The Islamic Society of Iranian Physicians says opposition leader Mir-Hossein Mousavi and Mehdi Karroubi must be allowed physical check-ups by independent medical doctors.
The society expressed concern for their health in a statement published on the Kaleme and Jaras opposition websites. It describes the opposition leaders' house arrest as illegal and calls for their release.
Mir-Hossein Mousavi and Mehdi Karroubi and their respective wives, Zahra Rahnavard and Fatemeh Karroubi, have been under house arrest since they rallied supporters on February 14 to march in support of recent Arab uprisings in the region. The leaders have been completely cut off from the outside world and allowed only minimal visits with immediate family under very strict security measures.
The demand for their physical examination comes after Zahra Rahnavard's mother, Navvab Safavi, reported that her daughter and son-in-law seemed pale and underweight during her latest visit.
The Islamic Society of Iranian Physicians is a political group inclined toward the reformist faction. During the past two years of protests against Mahmoud Ahmadinejad's disputed election victory in 2009, some of its members have been arrested and harassed by security forces.
In its latest resolution, the society writes: "Mousavi and Karroubi have only given voice to the desires and demands of the people and have committed no error that deserves punishment. In addition if there is a legal claim against them, then it should be processed in a fair trial with all the correct procedures so that they can defend themselves."
The Society of Iranian Physicians has also called for: compensation for the families of people victimized in post-election events; the "unconditional release" of all political prisoners; an end to the "security atmosphere in the country"; and freedom for media and political activity as well as free and transparent elections.
source: Radio Zamaneh
This is the first part of a two-part piece by Ian Buruma on Mohsen Makhmalbaf. The second part will be posted on this website on Wednesday
Salaam Cinema (1994), one of the masterpieces of Iranian film, begins with a riot. Thousands of delirious people, men and women, press and push and shove their way towards a school building, desperate to get inside. It looks like a kind of religious stampede, or a rock concert run out of control, with waves of screaming people threatening to break over earlier waves of humanity crushed against the gates. The religion in this case is cinema. And the scene is absolutely real. To celebrate the centennial of film, an advertisement was placed in a Teheran newspaper asking for one hundred actors to audition for a new movie by Mohsen Makhmalbaf, the most popular director in Iran. Five thousand people turned up.
Such films by Makhmalbaf as Salaam Cinema and Gabbeh (1995) drew millions of people in Teheran alone. He was so celebrated that in one well-known case a man went around town pretending to be him and offering people parts in his next film. This imposture prompted the no less celebrated Iranian director, Abbas Kiarostami, to make a film entitled Close-Up (1988), starring Makhmalbaf as himself.
Makhmalbaf can no longer live, or work in Iran. Firmly on the side of political reform, he left after the election of Mahmoud Ahmadinejad as president in 2005, and is persona non grata in his own country. Two years ago he used his movie fame to enter politics as the overseas spokesman for the reformist candidate in the last presidential elections, Mir-Hossein Mousavi. When large numbers of Iranians were convinced that Ahmedinejad had robbed Mousavi of his rightful victory through fraud, hundreds of thousands protested in the streets of Teheran. Many were arrested, tortured, and in some cases killed. Makhmalbaf wrote in The Guardian of London: "I have been given the responsibility of telling the world what is happening in Iran. The office of Mir-Hossein Mousavi, who the Iranian people truly want as their leader, has asked me to do so."
And so he became a kind of roving ambassador for Mousavi's Green Movement, giving interviews, writing op-ed pieces, donating his film prizes to the Green Movement, and making the rounds of various European capitals, the European Parliament, and the White House. He says he no longer has time to make films because he is too busy "working for the Iranian people".
Speaking for political candidates is not normally the role of artists, but then the situation in Iran is not normal, nor is Mousavi a normal politician, or indeed Makhmalbaf a normal filmmaker. In fact, the two have some important things in common. In 1979, a painter and architect by training, Mousavi represented the leftwing of the Islamist revolution. His intellectual hero – like Makhmalbaf's – was the philosopher Ali Shari'ati, who combined revolutionary Marxist rhetoric with Shia Islam. Mousavi's other hero was Che Guevara. As a Muslim activist he was much favored by the Ayatollah Khomeini, whom he served as prime minister until 1989. When a constitutional change abolished the prime ministership, he retired from politics.
Makhmalbaf, revealing as much about himself as the politician he champions, wrote about Mousavi: "Previously, he was revolutionary, because everyone inside the system was a revolutionary. But now he’s a reformer. Now he knows Gandhi – before he knew only Che Guevara. If we gain power through aggression we would have to keep it through aggression. That is why we’re having a green revolution, defined by peace and democracy."
This is pretty much a summing up of Makhmalbaf's own trajectory, from a religious revolutionary zealot to a liberal critic of the Islamic regime. Not all Iranian artists see it as their role to be activists in exile. Kiarostami, seventeen years older than Makhmalbaf, has avoided political comment in his films, or acting as a public dissident. As a result, he can still move in and out of Iran, while Makhmalbaf, like many other Iranian artists and intellectuals, can't go back. Exile is not always a matter of choice. And the question whether it is better to pull one's punches to work inside a dictatorship, or to speak out and take the artistic and political consequences of enforced exile, is not unique to contemporary Iran. But a recent public spat between Kiarostami and another filmmaker in exile, Bahman Ghobadi, born in 1969, set out the stakes quite clearly.
Kiarostami attacked Ghobadi, who made the well-received No One Knows About Persian Cats, about the underground rock music scene in Iran, for making a sensational film, and abandoning Iran. He stated in an interview for the Iranian press: "If Bahman Ghobadi thinks there are better circumstances for creating movies outside of Iran, I congratulate him. But for me, personally, I don’t believe in leaving Iran. The place I can sleep comfortably is my home." Ghobadi, who hardly chose to leave Iran, answered, in an open letter, that Kiarostami had the right to remain silent, while his countrymen suffered, but not the right to criticize others for speaking out. He added that: "The people will not forget the silence of artists."
In fact, Kiarostami has not kept entirely silent. At this year's Cannes Film Festival he protested against the incarceration of Jafar Panahi, a filmmaker (The Circle) who supported Mousavi and was openly critical of Ahmedinejad's regime. Makhmalbaf has not attacked his old mentor, Kiarostami, but his choice was already made in 2005: better to brave the lonely freedom of exile than enjoy the dubious comfort of being the most famous film director under a dictatorship at home. And by the way, Kiarostami's most recent film, Certified Copy, shot in Italy and starring the French actress Juliet Binoche, has been banned in Iran.
***
A slim man with large mournful eyes, Makhmalbaf now carries a French passport. He lives in a simple apartment in Paris with his family, all of whom are filmmakers involved in one way or another in each other's work. The Makhmalbaf Film House, whose website is handled from London by the son, Maysam, is very much a family enterprise. Makhmalbaf's wife, Marziyeh Meshkini, has made two award-winning films, scripted by her husband. His daughter, Samira, has made five, two scripted by her father, and one based on one of his novels. Maysam has made a documentary of Samira directing a film. The youngest daughter, Hana, was the last to leave Iran after making a fine documentary, entitled Green Days, about the 2010 election. Hana and Samira assisted their father in a documentary about Afghan children, Afghan Alphabet (2001), for which Marziyeh did the stills. And so on and on.
"I really hate politics”
I met Makhmalbaf at his preferred hangout, a touristy café on the Boulevard Saint Michel. He arrived on his motorcycle, sat down at a table inside, ordered a Coke, and declared with great feeling: "I really hate politics."
For a man who professes to hate politics, Makhmalbaf always was a profoundly political figure. He was born in Teheran in 1957. His first dramatically political act was the knifing of a policeman, when the Shah was still ruling the country in 1973. Makhmalbaf was part of a group of teenage Islamist rebels. The attack on the cop was botched, Makhmalbaf was shot in the stomach, and he spent five years in prison where he was tortured by the notorious SAVAK. Among other torments, he was whipped on the soles of his feet with telephone cables, while strapped to a seat tilted backwards, known as "the Apollo chair".
His prison experience, as a young Islamist surrounded by hardened communists, is dramatized in Boycott (1985) one of his earliest films, and the stabbing of the policeman is the subject of A Moment of Innocence (1995), which shows both the point of view of the cop and of the young rebel. In a bizarre twist, which nicely matches the cinematic world of Makhmalbaf, or indeed Kiarostami, a world where fantasy and reality are never very distinct, the actual policeman turned up as one of the aspiring actors for Salaam Cinema. He was turned down, but this episode is then used in A Moment of Innocence. Many directors, like novelists, mine their own lives to enrich their art. Few do it as much as Makhmalbaf, whose life and films are intertwined in a way that is almost seamless.
Makhmalbaf began to question his revolutionary zeal in prison. He despised the communists, whom he regarded as dogmatic Stalinists, whose endless arguments about doctrine were remote from what was happening in the streets. This is certainly the picture you get from Boycott, a propaganda film for the clerical regime which had already turned against the leftists by then and executed a large number of them. The movie is shot much like a popular thriller, with crude zoom shots, wild over-acting, and an over-excited score. But despite the callow style and the heavy-handed anti-communist message designed to help Khomeini's regime, the underlying theme is typical of much of Makhmalbaf's work: the conflict between private passions, and the desire to fight, or die, for a great cause.
The young rebel in Boycott is torn in this way. In the course of "saving society", he is arrested by the Shah's police for being a terrorist. The communist leaders in prison want him to make a great political statement in court, and die a hero's death, whereas the young man would really much prefer to stay alive and see his wife and child again. In the end he is executed anyway, on a rainy day, alone, without heroics, still full of doubts. The communists then spin a myth of glorious martyrdom around his ignominious death.
But the problem in Iran, as Makhmalbaf sees it, went deeper than leftist dogmatism, or indeed clerical authoritarianism. In the Shah's prison, he had a kind of conversion. He began to reject political dogma of any kind and turned to Iranian culture as his main concern. In Paris he told me: "I realized in prison that our culture had a problem with democracy. If you only believe in one God, in one religion, and that only one country, Iran, is favored by God, then truth can just be one thing, and you end up with a dictator. That is why later, little by little I tried to clean things up in my mind, by reading books, by travelling, and finding out what is true in a relative way. That is how I ended up expressing myself through art."
"I realized in prison that our culture had a problem with democracy”
He had come a long way, from inauspicious beginnings. The son of an illiterate public bathhouse operator and a nurse, who were married for only six days, Makhmalbaf was raised mostly by three women: his mother, who kept the household going, his grandmother, who made him a strict Muslim, and his aunt, a schoolteacher, who inspired a love of reading. His stepfather, a follower of Ayatollah Khomeini, instructed him about politics.
Aspects of his peculiar childhood resurface in several films, including films by his own children. The absent father figures in Silence (1997), about a blind musician in Tajikistan. Not only is he fatherless, but the young musician is warned to put his fingers in his ears when he goes out, lest he be led astray by pretty tunes. Makhmalbaf likes to tell the story of his own pious grandmother, who ordered him to shut his ears and eyes outside the house to block out sinful sights and sounds. Mahmalbaf wrote the script for his daughter Samira's brilliant film, The Apple (1998), about a true story of two young girls who were confined to their house for years by their religious father, out of fear that they would be ruined by worldly corruption. Makhmalbaf himself was locked up at home, as a young boy, to prevent his father from kidnapping him.
Already deeply religious – Makhmalbaf was a seminary student in the holy city of Qom – his piousness was pushed into a revolutionary direction when he was fifteen after hearing a four-hour speech by Ali Shari'ati, the same thinker who influenced Mousavi. Inspired by this, he started a library with other young friends, and collected all of Shari'ati's works. But words were not enough. Like the young hero in Boycott, he felt the time was ripe for saving society through an act of martyrdom, in the spirit of Shari'ati's rhetoric. When I asked Makhmalbaf what had attracted him to Shari'ati's ideas, he stressed Shari'ati's charismatic style: "He was our teacher. His speeches were like poems. He spoke from the heart, with the power of poetry. Listening to him, I was shaking with emotion."
It wasn't so much what Shari'ati said, it seems, as the way he said it that excited the young Makhmalbaf: the poetry, the emotion. But Shari'ati's blend of leftist ideas and religious puritanism was an inspiration behind the revolution that made temporary allies of religious zealots and Marxist revolutionaries. The power of poetic images, rather than narrative, is also a mark of Makmalbaf's films, and indeed of many Iranian films. The reason, in his view, lies in the nature of Iranian culture: "Because of Islamic restrictions, we didn't have a painting tradition like in the West." What he meant is a tradition of realism; depiction of the human figure is forbidden in Islam. Islamic art is abstract, and this might have contributed to a strong leaning towards poetic metaphor even in Iranian cinema, instead of realism. Makhmalbaf put it this way: "We have no understanding of painting in Iran. In Europe cinema comes from painting. In our cinema we use poetic imagery. Sometimes I translate poetry into images directly."
In Gabbeh, for example, poetry as well as the images woven into a carpet tell the story of a young woman who wants to go off and marry a romantic horseman, glimpsed in the hills, howling like a wolf. Much is made in the movie of the power of color: "Life is color, death is black." At several points in the film, women actually draw colors from the carpet to apply them to scenes of real life, as though the story were woven from pictures in the rug. The images are poetic, but the politics are not far below the surface. Even the use of color as a metaphor is pregnant with meaning when all women are forced to wrap themselves in black. It was a bold film to make in a country where art and music are suppressed as much as sexual and political liberties. No wonder the film was banned for several years.
Makhmalbaf grew disillusioned with Shari'ati's revolutionary zeal, and began to question his own politics when the 1979 revolution had hardened into a brutal dictatorship. He now says: "Shari'ati, despite his poetry, his power, his knowledge, justified revolution to create another prison for our culture. I still love him, but Khomeini's ideology came from Shari'ati's ideas."
“سلام سینما” (1994) که یکی از شاهکارهای سینمای ایران به شمار میآید، با صحنهای از یک تجمع آغاز میشود. هزاران انسان هیجانزده، اعم از زن و مرد با فشار دادن، تنه زدن و هل دادن یکدیگر راهشان را به سوی ساختمان مدرسهای باز میکنند و برای داخل شدن حاضرند جانشان را هم بدهند. این بیشتر به یک پایکوبی مذهبی یا کنسرت راکی میماند که از کنترل خارج شده و جمعیت در آن موج میزند و فریادزنان، امواجی را که زودتر به درهای ورودی نزدیک شدهاند، به در هم شکستن تهدید میکند. در اینجا، سینما مذهب اینهاست. و صحنه نیز کاملاً واقعیست. به منظور بزرگداشت صدسالگی سینما، یک آگهی در یکی از روزنامههای تهران به چاپ رسید با این مضمون که برای فیلم جدید محسن مخملباف، یعنی محبوبترین کارگردان ایرانی، از صد نفر امتحان بازیگری گرفته میشود. اما پنج هزار نفر حضور یافتند.
“سلام سینما” و “گبه” (1995) در زمرهی فیلمهایی از مخملباف بودند که میلیونها نفر را فقط در تهران به سالنهای سینما کشاند. او آنقدر مشهور بود که در یک ماجرای معروف، مردی در حوالی حومهی تهران تظاهر کرده بود که مخملباف است و به افرادی برای بازی در فیلم بعدیاش نقشهایی را پیشنهاد داده بود. این موضوع، دیگر کارگردان ایرانی که در شهرت کم از مخملباف ندارد، یعنی عباس کیارستمی را برانگیخت که دربارهی آن کلاهبرداری، فیلمی تحت عنوان “کلوزآپ” (1988) بسازد که مخملباف نیز در آن نقش خودش را ایفا میکرد.
بعدها مخملباف دیگر نتوانست در ایران به کار و زندگی خود ادامه دهد. او که قاطعانه جانب اصلاحات سیاسی را گرفته بود، پس از پیروزی محمود احمدینژاد در انتخابات ریاست جمهوری سال 2005، ایران را ترک کرد و هماکنون در سرزمینش به عنوان عنصر نامطلوب از او یاد میشود. دو سال پیش مخملباف از شهرت سینماییاش برای ورود به عرصهی سیاست بهره برد و به عنوان سخنگوی برون مرزی کاندیدای اصلاحطلبان در آخرین انتخابات ریاست جمهوری، یعنی میرحسین موسوی، نقشآفرینی کرد. به هنگامی که جمع کثیری از ایرانیان بر این باور شدند که احمدینژاد پیروزی را که حق موسوی بوده، با تقلب از او دزدیده است، صدها هزار معترض به خیابانهای تهران ریختند. بسیاری دستگیر، شکنجه و برخی نیز کشته شدند. آنگاه مخملباف در “گاردین” لندن نوشت: «به من مسئولیتی بر این مبنا سپرده شده است که جهان را از آنچه دارد در ایران اتفاق میافتد، آگاه سازم. دفتر میرحسین موسوی، یعنی همان کسی که مردم ایران به واقع میخواستند که او رهبرشان باشد، از من خواسته است که این کار را انجام دهم.»
این گونه بود که او به نوعی به سفیر سرگردان جنبش سبز موسوی تبدیل شد، اینجا و آنجا مصاحبه کرد، سرمقاله نوشت، جوایز سینماییاش را به جنبش سبز تقدیم کرد و گرد پایتختهای مختلف اروپا، پارلمان اروپا و کاخ سفید، پرسه زد. او میگوید که دیگر فرصتی برای فیلم ساختن ندارد چرا که بسیار درگیرِ «انجام دادن کاری برای مردم ایران» است.
سخنگوی کاندیداهای سیاسی، برای یک هنرمند نقشی عادی محسوب نمیشود، اما میبینیم که نه وضعیت ایران وضعیتی عادیست و نه موسوی سیاستمداری عادی، یا این که مخملباف فیلمسازی عادیست. به واقع، هر دوی آنها در ویژگیهای مهمی با یکدیگر اشتراک دارند. در سال 1979، موسوی که به واسطهی رشتهی تحصیلیاش به یک نقاش و معمار تبدیل شده بود، جناح چپ انقلاب اسلامی را نمایندگی کرد. برای او– و همچنین برای مخملباف – در میان روشنفکران، فیلسوفی به نام علی شریعتی نقش قهرمان را ایفا میکرد؛ کسی که مفاهیم انقلابی مارکسیستی را با اسلام شیعی در هم آمیخته بود. قهرمان دیگر موسوی، چهگوارا بود.
«در زندان دریافتم که فرهنگ ما با دموکراسی دچار مشکل است. اگر فقط به یک خدا باور داشته باشی، به یک مذهب، و به این که فقط یک کشور یعنی ایران مورد عنایت خداوند است، آن هنگام حقیقت فقط میتواند یک چیز باشد، این که در نهایت یک دیکتاتور نصیبت میشود»
موسوی در عین حال، به عنوان یک فعال مسلمان بسیار مورد التفات آیتالله خمینی بود و تا سال 1989 به عنوان نخستوزیر او خدمت میکرد. هنگامی که تغییری در قانون اساسی منجر به منسوخ شدن سمت نخستوزیری در ایران شد، او نیز از سیاست کنارهگیری کرد.
مخملباف با هدف افشاگری در رابطه با سیاستمدار مورد حمایتش، درست به میزانی که در رابطه با خودش دست به افشاگری زده است، نوشت: «پیشتر، او انقلابی بود، چرا که همهی افراد درون نظام، انقلابی بودند. اما اکنون دیگر یک اصلاحطلب است. اکنون گاندی را میشناسد – حال آن که پیشتر تنها چهگوارا را میشناخت. اگر قدرت را به واسطهی خشونت به دست آوریم، برای حفظش نیز باید متوسل به خشونت شویم. به همین دلیل است که انقلاب ما، انقلابی سبز است که بر مبنای صلح و دموکراسی تعریف میشود.»
این بسیار شبیه قضاوت مخملباف دربارهی خط سیر خودش است، از یک انقلابی غیور مذهبی به منتقد لیبرال حکومت اسلامی. البته این گونه نیست که تمام هنرمندان ایرانی، فعالیت سیاسی در تبعید را به عنوان نقش خود برگزینند. کیارستمی که هفده سالی از مخملباف بزرگتر است، از ارائهی تعابیر سیاسی در فیلمهایش یا مخالفت علنی دوری گزیده است. در نتیجه، همچنان میتواند از ایران خارج شود و به آن بازگردد، حال آن که مخملباف همانند بسیاری دیگر از هنرمندان و روشنفکران ایرانی، نمیتواند به ایران برگردد. تبعید همیشه امری انتخابی نیست. و این مسئله که آیا بهتر است به کسی که تحت حکومت دیکتاتوری کار میکند، سخت نگیریم، یا این که افشاگری کنیم و پیآمدهای هنری و سیاسی تبعید اجباری را به جان بخریم، فقط مسئلهای خاص ایران معاصر نیست. اما نزاعی که اخیراً میان کیارستمی و فیلمساز تبعیدی دیگری یعنی بهمن قبادی – که متولد 1969 است – پیش آمد، به وضوح مرزبندی مسئله را به ایران محدود کرد.
کیارستمی به قبادی – که فیلم مقبول “کسی از گربههای ایرانی خبر نداره” را دربارهی محل تمرین موسیقی راک زیرزمینی در ایران ساخته بود – تاخت که فیلمی احساساتی ساخته و ایران را ترک کرده است. او در گفتوگویی با مطبوعات ایران اظهار داشت: «اگر بهمن قبادی فکر میکند که در خارج از ایران شرایط بهتری برای فیلمسازی وجود دارد، من به او تبریک میگویم. اما در رابطه با خودم باید بگویم که شخصاً اعتقادی به ترک ایران ندارم. جایی که میتوانم با آرامش در آن به خواب روم، خانهی من است.» قبادی که به دشواری تصمیم به ترک ایران گرفته بود، در نامهای سرگشاده به او پاسخ داد که این حق برای کیارستمی محفوظ است که هنگامی که مردم سرزمینش رنج میکشند، خاموش بماند، اما حق ندارد از دیگران به خاطر افشاگریشان انتقاد کند. و اضافه کرد: «مردم سکوت هنرمندان را فراموش نخواهند کرد.»
در حقیقت کیارستمی نیز کاملاً ساکت نمانده است. او در جشنوارهی فیلم کن 2010 اعتراض خود را به بازداشت جعفر پناهی – کارگردان فیلم “دایره”، حامی موسوی و منتقد علنی دولت احمدینژاد – نشان داد. مخملباف به استاد قدیماش، کیارستمی نتاخت، اما در سال 2005 انتخابش را نشان داد: این که با شجاعت به آزادی غریبانه در تبعید تن دهیم بهتر از لذت بردن از حس آسودگی نامطمئنی است که از داشتن عنوان مشهورترین فیلمساز در وطن تحت حکومت دیکتاتوری به ما دست میدهد. و اتفاقاً اکران “کپی برابر اصل”، تازهترین فیلم کیارستمی که در ایتالیا فیلمبرداری شده و ژولیت بینوش، بازیگر فرانسوی در آن ایفای نقش میکند، در ایران ممنوع شده است.
***
مخملبافِ لاغر اندام که چشمان درشت و غمگینی دارد، هماکنون از پاسپورت فرانسوی استفاده میکند. با خانوادهاش که همگی فیلمسازند و هر کدام به نوعی در آثار یکدیگر نیز نقش دارند، در آپارتمان ساده و بیتجملی در پاریس زندگی میکند. خانهی فیلم مخملباف که وبسایتی نیز دارد و توسط پسرش میثم از لندن به روز میشود، یک تشکیلات خانوادگی به تمام معناست. مرضیه مشکینی، همسر مخملباف تاکنون دو فیلم بر اساس فیلمنامههای همسرش ساخته که هر دو جوایزی را نیز نصیب او کرده است. سمیرا، دختر مخملباف، پنج فیلم ساخته که فیلمنامهی دو فیلم از آن میان به قلم پدرش بوده و یکی از فیلمهایش هم بر اساس رمانی از مخملباف است. میثم نیز مستندی دربارهی سمیرا ساخته که او در آن در حال کارگردانی یک فیلم است. حنا، کوچکترین دختر مخملباف، آخرین عضو این خانواده بود که ایران را ترک کرد، آن هم پس از ساختن مستند خوبی دربارهی انتخابات ریاست جمهوری سال 2010، با عنوان “روزهای سبز”. حنا و سمیرا همچنین در ساخت فیلم مستندی دربارهی کودکان افغانی با عنوان “الفبای افغان” (2001) به عنوان دستیار در کنار پدرشان بودند، فیلمی که مرضیه عکاسی آن را به عهده داشت. و این ماجرا به شکلهای دیگری نیز اتفاق افتاده است و میافتد.
من مخملباف را در میعادگاه پیشنهادی خودش ملاقات کردم که یک کافه توریستی در بولوار سن میشل بود. او با موتورسیکلتش از راه رسید، پشت میزی داخل کافه نشست، یک کوکا سفارش داد و با شدت و حدت اعلام کرد: «من واقعاً از سیاست بیزارم.»
مخملباف به نسبت آدمی که ادعای بیزاری از سیاست را دارد، همیشه بیش از اندازه چهرهای سیاسی از خود نشان داده است. او به سال 1957 در تهران به دنیا آمده است. نخستین اقدام سیاسی قابل توجهاش چاقو زدن به یک پلیس در دوران حکمرانی شاه بر ایران در سال 1973 بود. آن زمان مخملباف عضو گروهی از نوجوانان اسلامگرای شورشی بود. حمله به آن پلیس بینتیجه ماند، مخملباف در اثر اصابت تیر از ناحیهی شکم مصدوم شد، پنج سالی حبس کشید و توسط شکنجهگران سازمان بدنام “ساواک” شکجه شد. از جملهی این شکنجهها یکی این بود که با کابل تلفن به کف پایش میکوبیدند و این در حالی بود که بدن او به یک صندلیِ معروف به “آپولو” که به سمت عقب شیب داشت، با تسمه بسته شده بود.
تجربهی مخملباف از زندان، به عنوان اسلامگرای جوانی که کمونیستهای سفت و سخت احاطهاش کرده بودند، در یکی از نخستین فیلمهایش به نام “بایکوت” (1985) به تصویر کشیده شده و زخمی کردن آن پلیس نیز موضوع اثر دیگری با عنوان "A Moment of Innocence" (1995) قرار گرفته است که ماجرا را هم از زاویهی دید پلیس و هم از نگاه شورشی جوان روایت میکند. در پیچشی وهمآلود که از دیدی ظریفبین، جهان سینمای مخملباف یا به واقع، کیارستمی را میسازد؛ جهانی که در آن خیال و واقعیت هیچگاه چندان مرز مشخصی ندارند، آن پلیس واقعی به عنوان یکی از مشتاقان نقشآفرینی در فیلم “سلام سینما” ظاهر میشود. البته او مردود میشود اما این اپیزود بعدها در "A Moment of Innocence" مورد استفاده قرار میگیرد. فیلمسازان بسیاری به مانند رماننویسان در زندگی شخصی خود کند و کاو میکنند تا هنرشان را غنیتر سازند. معدودی این کار را به اندازهی مخملباف انجام میدهند که زندگی و فیلمهایش تقریباً به شکلی یکپارچه در هم بافته شده است.
تردید مخملباف دربارهی تعصبات انقلابیاش در زندان آغاز شد. او کمونیستها را تحقیر میکرد و آنها را استالینیستهایی متعصب برمیشمرد که بحثهای بیپایان آنها دربارهی اصول ایدئولوژیشان از آنچه در خیابانها در حال رخ دادن بود، فاصلهی زیادی داشت. این مطمئناً همان تصوری است که دیدن فیلم “بایکوت” به شما میدهد، فیلمی تبلیغاتی برای حکومت روحانیون که کمی پیشتر موضع خود را علیه چپها آشکار کرده و عدهی کثیری از آنها را اعدام کرده بود. ساختار فیلم بیشتر به فیلمهای مهیج عامهپسند شبیه است، با نماهایی زمخت، بازیهایی به طرزی دیوانهوار اغراقآمیز و موسیقی متنی بیش از اندازه مهیج. اما به رغم ساختار خام و پیامی ضدکمونیستی که با خامدستی تمام و در جهت کمک به حکومت خمینی در فیلم گنجانده شده، لایهی زیرین فیلم یادآور مضمون اغلب آثار مخملباف است: کشمکش میان امیال شخصی و میل به مبارزه یا مرگ به خاطر هدفی عالی.
شورشی جوان فیلم “بایکوت” دچار چنین گسستگیهاییست. در راه “نجات جامعه”، توسط مأموران پلیس دورهی شاه به عنوان یک تروریست دستگیر میشود. رهبران کمونیست او در زندان از او میخواهند که بیانیهی سیاسی غرایی را در دادگاه ایراد کند و بسان یک قهرمان بمیرد، حال آن که حقیقت این است که مرد جوان بیشتر ترجیح میدهد زنده بماند و دوباره زن و بچهاش را ببیند. او در نهایت در یک روز بارانی اعدام میشود، تنها، بی هیچ نشان از قهرمانی، و در عین حال، هنوز پر از تردید. بعد کمونیستها با افسانهبافی، مرگ ننگبار او را به شهادتی پرافتخار تبدیل میکنند.
اما مشکل ایران، چنان که خود مخملباف نیز میداند، ژرفتر از تعصبات چپهاست، یا به واقع، قدرتطلبی روحانیون. او در زندان شاه، به نوعی دچار تحول شد. شروع به رد کردن عقاید تعصبآمیز سیاسی از هر نوع کرد و به عنوان دغدغهی اصلیاش بر فرهنگ ایرانی متمرکز شد. او در پاریس به من گفت: «در زندان دریافتم که فرهنگ ما با دموکراسی دچار مشکل است. اگر فقط به یک خدا باور داشته باشی، به یک مذهب، و به این که فقط یک کشور یعنی ایران مورد عنایت خداوند است، آن هنگام حقیقت فقط میتواند یک چیز باشد، این که در نهایت یک دیکتاتور نصیبت میشود. به همین دلیل است که من بعدها سعی کردم کم کم چیزهایی را از ذهنم پاک کنم، مثلاً با کتاب خواندن، با سفر، و دریافتم که چه چیزی به طور نسبی درست است. این گونه شد که از ابراز کردن خودم به واسطهی هنر دست برداشتم.»
محمد یزدی، رییس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و رییس سابق قوه قضاییه میگوید «ولی فقیه از سوی امام زمان معین شده و دستورات او را هم معین کردهاند و فرمودهاند که گوش به حرف ولی من دهید.»
به گزارش رادیو فردا، آقای یزدی در جریان مراسمی در گلپایگان همچنین همچنین گفته است: «ظهور حضرت هر زمانی که خدا بخواهد محقق میشود و کسانی که برای ظهور ایشان وقت معین میکنند دروغگو هستند؛ اگرچه علائم خاصی برای زمان ظهور ذکر شده است، اما این علائم قطعی و صد در صد نیست.»
آقای یزدی همچنین در مورد «گسترده بودن اختیارات ولی فقیه در زمان غیبت» گفته است: «حضرت آیتالله خامنهای فقیهی عالی مقام، وارسته، جامعالشرایط، مدیر، مدبر و دارای مزایای فوقالعاده و از گرانبهاترین سرمایههایی هستند که خداوند متعال برای این کشور نگه داشته بود.»
رییس سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی گفته است: «ولی مطلق فقیه در تصمیمات خود هیچگاه اشتباه نمیکند چراکه اگر بخواهد تصمیمی بگیرد و این تصمیم صد در صد به ضرر امت اسلام باشد، وظیفه لطف امامتی امام زمان ایجاب میکند که به هر نوعی وی را ارشاد کند.»
محمد یزدی که عضو مجلس خبرگان رهبری هم هست، افزود: «همه بزرگان فرمودهاند که شرط جهاد در دوران کنونی وجود امام معصوم است، اما اکنون که امام معصوم غایب هستند و ولی فقیه مسلط بر امر است و حکومت دارد، مسأله جهاد بستگی به وضعیت ولی فقیه دارد و به تعبیر بسیاری از بزرگان در فقه، هرچه که برای امام معصوم است برای ولی فقیه هم هست.»
پیشتر نیز آیتالله مصباح یزدی، از دیگر اعضای خبرگان، رهبر جمهوری اسلامی را در حد معصوم دانسته بود.
چنین توصیفهایی از آیت الله علی خامنهای در حالی است که برخی در زمان سفر او به قم، حتی او را سید خراسانی خواندند و یکی از نمایندگان ولی فقیه در یک سخنرانی اعلام کرد آیت الله خامنهای «در زمان تولد به روایت قابلهاش، یا علی گفته» و به دنیا آمده است.
مجتبی ذوالنور، جانشین پیشین نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران، پیشتر گفته بود که برخی علما و مراجع تقلید احتمال میدهند که آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همان «سید خراسانی» در روایات شیعی باشد.
«سید خراسانی» نام شخصی است که بر اساس برخی روایات شیعیان، در هنگام ظهور امام دوازدهم شیعیان، از ایران به یاری او میشتابد.
این در حالی است که آیت الله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی به تازگی «تطبیق علائم ظهور بر اشخاص» را اقدامی غلط و انحرافی توصیف کرد.
آیت الله خامنهای روز شنبه گفت: «در مقوله مهدویت باید از کارهای جاهلانه و عامیانه و غیر معتبر پرهیز کرد.»
در اواخر سال گذشته فیلمی با عنوان « ظهور نزدیک است» در ایران تولید و بوسیلۀ سی دی بطور وسیع توزیع شد که در آن، محمود احمدینژاد، شعیب بن صالح و آیت الله خامنهای، سید خراسانی قلمداد میشوند.
به گفته مخالفان اصولگرایای محمود احمدینژاد این فیلم ساخته افراد منتسب به «جریان انحرافی» بوده است.
عماد افروغ از نمایندگان اصولگرای مجلس هفتم، میگوید که در بروز “تخلف مستقیم یا غیرمستقیم” در انتخابات ریاست جمهوری گذشته “هیچ شکی ندارد” و “از نزدیک شاهد دخالت قوه مجریه در فرآیند انتخابات بوده است”.
به گزارش بیبیسی، آقای افروغ در مصاحبه با سایت خبرآنلاین که یکشنبه ۱۹ تیر (۱۰ ژوئیه) منتشر شده، انجام تخلف در انتخابات ریاست جمهوری دهم را به دلیل اقداماتی چون “عزل و نصب های مستقیم یا غیرمستقیم یا برخی کمکها و …. که جنبه سیاسی می تواند داشته باشد” دانسته و افزوده که نمی خواهد در این زمینه وارد “جزئیات” شود.
عماد افروغ، از نظریه پردازان حامی آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی است که در زمان ریاست جمهوری محمد خاتمی، جزو منتقدان صریح اللهجه اصلاح طلبان و سیاست های آنها محسوب می شد.
پنج روز پیش از انتشار اظهارات این استاد دانشگاه در مورد نحوه برگزاری انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸، حمیدرضا فولادگر، نماینده اصفهان در مجلس ایران گفته بود که “یکی – دو مورد دخالت” برخی اعضای شورای نگهبان در این انتخابات “منجر به تذکراتی به آنها شده است”.
در همین ارتباط، در اوایل خرداد ماه گذشته نیز نمایندگان مجلس ایران خواستار تحقیق و تفحص در مورد اتهام “توزیع غیر قانونی پول در میان ۹ میلیون نفر از شهروندان” توسط دولت محمود احمدی نژاد در آستانه دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شده بودند.
آقای افروغ در مصاحبه اخیر خود، با اشاره به طرح اتهام تقلب در برخی انتخابات های گذشته ایران اظهار داشته: “شبهه تقلب را قبلا هم مطرح می کردند اما چنین بازتابی ایجاد نمی شد. برای رفع شبهه تقلب، باید یک فرایند اقناعی صورت می گرفت، اما چنین نشد.”
عماد افروغ در بخشی دیگر از مصاحبه خود با خبرآنلاین، در ارتباط با میرحسین موسوی و مهدی کروبی گفته است که این دو کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری دهم باید “به عنوان شهروند محاکمه شوند و اسناد محکمه پسند علیه آنها مطرح شده و فرصت دفاع هم به آنها داده شود و در نهایت هم قوه قضاییه با روال قضایی خود تصمیم گیری کند”.
وی ادامه داده: “به نظر می رسد که عده ای نمی خواهند این اتفاق رخ دهد و چنین محاکمه ای برگزار شود. چون احساس می کنند در شرایط پیش از محاکمه بهتر می توانند اهدافشان را دنبال کنند. اما این زیبنده نظام نیست.”
این نماینده سابق مجلس تاکید کرده که دادگاه معترضان به انتخابات ریاست جمهوری دهم باید “متناسب با کیفرخواست اولیه که اتهام ایجاد انقلاب مخملی است” تشکیل شود و افزوده: “البته بماند که آن کسی که این کیفرخواست را تنظیم کرده خودش متهم اول پرونده کهریزک است”.
اشاره عماد افروغ، به سعید مرتضوی دادستان سابق تهران است که در جریان رسیدگی به پرونده شکنجه و قتل تعدادی از زندانیان بازداشتگاه کهریزک، به عنوان مسئول اصلی فرستادن دستگیرشدگان اعتراضات بعد از انتخابات به این بازداشتگاه، مقصر شناخته شد.
آقای افروغ، که یادآور شده شخصا تحولات بعد از انتخابات را “انقلاب مخملی” نمیداند، توصیه کرده افرادی که تفسیری متفاوت از آن تحولات دارند “اسناد محکمه پسندی” در مورد ادعای خود ارائه کنند.
وی اظهار داشته: “اما اینکه دو نفری را که در بهترین حالت هم نمی توانستند دو هزار نفر را جمع کنند، بیاورند در تلویزیون و اعتراف کنند که مخالف ولایت فقیه بوده و فی الحال متنبه شده اند که بیانگر مخملی بودن یک جریان نیست! وزن این اعترافات چقدر است؟”
این نماینده سابق مجلس در عین حال لازم دانسته که همزمان با رسیدگی به اتهامات معترضان به انتخابات، به “اشتباهات طرف قدرت و دولت” هم رسیدگی شود.
عماد افروغ همچنین در ارتباط با انتخابات مجلس نهم ابراز عقیده کرده است که باید زمینه کاندیداتوری افرادی که “هنگامی که درون قدرت بوده اند از رابطه قدرت – ثروت سوء استفاده نکرده اند” فراهم بشود.
او تصریح کرده: “البته آنها زمانی وارد میدان می شوند که احساس کنند از هتاکی مصون هستند و اگر قرار است تایید نشوند، این تایید نشدنشان مستند و بر اساس سند و مدرک باشد.”
وی پیش بینی کرده است که با توجه مسائلی در جریان انتخابات گذشته اتفاق افتاده، در انتخابات آینده “حضور نخبگی و مردمی پررنگی” وجود نداشته باشد و افزوده: “مگر اینکه بخواهیم بگوییم هیچ مساله ای نبوده و اگر هم بوده نباید درباره آن حرفی بزنیم”.
آقای افروغ توضیح داده: “اتفاقاتی که افتاده، سلب اعتماد عمومی رخ داده و حوادثی قبل، حین و بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم رخ داده که باید مرمت شود. مثلا تهمتها و افتراهایی زده شده که نه سندی برای اثبات آنها ارائه شده و نه عذرخواهی صورت گرفته است.”
این فعال سیاسی افزوده: “این مربوط به طرفین است و نه یک جناح خاص. البته نقد من به آنها که در قدرت و دولت هستند بیشتر است.”
وی با اشاره به صحبت های چندی پیش آیت الله خامنه ای در مخالفت با “شیوع فضای هتک حرمت” گفته است: “به استثنای اوائل انقلاب در هیچ دورهای فضای هتاکی این قدر حاد نبوده است. به صحبتهای مقام معظم رهبری که توجه کنید میبینید که ایشان هم در هیچ دورهای این گونه نسبت به بد اخلاقیها هشدار نداده بودند.”
این نماینده مجلس هفتم اظهار داشته: “اگر اتفاقاتی رخ دهد و سعه صدری دیده شود، در تایید صلاحیتها وسعت نظر لحاظ شود و عذرخواهیهایی صورت بگیرد و قوه قضاییه با این بداخلاقیها و بی اخلاقیها مستقل و مقتدرانه برخورد کند… ممکن است میزان مشارکت افزایش یابد.”
آقای افروغ در بخش هایی مختلف از گفتگوی خود، به تحلیل دلایل حمایت آیت الله خامنه از محمود احمدی نژاد پرداخته است.
وی با ذکر آنکه این حمایت را “مصلحتگرایانه” می داند گفته است: “وقتی تصمیم از روی مصلحت گرفته شده باشد، صرفا در عرصه عمل است و جا برای مخالفتهای ذهنی باقی باز است.”
این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه “مقام معظم رهبری بنا به دلایل شرایط متفاوت ساختاری و روانی [کشور] مصلحت گراتر از امام هستند”، وظیفه “روشنفکران” را ایجاد زمینه برای این دانسته تا رهبر جمهوری اسلامی بتواند “آنچنان که مایل است، تصمیمات حقیقتگرایانه بگیرد و اسیر مصلحتها نشود”.
عماد افروغ مدعی شده که در آستانه انتخابات مجلس هشتم به خاطر بیان چنین دیگاه هایی “تهدید به ترور” شده و حتی پیامک های تهدیدآمیز را با ذکر شماره تلفن فرستندگان، به وزارت اطلاعات گزارش کرده است.
او در بخش دیگری از مصاحبه، گفته است که “به عنوان یک روشنفکر” نمی تواند از روی مصلحت موضع گیری کند و افزوده: “من اهل مصلحت نیستم و معتقدم هرجایی خطایی صورت گرفته باید به پرونده آن رسیدگی کرد.”
آقای افروغ تاکید کرده است: “شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مستعد پذیرش آرای مخالف نیست و حتی برای پذیرش آرای رهبری هم فضا مستعد نیست. برخی کاسه داغ تر از آش هستند.”
آقای افروغ در جای دیگر گفته است: “هر روز تصورمان از انقلاب و ولایت فقیه تنگ تر می شود و به تدریج داریم ولایت فقیه را شاه می کنیم.”
وی ابراز عقیده کرده که مخالفت با مصلحت سنجی های رهبر، از نظر آیت الله خامنه ای نوعی “خط قرمز” محسوب نمی شود و افزوده: “نکته جالب این است که کسانی خط قرمزهای رهبری را بر نمی تابند و دایره مخالفت با ولی فقیه را تنگ می کنند که خودشان عملا این خط قرمزها را شکسته اند.”
وی با ذکر اینکه “آنها خودشان نسبت به احکام حکومتی رهبری بی توجهی کردند” پرسیده: “در ماجرای وزارت اطلاعات چه کسی مخالفت کرد؟”
این قسمت از اظهارات آقای افروغ، اشاره ای به مقاومت سه ماه پیش محمود احمدی نژد در مقابل حکم رهبر ایران در ابقای حیدر مصلحی وزیر اطلاعات است.
در پی مخالفت آقای احمدی نژاد با این حکم، وی مورد انتقاد گسترده بسیاری از محافظه کاران قرار گرفته و از سوی آنها متهم به مقابله با ولایت فقیه شده است.
سرتیپ یدالله جوانی، رئیس اداره سیاسی سپاه پاسداران ایران، محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران را به «حرکت براندازانه» در جریان «فتنه ۸۸» متهم کرد.
به گزارش زمانه، جوانی یکشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۰ در گفتوگو با تارنمای ندای انقلاب، خاتمی را از «سردمداران فتنه ۸۸» معرفی کرده که در کنار میرحسین موسوی و مهدی کروبی دو تن از رهبران مخالفان «علیه نظام» ایستاده است.
موسوی و کروبی که به همراه همسرانشان از بهمن ۱۳۸۹ در بازداشت خانگی بهسر میبرند، از سوی حکومت «سران فتنه» خطاب میشوند.
یدالله جوانی گفته است: «سپاه پاسداران در برابر هر جریانی که بخواهد انقلاب و نظام را تهدید کند، ایستادگی میکند.»
انتقادات علیه محمد خاتمی و اصلاحطلبان در آستانه انتخابات مجلس ایران شدت یافته است. نهمین دوره انتخابات مجلس ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ در سراسر ایران برگزار میشود.
هفته گذشته نیز سرتیپ محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران به خبرگزاری مهر گفت: «خاتمی در جریان فتنه امتحان خوبی پس نداد و بههرحال جزو همراهان سران فتنه بود و حمایت و پشتیبانی زیادی از آنها کرد و در حال حاضر نیز موضعی مبنی بر برائت از آن حرکتها اتخاذ نکرده است.»
وی شرط ادامه حضور محمد خاتمی را در عرصه سیاسی «تغییر در مواضعش» اعلام کرده بود. این اظهارات فرمانده سپاه واکنشهای تند مخالفان و منتقدان حکومت ایران را بهدنبال داشت.
در یکی از واکنشها به سخنان فرمانده سپاه، محمدرضا خاتمی، عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت در نامهای سرگشاده، رفتار و سخنان سرتیپ محمدعلی جعفری را شبیه «حکومت کودتا» نامید.
محمدرضا خاتمی در این نامه بهشدت از شرطی که فرمانده سپاه برای حضور اصلاحطلبان و محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران برای حضور در انتخابات اعلام کرده، انتقاد کرد و افزود: «شما نه قانوناً و نه شرعاً و نه عرفاً و نه مصلحتاً در جایگاهی نیستید که برای سیاسیون خط و نشان بکشید.»
حجتالاسلام حمید رسایی، نماینده اصولگرای مجلس ایران نیز به این سخنان محمدرضا خاتمی واکنش نشان داد و گفت: «سپاه در این مدت هر وقت منافع انقلاب را در خطر دیده، در برابر دشمن موضع گرفته است.»
به گفته وی «در صدر انقلاب نیز، منافقین همانند حرفهای اخیر محمدرضا خاتمی را مطرح میکردند و امروز هم میبینیم که همان صحبتها دوباره تکرار میشوند که این مسئله به دلیل شباهتی است که حزب منحله مشارکت با منافقین دارد.»
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر