این روزها نه تنها ایران در مخمصه حکومت قرون وسطایی با نابسامانی و ناهنجاری دست به گریبان است بلکه در سراسر کره خاکی نیز دلائل بسیاری را میتوان برشمرد که خوشبینترین افراد را نیز به واکنشهای یاس آلود سوق میدهد. واکنش اعتراض آمیز با وجود آنکه عملاً پاسخی است منطقی به بحرانی که ما شهروندان ایرانی با آن روبرو هستیم ولی با این همه میتوان به خاطر سلامت روحیه اعتراض، جلوههای مثبت زندگی را نیز به رخ همدیگر بکشیم.
مدتی پیش مجله «اروپایی» ۱ مصاحبهای را با زیستشناس معروف و فعال در زمینه سیاسی و اجتماعی آقای «استوارت برند» ترتیب داده است با عنوان «نگاهی به دنیا از دید یک خوشبین ساده لوح» که توانسته است نمونه خردمندانهای از رفتار خوشبینانه یک انسان جهان دیده را به تصویر بکشد.
مصاحبه با استوارت براند که از دهه ۶۰ میلادی عنوان یکی از متفکرین برجسته دنیا در زمینه مشکلات محیط زیست را نصیب خود کرده است همزمان بود با تصادفی که در راکتورهای اتمی ژاپن اتفاق افتاد و گسترش موج جدید نگرانیها در باره خطرات عمدهای که زمین را تهدید میکند.
این متفکر امریکای که در عمل ثابت کرده است به طور نسبی همواره یک قدم از نگاه عمومی و جاری زمان خود جلوتر بوده است در مصاحبهاش با مجله فوق از دید یک خوشبین افراطی و به گفته خودش «ساده لوح» با بخشی از نگرانیهای عمومی بشر با لحنی خوشبینانه کلنجار رفته است.
از جمله کارهای فراموش نشدنی و تاثیر گذاری که دکتر استوارت براند در تدارک آن نقش اساسی داشته است همکاری وی برای تهیه اولین تصاویر تهیه شده در «ناسا» از زمین بوده است. از دید او وقتی که برای اولین بار به شکل علمی و شفاف زمین آبی رنگ از زاویهِ بیرون از جو مشاهده و ثبت شد، برداشت و نگاهِ بشر تغییر ماهوی یافت. به تعبیری، قدرت این نوع نگاه به عظمت پذیرفتن باوری بود که گالیله در مورد گرد بودن زمین ارائه داده بود.
دکتر « استوار براند» به تصویر دنیای مذهبی که از جهان ارائه شده بود، دنیایی که خورشید و زمین، ماه، بهشت و جهنم را شبیه لایههای پیاز، در خود تنیده بود اشاره میکند که برای قرنها در ذهن بشر تصویری افسانهای از زمین انگاشته بود. به نظر او تغییر و تقابل با دیدههای اولیه و جاهلانه، زمینهِ تخیل ورزی برای بسیاری از دستاوردهای دنیای غرب را فراهم کرده است.
حوالی همین چند قرن پیش بود که دانشمندان و متفکرینی چون فرانسیس بیکن به اینباور رسیدند که اگر بتواند به جمع بندی دانش واقعی خود از طبیعت بپردازد میتواند سرنوشت خودش را تعیین کند.
میل و آرزو برای زندگی بهتر که در طول هزار سال تسلط همه جانبه تفکر قرون وسطایی به خاطر باور به قضا و قدرسرکوب شده بود به ناگهان بر دوش ظریف، شکننده و ساده لوحِ انسان قرار گرفت. استوارت براند عاشقِ کلمه ساده لوحِ دلقک پیشه است که ترکیبی است از انواع دلقکهای شکسپیر؛ شیطنتهای قهرمانان شکم پرست رابله و حتی «شامنها»، «تردستها» ۲ و حیوانات سخنگویی چون روباه و کلاغ در مذاهب اولیه بشر وجود داشتند.
استوارت براند که در حال حاضر یکی از محققین پروژه بازسازی «زبانهای در حال انقراض» است به این مهم اشاره میکند که به دور از دستاوردهای بسیار سریعی که بشر در چند قرن گذشته برای خود تدارک دیده است بزرگترین و خوشبینترین واقعه این است که از نظر شعوری توانسته است از ذهن حیوانی و محدود خود فاصله بگیرد و زمین را در هیبتی کلی، بیرون از محیط و مشکلات پیرامونیاش نگاه کند.
رند سالخورده فوق که با پروای بینظیری در حین مصاحبه خودش را یک خوشبین «احمق» معرفی میکند به این باور تکیه میکند که بشر معاصر لازم است به این نگاه مجهز شود که تغییرات اتفاق افتاده بر روی زمین را بر اساس اتفاقات دیروز خود تبیین نکند. او تغییرات ۱۰ هزار سال گذشته بشر را مد نظر قرار میدهد و امیدوار است بر اساس گامهای جهش گونهای که بشر داشته است امکان تفسیر و تخیلِ آینده بلندمدت را تهیه کندد.
او از بالارفتن استاندارد زندگی برای بیش از نیمی از انسانهای روی زمین میگوید، آمار مداوم در زمینه کاهش خشونت در روی زمین را فرخنده میشمارد. از افزایش امکانات برای ابراز احساسات و علائق شخصی و این اواخر بسیار شخصی بشر حرف میزند. از کشف واکسنها و کنترل بیماریهای کشندهای که در طی هر چند قرن درصد بزرگی از بشر را میکشت و فلج و کور میساخت میگوید.
برای اینکه به سهم خودم به عنوان یک احمق کوچک ولی به طور ریشهای خوشبین، عطرِ فرخنده این شیوه دیدن دنیا را در فضای غمزده و مایوس و بیحرمت کنندهای که بر کشور ما سایه افکنده است بپراکنم به چند دستاورد بزرگ انسانی اشاره کنم که ملت ما توانست در دل دیکتاتوری سیاهی که بر گردهاش چنبره زده است تدارک ببیند.
تلاشم با آنکه انگیزهِ تسلی بخش و امیدوار کننده دارد ولی نیت اصلیام باز نمایی انرژیهای منطقاً سالم و مثبتی است که در فضای اجتماعی ۳۰ سال گذشته ایران به آرامی ولی ریشهای شکل گرفته است. نزدیکترین ماجرای فرخنده بخش و عظیم، بخشش «آمنه بهرامی نوا» نسبت به جنایتکاری بود که با پاشیدن اسید عملاً زندگی را منهدم کرده است.
بخشش این انسان بزرگوار را میتوان سمبلِ دهن کجی و امتناع ریشه دار میهن عزیزمان دانست در برابر چرخه انتقام و نفرتی که حکومت قرون وسطایی ایران بیش از ۳۰ سال با اسید ارزشیِ و ماقبل مدنیتِ خویش، روح و روان این ملت کهنسال را زخمی کرده است. بخششی که متاسفانه به اندازه میمنت شکوهمندش در اذهان ایرانیان جلوه گر نشد و بازتاب نیافت.
مورد دیگر موج غم و و یاس بسیار بزرگ است که به راحتی میشود از لابلای رسانههای ایرانی و بخصوص در شبکههای مجازی جستجو کرد. غم و تلخی مایوس کننده عظیمی که بعد از سرکوب اعتراض عمومی شهروندان ایرانی در قبال انتخابات دستکاری شده ریاست جمهوری دوره دهم در ایران ایجاد شده است..
ملت ما برای اولین بار به شکلی گسترده با ترکیب جدید و هر چند متناقض مومنان رنج کشیده، جوانانِ بیدلیل توهین شده و بیخدایانی مواجه شد که توانستند در کنار هم «سبز» جدیدی را در باغچه واقعیتِ سرزمین ما بکارند که مهمتر از هر چیزی صلح جو و صبور است. خوب است اگر، سرشار از شیطنت فرخندهای گردیم که این روزها وجودش ضروری است. ملت ما در مسیر تحولات سیاسی، صبوری را راز موفقیت نمیدانست. صبوری شاید سازش را برای ذهن متعهد تداعی میکرد.
ما به ناچار انتظار داشتیم در اولین و کوتاهترین فرصت ایجاد شده در جامعه سراسر خفقان، بتوانیم قدرت را شتابزده در هم بشکنیم. میشکستیم ولی توانایی ایجاد نمونه سالمتر را نداشتیم. این بار صبوری تجربه جدیدی از تحول و شعور سیاسی را برایمان به ارمغان اورده است. خوب است شاید اگر بتوانیم و بخواهیم با شادابی تمام، مقدم بر هر چیز، با صبوری تمام خودمان را آماده تغییرات اساسی نماییم.
اجازه دهیم بتوانیم از نگاه یک خوشبین ساده لوح به دنیا بنگریم و به مقاومت و اعتراض و ذهن انتقادی جمعیت میلیونی شهروندان وطن خود ببالیم. ما شاید قدرت سیاسی را هنوز به دست نیاوردیم ولی عملا از معدود ملتهای جهان هستیم که اکثریت آن اعتماد خود به صاحبان قدرت را از دست داده است.
http://radiozamaneh.com/society/haftkoocheh/2011/08/08/6047
1- Stewart Brand, "Look At the World Through the Eyes Of A Fool", The European
http://www.theeuropean-magazine.com/268-brand-stewart/269-life-the-universe-and-everything
2- Shamans & Tricksters
مطالب بلاگستان و کلیه مطالب رسیده از اعضا، معرف دیدگاه شخصی نویسندگان است نه سایت خودنویس.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر