-----------------------------
همه خبرها و ديدگاهاي سانسور شده و پشت فيلتر جمهوري اسلامي مانده را يكجا و بي درد سر در "هستي نيوز" بخوانيد... http://groups.google.com/group/hasti-news/
رخدادهای خاورمیانه چه کسانی را برآشفته نمی کند؟ وزیرخارجۀ جدید ایران علی اکبر صالحی، یکی از اندک وزیران دولت محمود احمدی نژاد که از نظر گفتار و چهره می توان او را جلوی مردم دنیا درآورد، گفت: «ما فکر می کنیم اینها رخدادی اصیل است، مردم به پا خاسته اند تا برای حقوق خود مبارزه کنند، اما هیچگاه فکر نمی کردیم ابعاد این خیزش ها اینقدر بزرگ باشد؛ تعجب می کنیم.» اما ادعای صالحی مبنی براینکه در ایران اتفاق هایی مانند لیبی و مصر نمی افتد تعجب آور نبود. آخر به باور او در ایران مردم و دولت با هم هستند و دولت مردمی است. کسی که چنین نیندیشد، احتمالاٌ اجازه داریم به سیاق تبلیغات حکومتی ایران نتیجه بگیریم، فتنه گراست و سر از زندان در می آورد.
حکومت ایران از شروع انقلاب های عربی فریادهای آزاردهندۀ شادی سر می دهد، تأکید می کنند تأثیر انقلاب ۱۹۷۹ چقدر زیاد بوده است. حاکمان ایران جز این چه می توانستند بگویند؟ اما این ادعا عواقبی دارد، یکبار که بیان شد باید همواره از آن دفاع کرد. در این حال آنچه واقعاٌ اتفاق می افتد هرچه فزونتر تفسیرهای حکومتی را نقش برآب می کند.
اینگونه بود که رهبرمذهبی علی خامنه ای تازگی باز هم «بیداری اسلامی در خاورمیانه و شمال آفریقا» را ستود اما از گزارش پررنگ رسانه ای از دیدار شش ساعتۀ او از وزارت اطلاعات می توان فهمید در عالم واقع چه چیز او را به خود مشغول کرده است. مدتهاست که دیگر خامنه ای در عمل شخصیت بی چون و چرایی ندارد، در سه تظاهراتی که از فوریه به بعد در ایران انجام گرفت شعارهای تندی علیه او داده شد. هیچ چیز بیشتر از تلاش گسترده برای سرکوبی نا آرامی ها نگرانی حکومت را از معترضان نشان نمی دهد که بیشترشان جوان و دانشجو هستند. این تلاش برای سرکوبی منجر به موقعیت های از نظر تبلیغاتی عجیب و مضحکی می شود که یکبار دیگر نشان می دهد حاکمان تا چه میزان بی قرار هستند.
برای نمونه دادستان تهران عباس جعفری دولت آبادی، یکی از مسئولان اصلی در تعقیب مخالفان، گفت در اول مارس هیچ فتنه گری بازداشت نشده است. جایی که تظاهراتی وجود ندارد نمی توان تظاهرکننده ای را هم بازداشت کرد. دولت آبادی گفت گزارشی از اقدام های ضد انقلابی دریافت نداشته است، بلکه تنها عده ای اندک کوشیده اند نظم را برهم بزنند. گاز اشک آور و حضور گستردۀ نیروهای امنیتی و مردمی که این سو و آن سو می دویدند – همه خیال است.
در ایران نیز از شروع انقلاب های عربی حرکتی به راه افتاده است. اینکه در خیابان بار دیگر تظاهرات می شود فقط بخشی است که به چشم می آید. اعتراض های «جنبش سبز» که آشکارا بیشتر از سوی دانشجویان انجام می شود تاکنون نتوانسته اند بر ثبات حکومت خللی وارد کنند.
اما حکومت مجبور شد کاری را انجام بدهد که قبلاٌ از انجام آن خودداری کرده بود. شخصیت های نمادین جنبش سبز، دو نامزد سابق انتخابات ریاست جمهوری میرحسین موسوی و مهدی کروبی، همراه همسرانشان بازداشت شده اند. حاکمان هنوز حرف های عجیبی می زنند تا مجبور به تأیید بازداست آنها نباشند. گاهی گفته می شود هر دو سیاستمدار و همسرانشان تنها در بازداشت خانگی هستند، بعد شایعه می شود آنها را به «خانۀ امن» برده اند. اما واقعیت این است که موسوی و کروبی ناپدید شده اند.
مخالفان اکنون می خواهند برای آزادی دو سیاسمتدار تظاهرات کنند اما ناپدیدی آنها تمام جناح های حاکم را نیز وادار به موضع گیری می کند. از شروع اعتراض ها به تقلب در انتخابات در یک سال و نیم پیش، مناسبات داخلی و مواضع طرفین حالت ایستایی داشته است.
ناگهان دو سیاستمدارغیبشان می زند و بقیه که هنوز هستند باید جداٌ از خود بپرسند تا کی خواهند ماند. برای نمونه هاشمی رفسنجانی، یک چهرۀ قدیمی جمهوری اسلامی، باید برای بقای سیاسی خود پیکار کند. یک طایفه و شبکه ای گسترده و امپراتوری اقتصادی به قدرت او وابسته اند. رفسنجانی نمایندۀ جناحی است که دستِ پایین امکان مماشات با تلاش های اصلاح طلبانه را برای خود محفوظ گذاشته است. وی و خانواده اش تاکنون به علت سمت هایی که برای او مانده از تعرض مصون مانده بودند.
اما در سه شنبه رئیس مجلس خبرگان انتخاب شد. این سمت تاکنون مهمترین منصب رفسنجانی بود. جناح احمدی نژاد نامزد دیگری را مطرح کرد، کوتاه زمانی قبل از انتخاب رفسنجانی از نامزدی چشم پوشید. به گفتۀ خودش می خواهد جلوی اختلاف را بگیرد، وی نسبت به «اختلاف نظرهای بسیار جدی» هشدار داد.
یک نشانه مینی بر اینکه از هم گسیختگی حاکمیت تا به کجا رسیده حمله به فائزۀ هاشمی دختر رفسنجانی بود که آشکارا علاقۀ خود را به «جنبش سبز» نشان داده است. به وی تازگی – در ویدیویی در یوتیوپ می توان به خوبی دید - طرفداران احمدی نژاد فحش های رکیک دادند، تعدادی از نمایندگان مجلس خواستار بازداشت او به عنوان «فتنه گر» شدند.
چنین می نماید که مرحله ای رسیده که حتی بلندپایگان حاکمیت هم نمی توانند به عدم آسیب پذیری خود اطمیان داشته باشند. به نظر می رسد مقدمات انجام محاکمه علیه موسوی و کروبی در حال آماده شدن است، این دو قرار است احتمالاً به «توطئه» در انجام اولین تظاهرات از مجموع سه تظاهرات تازه متهم شوند. یک کمیسیون تحقیق مجلس مدعی شده این تظاهرات که هر دو سیاسمتدار فراخوان آن را داده بودند به ابتکار اسرائیل شکل گرفته بوده است. احتمالاٌ موسوی که در دهۀ هشتاد نخست وزیر بود و کروبی، روزگاری از یاران خمینی، خواب چنین وضعیتی را هم نمی دیدند.
ماه گذشته دو تن از سیاستمداران ارشد ایران که موضع مخالف خود را با رییس جمهور محمود احمدی نژاد در سال ۲۰۰۹ روشن ساختند طی دستگیری های سیاسی ناپدید شدند. سه شنبه، ۸ مارس، آیت اله اکبر هاشمی رفسنجانی، یکی از رییس جمهورهای پیشین ایران و از قدرتمندترین سیاستمداران سه دهه اخیر، مقام خود را در راس مجلس خبرگان از دست داد. این مجلس از روحانیونی تشکیل شده که اسماً بر فعالیت های رهبری نظارت دارد و جانشین وی را انتخاب می کند.
جایگزینی رفسنجانی با آیت الله محمد رضا مهدوی کنی محافظه کار سالمندی که زمینگیرِ صندلی چرخدار است، اوج مصداق روند کندی است که طی آن رهبر ایران آیت الله علی خامنه ای رقبای سیاسی خود را از صحنه حذف و به اصطلاح پاکسازی می کند. رهبر عالی، با فتنه انگیزی توانست در سال ۸۹ به شیوه جالب توجهی روی دست رفسنجانی بلند شود. هدفِ روشن این است که نهادهای دیگر را از هرگونه اقتداری محروم کنند و روحیه جنبش سبز تضعیف شود و البته می خواهند ثابت کنند که خیزش اعراب در مرزهای ایران متوقف می شود و به درون کشور راه نخواهد یافت. شاید هنوز بتوانند از پس این قضیه برآیند.
هرچند، با خاموش کردن بسیاری از اصلاح طلبانی که در دستگاه پیچیده سیاسی ایران کار خود را بر بنیان نهادن تغییر بنا نهاده اند، خامنه ای مبنای پشتیبانی خود را از دست می دهد و احتمال به خیابان ریختن مردم بیشتر می شود و یا دست کم، انتخابات آینده به دست مردم تحریم می شود و همین مشروعیت ظاهری نیز انکار خواهد شد.
مهدی خلجی، کارشناس ایران در بنیاد سیاست خاور نزدیک واشنگتن می گوید: رفسنجانی آخرین مانع یکدست شدن قدرت محافظه کاران تندرو بود. با برکناری وی «فاتحه اصلاحات در ایران خوانده شده و دیگر باید بر این گور رحمت فرستاد.»
رفسنجانی، ۷۶ سال دارد و دموکرات نیست. به خاطر زرنگی اش به او لقب کوسه را داده اند. از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۷ زمانی که رژیم ایران رقبای خود را در داخل و خارج ایران به کام مرگ می فرستاد رییس جمهور بود. خانواده اش از راه بند و بست های سیاسی، ثروت عظیمی اندوخته اند. ولی وی عملگرایی بود که پس از جنگ ۸ ساله میان ایران و عراق از ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ در پی بازسازی اقتصاد برآمد، محدودیت های سخت گیرانه اجتماعی بر مردم را کمرنگ تر کرد و کوشش کرد تا روابط را با ایالات متحده بهبود دهد.
در سال ۲۰۰۵ دوباره تلاش کرد تا رییس جمهور شود. یکی از پسران وی، مهدی هاشمی، در همان زمان به من گفت که «اگر پدر برنده شود، نقش رهبری را در نظام ایران به نقشی تشریفاتی چون نقش پادشاه (یا ملکه) در نظام پادشاهی انگلستان تغییر خواهد داد و به بنیادهای دیگر قدرت ایران در صورتی که از سوی مردم رای بیاورند اختیار مطلق خواهد داد.» وی همچنین هشدار داد که «اگر پدر من به قدرت نرسد تمام کشور در دست یک گروه خواهد افتاد و پس از آن دیگر انتخابات آزادی را در ایران نخواهیم داشت.»
نیازی به بیان نیست که چنین اظهاراتی از سوی رفسنجانی برای خامنه ای خوشایند نبود. وی که پشتیبانی خود را برای برنده شدن احمدی نژاد به کار بست هیچ دور از انتظار نیست که در فرآیند انتخاب وی در همان دور اول نیز دست برده باشد تا مطمئن شود کاندیدای منتخب وی به دور دوم خواهد رسید؛ جایی که بر رفسنجانی برتری خواهد یافت.
در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۹، هاشمی رفسنجانی از میرحسین موسوی، نخست وزیر پیشین ایران در خلال جنگ ایران و عراق، پشتیبانی کرد. خودداری رفسنجانی از تایید نتیجه انتخابات مورد مناقشه به سود احمدی نژاد، موجب شد که رفسنجانی، رییس جمهور پیشین، از امامت (موقت) نماز جمعه تهران خلع شود. امامت جمعه تهران پستی کلیدی است که می تواند بر افکار عمومی تاثیر بگذارد.
در خلال یک سال و نیم گذشته، رفسنجانی تلاش کرده است که در فضای میان خامنه ای و جبهه سبز جای بگیرد و رهبر را به سازگاری سیاسی با اصلاح طلبان تشویق کند. به جای آن، خامنه ای دستور بازداشت موسوی و دیگر کاندیدای منتقد به دولت، یعنی مهدی کروبی را تایید کرده است. هر دوی آنان ماه گذشته از خانه هایشان ناپدید شدند و گزارش های ضد و نقیضی درباره محل اقامت آنان در این دوره منتشر شده است.
رفسنجانی آخرین مقام باقیمانده در نظام ایران، یعنی ریاست مجلس تشخیص مصلحت نظام را هنوز از دست نداده است. این مقام برای حل و فصل اختلاف میان شاخه های مختلف دولت طراحی شده است. با این همه، این مقام (با اختیاراتی که برایش تعریف شده) از زمان انتخابات ۲۰۰۹ چندان موثر نبوده است و به هر حال سال آینده نیز دور آن به پایان می رسد.
اگرچه هاشمی رفسنجانی نفوذ سیاسی خود را از دست داده ولی خانواده اش هنوز منابع مالی را در اختیار دارند که احتمالا بیشتر آن در خارج از ایران ذخیره و نگهداری می شود. فرزندش، مهدی هاشمی از پایگاهی در لندن برای تقویت جنبش سبز تلاش می کرده است. پسر دیگر وی، محسن، پس از خودداری احمدی نژاد از پرداخت بودجه ای که مجلس برای متروی تهران تصویب کرده بود از سمت خود، ریاست متروی تهران استعفا داد. دخترش، فائزه چندین بار به خاطر پیوستن به تظاهرات خیابانی برای مدت کوتاهی دستگیر و بازداشت شده است. گمان بر این است خانواده وی برای تخریب احمدی نژاد و خامنه ای تلاش خود را دو چندان کند.
با روند پاکسازی همراهان پیشین نظام، دیگر نخبگان سیاست ایران نیز نشانه های خطر را درک خواهند کرد؛ به ویژه روحانیونی که در کانون حکومت مذهبی، یعنی قم جای دارند. این کانون چند دهه از هاشمی رفسنجانی پشتیبانی کرده است و چندین سال خدمت وی به جمهوری اسلامی را ارج می نهد. خلجی، کارشناس بنیاد واشنگتن می گوید که با حذف رفسنجانی، این بار خانواده برجسته دیگری که مذهبی و محافظه کار است در معرض خطر به حاشیه رانده شدن خواهد بود. وی گفت برادران لاریجانی هدف بعدی خشم دستگاه احمدی نژاد است. علی لاریجانی هم اکنون سخنگوی (رییس) مجلس و برادرش، صادق رئیس قوه قضائیه است.
این که مهدوی کنی، جایگزین هاشمی آیا اقتدار واقعی خواهد داشت هنوز جای تردید دارد. به عنوان رئیس جدید مجلس خبرگان، مجلسی ساخته از ۸۶ روحانی که برای مدت ۸ سال برگزیده می شوند، مهدوی کنی نخواهد توانست بر اقتدار خامنه ای چیره شود. دور بعدی انتخابات خبرگان در سال ۲۰۱۴ برگزار می شود. به باور خلجی «آن ها به یک آیت الله فرتوت ناتوانی نیاز داشتند که نتواند کاری کند.» و ادامه می دهد: «مرد جوانی که شیوه و دستور کار خودش را داشته باشد انتخاب نکردند.»
هنوز شاید خامنه ای از آخرین اقدام خود پشیمان شود. درست زمانی که گمان می رود همه مخالفان حذف و خاموش شده اند، شکاف دیگری در میان طبقه حاکم پدیدار می شود و چنین ماجرایی به الگویی در سیاست ایران بدل شده است. خامنه ای که ۷۱ سال دارد مدت هاست داستان ابتلایش به بیماری سرطان بر سر زبان ها افتاده است. گمان بر این است که مرگ وی به رقابت زیادی بر سر تصاحب مقام وی منجر شود. به علاوه، داستان ریاست جمهوری هنوز ادامه دارد. بر اساس قوانین ایران، احمدی نژاد می باید پس از انتخابات ۲۰۱۳ ، ریاست جمهوری را بدرود بگوید. در میان شهرداران تهران، به احتمال زیاد محمدباقر قالیباف، محافظه کار عمل گرایی است که چون احمدی نژاد کهنه سرباز جنگ ایران و عراق است.
ولی حکومت ایران ظرفیت های فوق العاده ای در سرکوب دارد و نشان داده است هیچ تردیدی در استفاده از ابزارهای سرکوب به خود راه نمی دهد. ولی نابردباری فزاینده دولت ایران که از برخورد با مخالفانش پیداست، خلاف موج مردم سالاری در منطقه به شمار می رود و این گونه، حکومت «مذهب مدار» ایران جایگاه خود را به عنوان الگوی الهام بخش خاورمیانه، برای مردم در جست و جوی مردم مداری، از دست می دهد.
مردم در بیشتر شهرهای بزرگ ایران در خلال ماه پیش برای اولین بار در یک سال و اندی گذشته با الهام از شورش اعراب به خیابان ها بازگشته اند. هنوز تا پیش از آغاز سال نوی ایرانی در ۲۱ مارس، قرار تظاهرات بیشتری را برنامه ریزی می کنند.
خلجی اشاره می کند که مردم ایران همچنان به خاطر شوک انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ و کشته و کشتار در جنگ ایران و عراق دچار آسیب های روانی اند: «من دیگر کسی را نمی شناسم که بخواهد برای هدفی بمیرد.» اما او اذعان دارد که سیاست در ایران غیر قابل پیش بینی است. وی می گوید «برای همین هم سیستم می تواند برای ۲۰ سال آینده دوام داشته باشد و یا همین فردا تغییر کند.»
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر