اساس محاسبه درست از توان وی خود را آماده کند ممکن است در مقابله با آن پيروز شود. با خيال بافی و سرسختی غير مدبرانه هم نمی توان بر رقيب و يا دشمن پيروز شد. در ارزيابی فرصت ها و امکانات خود و همچنين توان و قدرت طرف مقابل بايد واقع گرا بود و از افراط و تفريط پرهيز کرد. بايد نقاط قوت و ضعف طرف مقابل حتی اگر حيوان درنده در بيابان باشد را دانست و برای  مقابله با آن در جهت حفظ حيات خود اقدام کرد نه اينکه در دام او گرفتار شد." بيانديشيم به اينکه نکند اتفاقاتی که می­افتد ناشی از آه فلان مادر، همسر ويا فرزند زندانی بيگناه و يا خانواده های داغدار باشد. نوری در فراز ديگری از سخنانش به نقش اخلاق در سياست پرداخت و اهميت رعايت اصول اخلاقی در برخورد با مخالفان و متهمان را ياد آور شد. او در اين راستا چنين بيان داشت: "از ديدگاه دينی اعمال و رفتارهای غيراخلاقی هر چند ممکن است در کوتاه مدت موفقيت هايی در پی داشته باشند ولی در نهايت آثار  وضعی آن گريبانگير خواهد شد. شايد وضعيت بغرنجی که مملکت در حال حاضر گرفتار آن شده است، نتيجه عدم رعايت اصول اخلاقی در بازی های سياسی باشد.  بايد به آثار وضعی کارهايمان هم نظر داشته باشيم و به اين بينديشيم که نکند اتفاقاتی که می­افتد ناشی از مثلا آه و ناله فلان مادر، همسر ويا فرزند زندانی بيگناه و يا خانواده های داغدار و امثال آن باشد." -         جدايی اصلاح طلبان از جنبش سبز از سوی دو گروه مطرح  می شود، کسانی که اين جنبش را حرکتی افراطی فرض می‏کنند و کسانی که تصور می کنند تنها دغدغه اصلاح طلبان بازگشت به قدرت است. عبدالله نوری بار ديگر بر همپوشانی موجود ميان جنبش سبز و جريان اصلاحات تاکيد و جداسازی اين دو از يکديگر را يک اشتباه سياسی ارزيابی کرد. وی در اين خصوص توضيح داد: "جدايی اصلاح طلبان از جنبش سبز از سوی دو گروه مطرح  می شود، نخست کسانی که در ذهن خود اين جنبش را حرکتی افراطی فرض می‏کنند که البته با توجه به طيف گسترده ای از افراد و گروه هايی که در اين جنبش وجود دارند، نمی توان وجود رفتار های افراطی را به کل انکار کرد اما متهم کردن کليت جنبش سبز به افراطی يا براندازانه بودن، داوری نادرستی است. گروه دوم کسانی که تصور می کنند تنها دغدغه اصلاح طلبان بازگشت به قدرت است و آنان را به سازش کاری و مماشات متهم می­ کنند. اين برداشت نيز درست نيست زيرا اصلاح طلبی ضرورتا با کوشش برای ورود به حکومت تلازم ندارد، بلکه ويژگی اصلی آن پرهيز از خشونت و تندوری در ايجاد دگرگونی سياسی است." -         جناب آقای مهندس موسوی و جناب آقای کروبی افرادی وارسته و به لحاظ دينی و انقلابی بسيار معتقد و پايبند به اصول دين و انقلاب هستند. وی سپس در توضيح دلايل خود برای اين ديدگاه از ميرحسين موسوی و مهدی کروبی به عنوان رهبران جنبش سبز به عنوان اشخاصی ياد کرد که از همان ابتدای شکل گيری اين جنبش تا زمانی که گرفتار حصر شدند، به لحاظ فکری و عملی افرادی معتدل بوده، مواضع معقولی داشتند و خواهان اجرای همه اصول قانون اساسی بودند. عبدالله نوری در تحليل عملکرد ميرحسين موسوی در دوران انتخابات سال ۸۸ در اين زمينه افزود: "ايشان خيلی از منتقدين حاکميت را وارد سازوکار انتخاباتی خود نکرد و در مقابل به بسياری از اصولگرايان معتدل در آن زمان اجازه فعاليت در ستاد خود را داد. وی فردی وارسته و به لحاظ دينی و انقلابی بسيار معتقد و پايبند به اصول دين و انقلاب  است همانگونه که آقای کروبی نيز چنين اند. در واقع می‏توان گفت بسياری از چهره ‏های اصلاح طلب به لحاظ مطالباتی که داشتند جلوتر از اين بزرگواران بودند." وی ادامه داد: "برداشت من از جنبش سبز و اصلاحات دوگانگی و افتراق نيست و اين دو در راستای يکديگر اند، بنابراين به نظر می رسد اگر اتاق فکر اصلاحات تشکيل شود بايد تا جای ممکن همه ی شخصيت‏ها و صاحب نظران اين دو طيف را در برگيرد، چرا که به هر حال هر شخص، تفکر و حرکتی هم نقطه منفی دارد و هم مثبت. مهم اين است که بتوان در يک سازوکار مشخص اين نقطه نظرات متفاوت را به يک روند سازنده که برآيند نظر جمع است تبديل کرد." لازم است در جريان اصلاحات بدون بحث و مشورت و تجميع نظرات اصلاح طلبان، يک ايده و يا يک نظر به عنوان نظر غالب و قطعی مطرح نگردد. وی در قسمت ديگری از سخنان خود گفت: "تدوين و تبين برنامه اصلاحات بايد به گونه ای انجام شود که  با توجه به اصل دفع حداقلی و جذب حداکثری نه تنها ريزشی در پايگاه اجتماعی  اصلاحات به وجود نيايد که تا حد امکان آن را  گسترش دهد. در اين راستا بدون بحث و مشورت و تجميع نظرات اصلاح طلبان، يک ايده و يا يک نظر به عنوان نظر غالب و قطعی مطرح نگردد و وقتی اکثريت مجموعه ی اصلاح طلبان به نظری رسيدند، آن نظر به عنوان توافق نهايی پذيرفته و تمکين شود. پرهيز از اصرار و پافشاری بر مواضع فردی  و يا حزبی برای دستيابی به  توافق جمعی يک ضرورت است. در اين راستا بايد از متهم کردن يکديگر به سازشکاری و امثال آن که موجب خودسانسوری  در نشست های نظری، فکری و اجرايی دوستان خواهد شد، پرهيز کرد و نقد پذيری را يکی از اصول ارزشی در ميان اصلاح طلبان قرار داد. در اين اصل مهم نخبگان، فعالان و حاميان اصلاحات و جنبش سبز بايد بسيار هوشيار باشند تا با احترام به نظرات گوناگون در دام تفرقه افکنی های جريانات مختلف سياسی گرفتار نشوند زيرا تفرقه و هراس از کار جمعی عامل بسياری از عدم موفقيت ها در جبهه اصلاحات می باشد و در مقابل وحدت و همدلی اصلاح طلبان و جنبش سبز يکی از نگرانی های اصلی مخالفان است." -         ناسزا را نبايد با ناسزاگويی جواب دهيم، بلکه برای پاسخگويی به تخريب‏ها بايد حق را بگوييم. عبدالله نوری در پايان سخنان خود وجود انصاف در داوری و تصميم گيری‏های سياسی را يکی از پايه‏ های اصلاح طلبی واقعی بر شمرد و بر لزوم تعميق اخلاق در رفتار سياسی اصلاح طلبان تاکيد کرد، وی در اين خصوص تصريح کرد: "بنياد اخلاق بر اصل انصاف استوار  است و خداوند بر همين اساس می فرمايد «بد رفتاری يک گروه، شما را به بی عدالتی وادار نکند» بنابراين همان­گونه که ما از حکومت انتظار انصاف داريم، بايد خود نيز در قبال حکومت انصاف داشته باشيم. حتی  رفتار غير منصفانه حکومت دليلی نمی‏شود که ما انصاف را کنار بگذاريم و بر اساس آن عمل نکنيم. اگر  حکومت را به دليل تندروی در برخورد با مخالفان خود  مورد انتقاد قرار می­دهيم  خود نبايد از جاده اعتدال خارج شويم و شبيه آن  باشيم. ناسزا را نبايد با ناسزا گويی جواب دهيم، بلکه برای پاسخگويی به تخريب‏ها بايد حق را بگوييم." -         راهبرد ما راهبرد تغييرات آرام از درون است و برای ايجاد تغيير و اصلاح به هر روشی متوسل نخواهيم شد. وی با اشاره به لزوم پرهيز از تندروی و کنترل حرکت‏های راديکال در ميان گروه‏های منتقد، اصلاح طلب و جنبش سبز گفت: "بايد بتوان فضای تندروی را به نفع جريان اصلاحات کنترل کرد. به هر حال جريان مقابل از تندروی و افراط به نفع خودش بهره برداری می­کند و دامن زدن به اين تندروی‏ها کار اصلاح طلب ها را سخت خواهد کرد. تندروی نه تنها انسان را به واقعيت نزديک نمی‏کند که باعث می‏شود به مرور زمان کمتر و کمتر بتوان واقعيت را تشخيص داد. ما بايد همواره فاصله خود را با گروه‏های برانداز و کسانی که برای تغيير در ايران چشم به نيروی خارجی و دولت‏های بيگانه دارند حفظ کنيم. راهبرد ما راهبرد تغييرات آرام از درون است و برای ايجاد تغيير و اصلاح به هر روشی متوسل نخواهيم شد." در اين ديدارهم چنين برخی از فعالان دانشجويی، به بيان نقطه نظرات خود پرداختند. يکی از حاضران گفت: "طراحی اتاق فکر بايد به شکلی باشد که در آن بدنه‌ی اصلی جنبش سبز که بيش‌ترين هزينه‌ها را پرداخت کرده‌اند نيز ديده شوند." تاکيد بر هم پوشانی جنبش سبز و جريان اصلاحات و انتقاد از مواضعی که اين دو را جدا می کنند، التزام به گفتمان ميرحسين موسوی و مهدی کروبی، انتقاد از بی توجهی به وضعيت زندانيان سياسی و لزوم توجه به مسائل مربوط به قوميت ها نيز از ديگر موارد طرح شده در اين جلسه بود. دانشجويان هم چنين ضمن تشريح وضعيت وخيم دانشگاهها نسبت به فشارهای وارده به دانشجويان و محروميت آنها از حقوق بديهی مانند حق آزادی بيان و حق تحصيل انتقاد کردند. انتقاد از کم کاری و حضور کم رنگ عبدالله نوری در صحنه های سياسی و اجتماعی نيز از ديگر موارد طرح شده در اين نشست بود.   شما این خبرنامه را به این دلیل دریافت می کنید که ایمیل شما پس از تایید وارد لیست دریافت کنندگان شده است. برای لغو عضویت از این خبرنامه به این لینک مراجعه کنید یا به greencorrespondents-unsubscribe@sabznameh.com ایمیل بزنید. با فرستادن این خبرنامه به دوستان خود آنها را تشویق کنید که عضو این خبرنامه شوند. برای عضویت در این خبرنامه کافی است که به greencorrespondents@sabznameh.com ایمیل بزنید. برای دریافت لیست کامل خبرنامه های سبزنامه به help@sabznameh.com ایمیل بزنید.