-----------------------------
همه خبرها و ديدگاهاي سانسور شده و پشت فيلتر جمهوري اسلامي مانده را يكجا و بي درد سر در "هستي نيوز" بخوانيد... http://groups.google.com/group/hasti-news/
حدود 1400 سال پیش امام علی، محترم ترین شخصیت شیعه، با فاطمۀ زهرا دختر پیامبر اسلام ازدواج کرد. هنوز سالروز این ازدواج در تقویت سیاسی پر از مناسبت های مختلفِ ایران بعنوان «روز ازدواج» جای ثابتی دارد که در آن از ارزش های خانوادگی تمجید می شود. اما رهبران ایران که ظاهراٌ از اجتماعِ درحال تغییر نگران است این روز را در امسال «روز جلوگیری از طلاق» نامید و وزیر دادگستری موقتاٌ صدور حکم طلاق را ممنوع کرد.
معلوم نیست که چنین اقدامی نتیجه ای داشته باشد اما نگرانی در وزارتخانه ها بی دلیل نیست. تعداد طلاق ها در ایران درحال انفجار است. طبق آمار رسمی آمار طلاق در ده سال گذشته سه برابر شده و از حدود 50 هزار در سال 2000 به 150 هزار در امسال رسیده است. درسراسر کشور بصورت میانگین به ازای هرهفت ازدواج یک طلاق صورت می گیرد. در پایتخت حتی این نسبت یک به 3.76 است.
نکتۀ جالب تر قدرت نهفته در پشت این تحول است: آمادگی فزایندۀ زنان ایران برای اینکه با استفاده از نظام حقوقی ایران تن به ازدواج های ناخواسته ندهند. درسنجش با کشورهای غربی هنوز این میزان زیاد نیست. اما برای ایران با فرهنگ محافظه کارش که طلاق را رد می کند این روند چشمگیر است. درسال گذشتۀ خورشیدی که در مارس پایان یافت میزان طلاق در سنجش با سال گذشته 16 درصد افزایش یافت. تعداد ازدواج در همین زمان تنها یک درصد افزایش یافت. وکیلی که مایل نیست نامش آورده شود می گوید: «در ماه مه ادارۀ ثبت احوالی که من درآن کار می کنم 70 طلاق و تنها سه ازدواج ثبت کرد. ماه بعد دوستم که در ادارۀ دیگری کار می کند تعریف کرد 60 طلاق و یک ازدواج داشته است.» این وکیل تأکید می کند هر دو اداره در مرکز تهران قرار دارند، نه در شمال مرفه که کمتر دربند سنت است.
ازدواج ها نیز سریع تر از گذشته به شکست می رسند. برای نمونه حدود 30 درصد ازدواج ها در سال اول به طلاق منجر می شوند، در پنج سال اول 50 درصد ازدواج ها به جدایی می کشند.
ناظران محافظه کار از طلاق بعنوان مسئله ای اجتماعی هم سطح اعتیاد به مواد مخدر و فحشا صحبت می کنند. از وزارتخانه ها و مجلس تعبیرهای «بحران» و «تهدید ملی» به گوش می خورد. توضیح علت های میزان فزایندۀ طلاق بسیار متفاوت است. در محافل لیبرال از شهرنشینی و هزینه های بالای زندگی و میزان زیاد بیکاری صحبت می شود. اما مذهبی ها بر این باورند که خدانشناسی روز افزون جوانان و نقش ویرانگر رسانه های غربی تقصیر دارند. نمایندۀ مجلس غلامرضا اسداللهی گفت: «جوانان بعلت مهریۀ بالا و قیمت های زیاد و دشواری های مالی از ازدواج ترس دارند.» وی جوانان را متهم می کند ایمان خود را «به قدرت خدا در حل مشکلات زندگی» از دست داده اند.
اما بیشتر کارشناسان هم رأیند که هیچ عاملی چون بیداری زنان ایران در این تحول نقش ندارد. طبق آمار رسمی بیست درصد زنان ایران یا در جایی استخدامند یا فعال دنبال شغل هستند، این میزان در اولین سال بعد از انقلاب اسلامی 1979 تنها هفت درصد بود. در دانشگاه های ایران تعداد زنان شاغل به تحصیل در دورۀ کارشناسی به نسبت مردان تقریباٌ دو به یک است.
سعید مدنی جامعه شناس می گوید: «این آزادی اقتصادی تأثیرهایی بر رفتار زنان دارد. سابق زنان اگر خانه را ترک می کردند مجبور بودند گرسنگی بکشند؛ امروز بخت آن را دارند که شغلی بدست بیاورند.» اما دیگران می گویند همیشه مشکل سر پول نیست. آذردخت مفیدی، روانپزشک، می گوید: «زنان جرأت پیدا کرده اند از سنت جدا شوند و به گذشته نه بگویند. زنان دیگر حاضر نیستند سختی های زندگی زناشویی را تحمل کنند و انتظارها بگونه ای افزایش یافته اند که برابری لازمۀ زندگی زناشویی شده است.»
نازنین، تقریباٌ 50 ساله و دو بار طلاق گرفته، این تغییرات را خود دیده است. درهجده سالگی و در سال های از نظر سیاسی پر سر و صدای آعاز انقلاب و جنگ عراق علیه ایران ازدواج کرد. دو سال بعد طلاق گرفت. درآن موقع هنوز این ضرب المثل فارسی صادق بود که زن با لباس سفید وارد خانۀ شوهر می شود و با کفن سفید بیرون می آید. نازنین در آپارتمان ساده اش که همراه پسر بزرگسالش زندگی می کند در حالیکه روسری خود را با خیال راحت کنار زده می گوید: «سالها نخواستم به روی خودم بیاورم. مدتها زیادی خانواده ام به همسایگان به دروغ می گفتند شوهرم برای کار خارج رفته است. چون هنوز جوان بودم سر کار همچنان حلقه ام را به دست داشتم و به کسی چیزی نمی گفتم.»
وقتی 14 سال پیش از شوهر دومش جدا شد خانواده اش باز هم جا خورد. از آن به بعد خیلی چیزها تغییرکرده است. نازنین می گوید: «دراین فاصله کاملاٌ معمولی شده که جامعه واکنشی نشان نمی دهد. نسل ما حساسیتش را در بارۀ موضوع طلاق از دست داده است. بنابراین معمولی است که آدم چنین چیزی را در خانواده اش ببیند.» با این وجود نازنین می خواهد فقط نام کوچکش را ذکر کنیم و از او عکس نگیریم، از ترس فشارهای حکومت.
طلاق همچنان دشوار است. طبق قانون مردان اجازه دارند بدون پیچیدگی و بدون ذکر دلیل همسران خود را طلاق بدهند در حالیکه زنان در دادگاه که ممکن است سالها طول بکشد باید دلیلی برای طلاق بیاورند. با توجه به این نابرابری، زنان ایرانی هر چه بیشتر از اهرم «مهریه» به عنوان نوعی بیمۀ زندگی زناشویی استفاده می کنند. مردان در صورت طلاق موظفند به همسران خود پول پرداخت کنند. چشم پوشی از این پول برای برخی زنان طلاق را ساده تر می کند. درسال های گذشته نرخ مهریه بعضاٌ تا چندین ده هزار یورو افزایش یافته. از این رو برخی از محافظه کاران پیشنهاد کرده اند برای کاهش میزان طلاق مبلغ مهریه را محدود کنند. روحانیون و دولتمردان می خواهند مهریه ای نمادین برقرار کنند، برای نمونه چند سکۀ طلا یا یک جلد قرآن.
معلوم نیست چنین اقدام هایی بتواند جلوی موج طلاق را بگیرد. سارا، خیاط 33 ساله می گوید: «ابتدا نگران بودم که جامعه بعد از طلاق چه رفتاری با من دارد. اما بعد از حمایت های دوستان و پدر و بستگان نزدیک و همۀ کسانی که با آنها مشورت کردم، به خودم گفتم ، نه دوره ای که انسان ها پیش داوری داشتند گذشته است. هیچ کس من را سرزنش نکرد.»
از: ویلیام یونگ
در: ولت آنلاین
عکس: زنی در خرم آباد- تلاش روزافزون ایرانیان برای رهایی از ازدواج های ناخواسته به وسیله طلاق
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر