مصطفی
غوزک پلاتینی
ساعت سه نیمهشب خبر را شنیدم. نفرین بر این تبعید که نگذشت در کنار آن پیرفرزانه باشم در این دمهای واپسین. حال خوبی ندارم قبلا در مورد دکتر پرویز شهریاری مقالهیی نوشته بودم که در کتابی که در بزرگداشت منتشر شد، درج شده است اما مطلب دیگری در سال ۲۲ نوامبر ۲۰۰۴ در وبلاگ شبح دربارهی ایشان نوشتهام که اینجا بازنشرش میدهم. صد سینه سخن دارم اما میگذارم برای بعد. چه میشود کرد مرگ واقعیت است و این حقیقت که برخی انسانها مانند پرویز شهریاری حضورشان زندهگی را دلنشین میکند و غیبتشان فقدان زیبایی و خرد است نمیشود انکار کرد.
شهریاری از آن دست انسانهای فروتن و افتادهیی بود که بسیار کار میکرد و بس کم از خود میگفت. او نویسنده، مترجم، ریاضدان، روزنامهنگار، فعال سیاسی… با صدها جلد کتاب و مقاله است اما صفای وجودیاش و معلمی مدامالعمرش چیز دیگری ست چیزی که تا نچشیده باشید ندانید… یادش بخیر!
شاعر اعداد (۲۲ نوامبر ۲۰۰۴ در وبلاگ شبح)
«ریاضی در علم زبانی شاعرانه است، زیرا به خودی خود تصویرهای تازه و اندیشههای تازه میتاباند.[۱]» عبدالسلام فیزکدان پاکستانی برندهی جایزهی نوبل فیزیک ۱۹۷۹
وقتی به گذشتهها نگاه میکنم به نامهایی میرسم که مسیر زندهگیام را تغییر یا تثبت کردند. یکی از این نامها «پرویز شهریاری» است و امروز دوم آذر ماه او ۷۸ ساله میشود.
کسانی که به ریاضیات علاقه دارند حتما با نام این ریاضیدان دوستداشتنی آشنا هستند و حتما حداقل چند ترجمه یا تالیفات از او خوانده اند. روزی که در شهر کوچک محل زندهگیام شمارهیی از «آشتی با ریاضیات» به دستام رسید برای همیشه شیفتهی ریاضیات شدم و از همان موقع مهر این معلم و استاد نادیده به دلام نشست. تمام شمارههای «آشتی با ریاضیات» را که بعد از انقلاب به دلیل بسیار مسخرهیی «آشنایی با ریاضیات[۲]» شد به هزار زور و زحمت گیر آوردم و کلمه به کلمه خواندم. هرگز فکر نمیکردم روزی با این مرد دوستداشتنی روبهرو شوم و بتوانم از نزدیک پای صحبتاش بنشینم.
با دسته گلی به ملاقاتاش رفتم و وقتی او را مانند سالهای قبل سرحال دیدم خوشحال شدم. هر چند دید چشمهایاش تقریبا از بین رفته است و برای خواندن مجبور است مطالب را با فوت بسیار بزرگ پرینت بگیرد و هر چند یک پایاش را روی زمین میکشد اما روحیهاش هنوز کاملا جوان است.
او انسان خودساختهیی است در خانوادهیی فقیری در کرمان به دنیا آمده است و با رنج و مرارت بسیار توانسته است درس بخواند و کار بکند و حدود سی صد کتاب ترجمهیی و تالیفی از خود بهجای بگذارد و چندین نشریه را در سالهای مختلف سردبیری کند و هماکنون نیز «چیستا» و «دانش و مردم» را منتشر میکند.
شهریاری فقط معلم ریاضی نیست او انسان برجستهیی است که همیشه در حال مبارزه با جهل بوده است. چند بار در زمان شاه و چند بار بعد از انقلاب به زندان افتاده است. کمونیست بودن همیشه در این کشور جرم محسوب میشده است و شهریاری کمونیست است.
به سلامتی ۷۸ سالهگیاش جامی سرمیکشم و قسمتی از «نامهی ریاضیدان به معشوق» را از اولین شمارهی سال دوم «آشتی با ریاضیات» میخوانم:
«عزیز جفا کار، به بطلمیوس سوگند که نیروی عشقت کسر عمرم را معکوس نمود، و بهخرمن هستیم آتش زده است. انگار عمر من تابع وفای تست. قامت رعنایم از هجرت منحنی شده و تیر عشقت همچو برداری که موازی آرزوهایم تغییر مکان داده باشد شلجمی قلبم را ناقص ساخته است. شبهای فراق که با حرکتی تناوبی تکرار میشوند چنان نحیفم ساخته که هر گاه بهمزدوج خویش در آئینه مینگرم خیال میکنم از زیر رادیکال بیرونم آوردهاند. در دایره عشقت اسیرم و مرکزی نمییابم که آنی فارغ از خیال تو معادله n مجهولی زندگیم را حل کنم…[۳]«
پانویس
[۱] – پویایی ریاضیات، ریاضیات از دیدگاه ماتریالیسم دیالکتیک، ب. فلدبلوم، ترجمهی: پرویز شهریاری، زمستان ۱۳۵۸
[۲] – ماجرای تغییر نام «آشتی با ریاضیات» به «آشنایی با ریاضیات» ماجرای مضحکی دارد که اگر اشتباه نکنم قبلا بامداد عزیز نوشته بود. ماجرا از این قرار است که وزارت فخیمهی ارشاد احتمالا در زمانی که جناب خاتمی وزیر بودند از ایشان میخواهند که نام «آشتی با ریاضیات» را عوض کند اما تصور میکنید به چه دلیل؟ به این دلیل که آن موقع زمان جنگ بود و گفته بودند نباید از واژهی «آشتی» که نشان از صلح دارد در نام نشریات استفاده شود! شاید فکر کنید شوخی میکنم ولی ماجرا کاملا جدی است.
[۳] – آشتی با ریاضیات، سردبیر: پرویز شهریاری، شمارهی پنجم، فروردین و اردیبهشت ۲۵۳۷
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر