اشکان پارسا
کار کار آمریکاییهاست. این موضعی است که مقامهای ایرانی بعد از افشاگریهای تازه پایگاه اینترنتی ویکیلیکس اتخاذ کردهاند. ایران میگوید که دست آمریکاییها پشت این افشاگریهاست. دلایل متهم کردن آمریکا به همدستی با ویکیلیکس برای خود مقامات ایرانی هم هنوز چندان روشن نیست، چنانکه رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در تازهترین اظهار نظر خود گفته است: «طراحی بسیار مشکوکی در پسپرده این افشاگری وجود داشته است.»
اظهارات بدون سند او احتمالا تلاشی دیپلماتیک برای خلاص کردن تهران از پاسخگویی به مطالب طرح شده در اسناد ویکیلیکس است. اگر ایران صحت اسناد تازه افشا شده را تایید کند به ناگزیر باید در روابطش با برخی از کشورهای مهم منطقه دست به تجدید نظر بزند، چرا که در این اسناد، تلاش سران کشورهای منطقه برای متقاعد کردن آمریکا به حمله نظامیعلیه ایران فاش شده است. بنابراین بهترین سناریویی که به ذهن ایرانیها رسیده، انکار کل ماجرا و متهم کردن آمریکا به همدستی در افشای این اسناد است.
فاز اول: بهرهبرداری تبلیغی
تا همین چند ماه پیش رسانههای حامی حکومت در ایران از پایگاه اینترنتی ویکیلیکس به عنوان منبعی که جنایتهای آمریکا در عراق و افغانستان را افشا کرده نام میبردند و پس از هر دور افشاگری این رسانه، خبرگزاریهای دولتی و شبهدولتی مانند «ایرنا» و «فارسنیوز» و «مهر»، دست به کار انجام مصاحبه با تحلیلگران محافظهکار میشدند تا پروژه «ضد آمریکایی» خود را پیش ببرند.
حتی وقتی حدود شش ماه پیش خبر صدور حکم پیگرد برای جولین آسانژ، موسس ویکیلیکس منتشر شد، خبرگزاری جمهوری اسلامی این اتفاق را نشانهای از نقض آزادی اطلاعرسانی در آمریکا خواند و خبرگزاری فارس هم تیتر «افشاگر جنایات ارتش آمریکا تحت تعقیب قرار گرفت» را برای این خبر برگزید.
“مقامات ایرانی باید راهی برای توضیح ماجرا به همسایگانشان مییافتند و در عین حال دست به طراحی سناریویی میزدند که بتواند اعتبار اسناد ویکیلیکس را خدشه دار کند؛ در دسترسترین سناریو زدن برچسب آمریکایی به آن بود”
سمت و سوی تبلیغی در گزارشها و خبرهای مشابه دیگر نیز به نفع پایگاه ویکیلیکس بود و رسانههای دولتی ایران با انتخابت تیترهایی مانند این که «ویکیلیکس از کشتار کودکان افغانستان توسط نیروهای آمریکایی پرده برمیدارد» درصدد برجسته سازی اهمیت ویکیلیکس برآمده و این رسانه را کاملا متناسب با اهداف ضد آمریکایی خود تصور میکردند. همه چیز اما آنطور که ایرانیها انتظار داشتند پیش نرفت و خوشحالی ناشی از افشاگریهای ویکیلیکس دوامی نداشت.
چرخش صد و هشتاد درجهای
اسنادی که به مرور توسط ویکیلیکس درباره جنگ عراق و افغانستان منتشر شد، افشاگریهای مهمیدرباره نقش و نفوذ ایران برای بی ثبات کردن اوضاع این دو کشور در خود داشت. ایران که همواره دخالت در امور داخلی عراق و افغانستان را رد کرده به ناگاه با مجموعهای از اسناد طبقهبندی شده دولت آمریکا روبرو شد که بر دخالتهای مالی، تسلیحاتی و سیاسی جمهوری اسلامی در امور همسایگانش صحه میگذاشت. واکنش ایران در ابتدا سکوت بود. سکوتی سنگین که بهت و شوک ناشی از این افشاگریها را نشان میداد.
آنها باید راهی برای توضیح ماجرا به همسایگانشان مییافتند و در عین حال باید دست به طراحی سناریویی میزدند که بتواند اعتبار اسناد ویکیلیکس را خدشه دار کند. در دسترسترین سناریو برای بیاعتبار کردن اسناد ویکیلیکس زدن برچسب آمریکایی به آن بود. به این معنی که بگویند افشاگریها با هدایت دولت آمریکا انجام شده و ویکیلیکس بازیچهای در دست حاکمان کاخ سفید است.
این همان کاری است که مقامهای ایران تجربهاش را از پیش داشتند. آنها برای بیاعتبار کردن رسانههای منتقد داخلی و رسانههای مستقل بین المللی نیز همواره از همین روش استفاده کرده و با زدن برچسب آمریکایی به آنها از پذیرفتن مسوولیت طفره رفته بودند. مورد ویکیلیکس اگر چه تا حدی به نسبت موارد قبلی مشکلتر بود اما آمریکایی معرفی کردنش غیرممکن هم نبود.
فاز دوم؛ تئوری توطئه
کافی است نگاهی به عبارات بهکارگرفته شده توسط مقامهای ایرانی درباره ویکیلیکس طی هفتههای اخیر بیاندازید تا ادبیات واحدی که پشت اظهارات همه آنها قرار دارد آشکار شود. در این اظهارات ادعاهایی مانند این که «پرونده ویکیلیکس سناریوی جدید آمریکاست» و «آمریکاییها پشت قضیه ویکیلیکس هستند» به وفور دیده میشود.
در تحلیلهای رسانه ای نیز عناوینی مانند «ویکیلیکس؛ ماشین جدید دروغپردازی آمریکا»، «افشاگری ویکیلیکس؛ درز هدایت شده اطلاعات» و «کوتولهای بردوش غولهای رسانهای” به چشم میخورد که همگی نشانگر چرخش صد و هشتاد درجهای موضع ایران در قبال ویکیلیکس است.
“از محمدرضا پهلوی گرفته که تصور میکرد «چشمآبیها» نمیخواهند بگذارد حکومت او به دروازههای تمدن نوین برسد، تا حاکمان جمهوری اسلامی که در پس هر ماجرایی دنبال رد پای غرب میگردند، همگی در بند تئوری توطئه بودهاند”
این چرخش به حدی است که اکنون رسانههای هوادار حکومت در ایران نه تنها به مانند گذشته از تلاشها برای پیگیرد موسس ویکیلیکس ابراز نگرانی نمیکنند بلکه خبرهای مربوط به پیگیرد قانونی جولین آسانژ به اتهام تجاوز جنسی را به صورت برجستهای پوشش میدهند. اکنون حتی در بخشهای خبری صدا و سیما آن بخش از اسناد ویکیلیکس که حاوی اسنادی منطبق با سیاستهای ضد آمریکایی ایران است نیز پوشش داده نمیشود چرا که اگر ایران روی بخشهایی از این اسناد مانور تبلیغی بدهد و بر صحت آن تاکید کند نمیتواند به تکذیب بخش دیگری از اسناد که علیه منافع جمهوری اسلامیاست، بپردازد.
توهمهای دیرینه
تئوری توطئه مطمئنا پرکاربردترین تئوری دولتهای معاصر ایران بوده است. از محمدرضا پهلوی گرفته که تصور میکرد «چشمآبیها» نمیخواهند بگذارد حکومت او به دروازههای تمدن نوین برسد، تا حاکمان جمهوری اسلامی که در پس هر ماجرایی دنبال رد پای غرب میگردند، همگی از یک قاعده پیروی کردهاند. ماجرای ویکیلیکس هم از این قاعده مستثنی نیست.
مقامهای ایران اکنون که متوجه خطرات ناشی از افشاگریهای ویکیلیکس شدهاند، پای تئوری توطئه را پیش کشیده و میگویند که این افشاگریها در نهایت خدمت به منافع آمریکاست. چنین ادعایی نباید چندان عجیب جلوه کند. برای دولتی که تقریبا تمام رسانههای منتقد داخلی و خارجی را وابسته به آمریکا و غرب میخواند و کارکنان این رسانهها را با الفاظی نظیر جاسوس و جیرهخوار استکبار خطاب میکند، چندان عجیب نیست که ماجرای ویکیلیکس را هم ساخته و پرداخته آمریکاییها بداند.
رییس جمهور ایران همین سه ماه پیش ماجرای حملات تروریستی یازدهم سپتامبر را ساخته و پردخته آمریکا معرفی کرد و در سالهای اخیر نیز بارها کشتار یهودیان در جنگ جهانی دوم را انکار کرده و افسانهای ساخته و پرداخته اسراییل نامیده است. متهم کردن ویکیلیکس به همدستی با دولت آمریکا برای او کار دشواری نیست.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر