چند نکته در مورد زندان قزلحصار
مجتبی سمیعنژاد
«با برخورد جدی و قاطع مأمورین مواجه و نهایتاً در اثر درگیری ایجاد شده معدودی از آنها مصدوم و مجروح گردیده و چند نفر هم در اثر جراحت وارده و گازگرفتگی ناشی از دود و آتش جان باختند.»
این جملهای است که در اطلاعیه کوتاه سازمان زندانها بر روی خروجی تارنمای خبری این سازمان قرار گرفته است. بر اساس اطلاعیه منتشر شده در تارنمای سازمان زندانها و مصاحبه غلامحسین اسماعیلی، رئیس سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور شب «گذشته در زندان قزلحصار عدهای از زندانیان به قصد «فرار» اقدام به ایجاد «حریق عمدی» کرده و به ماموران و زندانبانان «حمله» کردهاند. ماحصل این ماجرا تعدادی «کشته و مجروح» بوده که نه در اطلاعیه سازمان زندانها بدان اشارتی شده و نه در مصاحبه رئیس سازمان زندانها.
آنچه که در مورد اطلاعرسانی در مورد اتفاقات درون زندانها از طرف سازمان زندانها و مراجع قضایی همواره شنیده میشود و به اطلاع عموم میرسد، آمیزهای از «انکار واقعیات درون زندان، بزرگنمایی برنامههایی که گاها هیچگاه انجام نپذیرفته و دروغگویی» است.
زندان قزل حصار یکی از بزرگترین زندانهای خاورمیانه است که در منطقه قزلحصار در کرج واقع شده است. زندانی بسیار بزرگ که محل نگهداری انواع مجرمین است با جرمها و محکومیتهای کاملا مختلف. ۱۸ ماه زندانی بودن من در دو واحد ۳ (۱۲ ماه) و واحد ۲ (۶ ماه) باعث شد که با مسائل این زندان به خوبی آشنا شده و موارد گسترده نقض حقوق زندانیان را در این زندان به چشم ببینم.
وفور و ازدیاد بیش از حد مواد مخدر، تجاوز به زندانیان به ویژه جوانان، کیفیت بسیار پایین غذا، نبود امکانات خوب پزشکی و نداشتن بهداری مناسب و عدم رسیدگی لازم به وضعیت جسمی بیماران، عدم تفکیک و طبقهبندی زندانیان بر اساس سن، نوع جرم، تحصیلات و… رفتار بسیار نامناسب مسئولین و زندانبانان این زندان با زندانیان، نداشتن کتابخانه مناسب، نداشتن وسائل ورزشی مناسب و لازم (دست کم نسبت به وجود مواد مخدر در این زندان) و… از جمله مهمترین موراد نقض حقوق زندانیان است.
حفاظت و بازرسی زندان قزلحصار و مسئولین آن از جمله کسانی هستند که با ضرب و شتمهای گاها بسیار شدید که در برخی موارد به مرگ زندانیان هم منجر میشد، از جمله مهمترین ارکان نقض حقوق زندانیان در این زندان هستند.
واحد ۲ زندان قزلحصار (عکس) که شب گذشته محل درگیری بوده و چندین نفر در آن بر اساس آنچه که خود سازمان زندانها میگوید «کشته و زخمی» شدهاند، آن هم به خاطر حضور و برخورد «قاطع» پرسنل این زندان، دارای هشت سالن بزرگ و کوچک در دو طرف یک راهروی سه چهار متری است. در سالنهای مختلف این واحد زندان قزلحصار بیشتر زندانیان محکوم به اعدام به سر میبرند و بعضا زندانیان «تبعید» شده از واحدهای دیگر زندان، که خود بر خلاف قوانین سازمان زندانها به خاطر اصل تفکیک زندانیان است.
هر کدام از سالنها دری به راهرو اصلی زندان دارند و دری به حیاط که بدان در اصطلاح زندان «هواخوری» میگویند. از ساعت پنج یا شش عصر به بعد درهای هواخوری بسته میشود و در سالن که به راهرو اصلی باز میشود نیز مدام بسته است و تنها در صورت نیاز بیرون آمدن یک زندانی از سالن توسط یکی از زندانبانان و پرسنل زندان گشوده میشود. در اصطلاح به این سالنها در واحد ۲ زندان سالن «دربسته» میگویند.
حال نگاه کنید که به همان جمله که در ابتدای این نوشتار آمد: زندانیان «در اثر جراحت وارده و گازگرفتگی ناشی از دود و آتش» جان خود را از دست دادهاند. حالتهای زیادی را نمیتوان در نظر گرفت؛ به واقع در یکی از بندها «آتشسوزی» شده (چه عمدی و چه غیرعمدی) و در سالن برای نجات جان زندانیان گشوده نشده است (برای جلوگیری از فرار و نه برای نجات دادن آنها).
با توجه به فضای بسته سالنها امکان خروج دود و آتش از سالنها وجود ندارد، مگر اینکه یکی از درهای روی به هواخوری و رو به راهرو گشوده میشده است. در این بین صحبت از گاز گرفتگی هم شده است. برخورد قاطعی که رئیس سازمان زندانها از آن صحبت میکند، میتواند شلیک گاز اشکآور باشد که همانطور که اشاره شده چندین تن به خاطر «گاز گرفتگی» جان خود را از دست دادهاند یا در اثر «انفجار کپسول»های گاز داخل سالنها.
توضیح اینکه بسیاری از زندانیان در سلولهای دو در سه متر خود برای پخت غذا از کپسول گاز استفاده میکنند. آتشسوزی ایجاد شده چه عمدی و چه غیر عمدی در هر سالن با وجود این کپسولهای گاز، با وجود سیمکشی بسیار قدیمی برق در این زندان و اینکه بیشتر وسیلههای زندانیان شامل رختخواب و پتو و لباس است، به راحتی میتواند در هر سالنی در این زندان تبدیل به یک فاجعه شود.
در سالنهای کوچک زندان قزلحصار حدود ۶۰ تا ۷۰ زندانی و در سالنها بزرگ بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ زندانی نگهداری میشوند. بر فرض اینکه اطلاعیه و صحبتهای رئیس سازمان زندانها را واقعیت فرض بگیریم، نمیتوان باور کرد که همهی زندانیان داخل یک سالن تصمیم به «فرار» گرفتهاند. سوال اینجا است بقیه زندانیهایی که کشته یا زخمی شدهاند چه گناهی مرتکب شدهاند که مورد برخورد «قاطع» قرار گرفته و یا در سالن به روی آنها گشوده نشده است؟
نکته دیگر اگر زندانیان از این سالنها بیرون میآمدند باید از سد زندانبان در راهروها میگذشتند و بعد از آن از در واحد و مامورین آن گذر میکردند، که به محض خارج شدن از در واحد نگهبانان روی برجکها و آماده به شلیک منتظر آنان بودهاند. بعد هم یگان پاسدار مسلح در نزدیک همین واحد است و بعد هم دیوار بلند زندان و نگهبانان بعدی و… درست است که زندانیان زندان قزلحصار مجرم هستند و بسیاری از آنان مستحق مجازات، اما سازمان زندانها باید توجه داشته باشد که هر چه باشند «خنگ» نیستند که بخواهند اینچنین فرار کنند!
واقعیت آنچنان که از خروجی سازمان زندانها بیرون آمده نیست، متاسفانه میتوان حدس زد که درگیری از اعتراض یک نفر یا عدهای از زندانیان شروع و تسری پیدا کرده و موجب برخورد بد زندانبانان چون همیشه شده است. مرگ در «اثر جراحت وارده و گازگرفتگی ناشی از دود و آتش» در زندان قزلحصار و در سالنهای این بند تنها یک دلیل میتواند داشته باشد و آن هم عدم گشوده شدن در سالنها است.
پینوشت:
* اولین باری که در زندان قزلحصار دعوای خونینی بین زندانیان در گرفت را خوب به خاطر دارم. نزدیک ۲۰ تا ۳۰ نفر با چاقو و قداره و هر چه دم دستشان بود همدیگر را لت و پار میکردند. از یکی از زندانیان پرسیدم که چرا مسئولین زندان را خبر نمیکنیم که بیایند و این دعوا را خاتمه دهند، گفت خبر دارند الان هم پشت در سالن هستند. هر وقت دعوا تمام شد و اینها مثل جنازه روی زمین ولو بودند و خطری نبود وارد میشوند. همین هم شد، در برابر چشمان متعجب من عدهای همدیگر را تکه پاره کرده و زندانبان بعد از ۴۵ دقیقه وارد سالن شدند. لازم هم نیست بگویم انقدر خون در کف سالن دیدم که غش کردم!
* صدا و سیما اعلام کرده که ۱۴ نفر کشته و ۳۳ نفر زخمی شدند که مشخص نیست تا چه اندازه صحیح باشد. تلفنهای زندان قزلحصار هم قطع شده است.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر