جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی در نامه ای به جشنواره فیلم برلین نوشته است که محرومیت ۲۰ ساله از انديشيدن و نوشتن، نمیتواند او را از مخالفت با تفتیش عقاید باز دارد. نامه آقای پناهی را ایزابلا روسلینی، هنرپیشه و کارگردان ایتالیاییتبار و رئیس هیئت داوران جشنواره امسال در مراسم گشایش آن خواند. جعفر پناهی یکی از اعضای هیات داوران جشنوار امسال بود، اما به علت محکومیتش نتوانست ازایران خارج شود.
انقلاب ایران و استقرار جمهوری اسلامی پدیده نوظهوری در منطقه بود: برای نخستین بار نیروهای اسلامگرا موفق شدند همه قدرت سیاسی در یک کشور را از آن خود کنند و نظامی را پایهریزی کنند که سودای برپایی جامعه آرمانی مبتنی بر اسلام شیعی را در سر داشت. با آن که بخشهایی از جنبش مردمی برای مبارزه با استبداد حکومتی به میدان آمده بودند، برجسته شدن نقش آیتالله خمینی به عنوان رهبری فرهمند (کاریزماتیک) و نیز حضور پررنگ نیروهای اسلامگرا سبب شد این انقلاب در ماههای آخر سمت و سوی اسلامی بگیرد.انقلاب ایران و استقرار جمهوری اسلامی پدیده نوظهوری در منطقه بود: برای نخستین بار نیروهای اسلامگرا موفق شدند همه قدرت سیاسی در یک کشور را از آن خود کنند و نظامی را پایهریزی کنند که سودای برپایی جامعه آرمانی مبتنی بر اسلام شیعی را در سر داشت. با آن که بخشهایی از جنبش مردمی برای مبارزه با استبداد حکومتی به میدان آمده بودند، برجسته شدن نقش آیتالله خمینی به عنوان رهبری فرهمند (کاریزماتیک) و نیز حضور پررنگ نیروهای اسلامگرا سبب شد این انقلاب در ماههای آخر سمت و سوی اسلامی بگیرد و جمهوری اسلامی فقط ۸ هفته پس از سقوط حکومت پهلوی در جریان یک همهپرسی یکطرفه به تصویب رسد. ضعف نیروهای سیاسی غیرمذهبی و فقدان پروژه دموکراتیک و انقلابیگری در میان بخش بزرگی از آنها بخت دستیابی به دموکراسی در ایران را به حداقل کاهش داد. کارنامه جمهوری اسلامی در کارنامه جمهوری اسلامی مانند هر حکومتی میتوان به دستاوردهای مثبت و ناکامیها پرداخت. بحث در اینجا بر سر تعداد مدرسه و دانشآموز و دانشجو، مسافت راههای ساخته شده، یا میزان برقرسانی به روستاها و پیشرفتهای اتمی کشور نیست. شاید اگر قرار باشد حکومتهای غیردموکراتیک را فقط بر اساس برخی دادههای عمرانی و رفاهی مورد داوری قرار دهیم، کارنامه آنها همیشه چندان هم خالی و منفی نیست. کافی است در منطقه خودمان به کشورهای استبدادی نفتخیز نگاه کرد و میزان رشد آنها را در کنار سایر دادههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گذاشت یا به اقدامات رفاهی و عمرانی صدام در عراق (پیش از جنگ کویت) یا قذافی در لیبی از محل فروش نفت اشاره کرد. امروز در بازخوانی تجربه سه دهه گذشته «امالقرای اسلام» باید نه تنها به سراغ گفتمان آرمانگرایانه انقلاب ۱۳۵۷ و نیز انتظارات و وعدههای آن زمان رفت که تحولات ایران را در مقایسه با سایر کشورها هم مورد داوری قرار داد. ایران امروز کشوری منزوی، با بحرانها و تنشهای سیاسی دورهای است که طی ۳۲ سال گذشته با کابوس «سقوط» و «استحاله» زندگی کرده و شاخصهای اصلی اقتصادی و اجتماعی آن نشان از جامعهای با مشکلات فراوان «جهانسومی» دارند. مهاجرت گسترده نیروی تحصیلکرده و نخبگان کشور شاید شاخص بسیار گویایی برای سنجش وضعیت کشور در زمینههای گوناگون باشد. اگر به گفتمان اسلام سیاسی در سال ۱۳۵۷ بازگردیم میتوانیم از نوعی پروژه آرمانی شیعه سخن به میان آوریم که وعده ساختن بهشت زمینی در ایران را میداد. جامعه امروز ایران تا چه اندازه شبیه به آن پروژه انقلابی است و سرنوشت آن وعدههای آرمانی چه شده است؟ با بازخوانی حرفها و وعدههای آن روزها میتوان دستکم از سه شکست مهم در سه دهه تجربه جمهوری اسلامی سخن گفت. شکست اخلاقی و معنوی دین دولتی شکست اول به دلیل وجود حکومتی که خود را دینی و خدامحور میداند بدون شک معنوی و اخلاقی است. حکومتی که به نام دین و معنویت بر سر کار آمد نتوانست جامعه «اخلاقی» را که مدعی بود دینی شدن نظام سیاسی در پی خواهد داشت به وجود آورد. در حقیقت دخالت دین در سیاست، اسلامی کردن دولت یا مشارکت روحانیت در امور سیاسی راهی به سوی «اخلاقی»تر شدن جامعه و حکومت باز نکرد. جریان دینی که میبایست رسالت تاریخیاش مبارزه با «زور و زر» باشد خود صاحب زور و زر شده است. عمکرد واقعی دولت ایران در زمینه سیاست چیزی بسیار متفاوت از دولتهای دیگر در سطح منطقه نیست. دینی شدن دولت نتوانسته حتی جلو تقلب، دروغ، کلک زدن، دزدی و سوء استفاده در بالاترین ردههای سیاسی را بگیرد و جمهوری اسلامی دستاوردی در این زمینه برای افتخار کردن ندارد. دولتی شدن دین و توجه به بعد ظاهری و آیینی دین سبب رشد ریا و تظاهر دینی در جامعه شده است. دولت دینی با عملکرد خود بیشترین لطمه را به دین و اخلاق زده و ما با نوعی تباهی معنویت و زهد از درون تهی شده و ریاکارانه گسترده در ایران سروکار داریم. کار بیاخلاقی به آنجا کشیده شده که مسئولین درجه اول برای کسب اعتبار و مشروعیت دست به جعل مدرک تحصیلی میزنند یا بدون ترس از مجازات به خود اجازه بیقانونی میدهند. جامعه ایران امروز خود همه بیماریهای «اخلاقی» و ناهنجاریهای اجتماعی را که به سایر کشورها و بهویژه به غرب نسبت میدهد به میزان بیشتری داراست. شکست اخلاقی دیگر حکومت مخالفت بخش بزرگی از مردم و بهویژه جوانان با فرهنگ دولتی و وجود یک فرهنگ غیررسمی گسترده است که به خاطر سرکوب دولتی شکل زیرزمینی دارد. وقتی حکومتی ناچار است پلیس و نیروهای رنگارنگ نظامی را برای برقراری نظم «اسلامی» و رعایت قواعد دینی به خیابانها بیاورد و شب و روز بر میزان حجاب و نوع لباس پوشیدن و آرایش زنان، رابطه دو جنس مخالف نظارت کند و مواظب سینما و موسیقی جوانان و سرگرمی و زندگی خصوصی مردم باشد در حقیقت شکست خود در جذب مردم به فرهنگ دولتی و دین حکومتی را به نمایش میگذارد. بیاعتمادی میان بخش بزرگی از مردم و حکومت نتیجه این شکست و شکاف فرهنگی در جامعهای است که در آن نظام آموزشی ایدئولوژیک و دستگاههای تبلیغاتی و رسانههای دولتی در ۳۲ سال گذشته از هیچ تلاشی برای شستشوی مغزی مخاطبان خود فروگذار نکردهاند. شکست الگوی «مردمسالاری دینی» شکست دوم ایجاد جامعهای مبتنی بر دموکراسی ادعایی از جنس اسلامی بود که قرار بود از دموکراسی غربی هم بهتر باشد. ایران از نظر آزادی بیان، آزادی احزاب، تشکلهای مدنی و صنفی، آزادی رسانهها جایگاه مطلوبی در دنیا و در منطقه ندارد. انتخابات با نظارت سیاسی شورای نگهبان تا حدود زیادی از محتوای دموکراتیک تهی میشود و از محدوده نیروهای اسلامی مجاز فراتر نمیرود. سرکوب خونین و بیرحمانه اعتراضات پس از انتخابات ۱۳۸۸ که خواستار احترام به حقوق شهروندی و رای خود بودند و زندانی کردن مخالفان، روشنفکران، روزنامهنگاران و وکلا یا اعدام شماری از فعالین سیاسی میزان پایبندی جمهوری اسلامی به قواعد و هنجارهای دموکراتیک را در برابر چشم جهانیان به نمایش گذاشت. نظام سیاسی ایران در جریان تحول پر فراز و نشیب خود نشان داد که حتا ظرفیت اپوزیسیون خودی که شامل نیروهای اسلامگرای میانهرو و اصلاحطلب میشود را هم ندارد و با بروز هر بحران سیاسی همه موجودیت آن مورد پرسش قرار میگیرد. شاید حیرتآورترین نشانه بنبست این «دموکراسی دینی» سرنوشت تلخ روحانیون و اندیشمندان اسلامی منتقد باشد که در حکومت اسلامی بسیار بیشتر از سالهای پیش از ۱۳۵۷ در زندان و تبعید یا حصر خانگی قرار دارند و حق اظهار نظر و مشارکت از آنها سلب شده است. آن چه بیش از یک قرن پیش روحانی پیشگام مشروطیت میرزا محمد حسین نائینى درباره استبداد دینی و پیچیدگی آن گفته بود را امروز جامعه ایران به طور عینی زندگی میکند. شکست در ایجاد اقتصاد پررونق و رفاه عمومی شکست سوم اما بعد اقتصادی را در برمیگیرد. ایران با وجود برخورداری از منابع طبیعی فراوان و فروش نفت و گاز نتوانسته است جایی شایسته در اقتصاد و بازار جهانی پیدا کند. کافی است ایران را طی ۳۰ سال گذشته با کشورهای نوظهوری مانند کره جنوبی، برزیل، ترکیه، آفریقای جنوبی یا شیلی مقایسه کنیم تا به میزان این عقبماندگی بیشتر پی ببریم. کشورهایی بدون برخورداری از درآمد کلان نفت توانستهاند از جایگاه اقتصادی بهتری از ایران برخوردار شوند که از نظر سرانه تولید ناخالص ملی در رده ۸۷ دنیا قرار دارد. رهبران اسلامی انقلاب شاه را متهم میکردند که ایران را به فروش نفت وابسته کرده، ۳۲ سال بعد از آن حرفها و وعدهها بودجه دولت همچنان میزان بالای وابستگی به نفت را حفظ کرده و بدون نفتفروشی اداره کشور ناممکن است. ناکامیهای اقتصادی دولت اسلامی یا عدم توسعه کافی به معنای عقبماندگی در زمینه رفاه عمومی هم هست. فاصله طبقاتی در ایران افزایش یافته و دولت برای جلوگیری از «تشویش» افکار عمومی حتی از اعلام آمار میزان جمعیتی که زیر خط فقر (حدود ۲۰ درصد) زندگی میکند هم طفره میرود. همه شاخصهای اصلی اقتصادی ایران از بیکاری (بیش از ۱۵ درصد) و تورم (دو رقمی) و رشد سرمایهگذاری، سرمایهگذاری خارجی، بهرهوری تولید در مقایسه با کشورهای مشابه در وضعیت خوبی قرار ندارند. جایگاه بسیار بد ایران از نظر میزان فساد اقتصادی نشان میدهد حکومت دینی حتی در این زمینه هم کمکی به جامعه ایران نکرده است. ایران: تجربه شکست بنیادگرایی اسلامی تجربه و کارنامه اسلامگرایی ایران در برابر افکار عمومی منطقه است. شکست جمهوری اسلامی شکست گرایشی از بنیادگرایی در منطقه و پایان رویای ساختن بهشت زمینی با تکیه بر متون و سنتهای اسلامی است. دلایل شکست این پروژه انقلابی را هم در آثار علوم انسانی معاصر ایران و هم در کارهای نظری روشنفکران دینی مانند عبدالکریم سروش، مجتهد شبستری، یوسفی اشکوری، کدیور و بسیاری دیگر میتوان یافت. شکستهای پیشگفته بخشی از اندیشمندان دینی را به بازخوانی آسیبشناسانه تجربه ایران کشاند. مجتهد شبستری، اندیشمند معاصر دینی، بنبست انقلاب اسلامی را به خوبی در دو امر نشدنی خلاصه میکند: بنبست اول به امکان یافتن پاسخ همه مسائل زمان حاضر در متون دینی بازمیگردد. بنبست دوم تلاش برای یافتن پاسخهای دینی برای همه مسائل جامعه امروزی را در برمیگیرد. اگر بخشی از افکار عمومی منطقه نگاهی مثبت به ایران دارد، این موضوع در رابطه با الگوی جامعهای که ۳۲ سال جمهوری اسلامی در ایران به وجود آورده نیست. امروز ایران نه در زمینه اقتصاد، نه در زمینه رفاه و توزیع عادلانه ثروت، نه در زمینه ایجاد نوعی دموکراسی قابل قبول در سطح منطقه، نه در توسعه جامعه اخلاقی چیزی برای گفتن ندارد. اما در عوض این غربستیزی ایران و دشمنی آشکار با اسرائیل است که برای بخشی از افکار عمومی منطقه که از حکومتهای فاسد و استبداری خود نومید شدهاند یا از ادامه اشغال سرزمینهای فلسطین و ناتوانی در بازپسگیری آنها سر خوردهاند جذابیت پیدا میکند. مسئولین ایران سعی میکنند از طریق حمایتهای مالی با دلارهای نفتی از حزبالله یا حماس خود را پیشگام مبارزه با اسرائیل نشان دهند. صدام حسین هم در زمان خود این کارها را به خوبی انجام میداد و به دلیل همین «مقاومت» هم محبوبیت فراوانی در کشورهای عربی داشت. درست به خاطر همین کارنامه نه چندان درخشان است که بسیاری از نیروهای اسلامگرای منطقه اکنون بیش از آن که به تجربه ایران نگاه کنند به ترکیه و کشورهایی که موفق میشوند برای نیازهای امروزی جامعه و شهروندان پاسخهای بهتری پیدا کنند چشم دوختهاند. زمانی که در ایران حکومت فرهنگ ذوب شدن در ولایت مطلقه فقیه و فصلالخطاب بودن رهبری و اطاعت بیچون و چرا از او را به عنوان نابترین دستاورد جمهوری اسلامی ترویج میکند، مردم منطقه برای دموکراسی و حقوق شهروندی خود به خیابانها میآیند. الگوی ذوب شدن در ولایت فقیه و در امت به دوران شروع رشد جنبشهای اسلامگرا تعلق دارد. جنبشهایی که امروز کشورهای عربی را به زلزله سیاسی انداختهاند هدفها و خواستهایی متفاوت با ایران سال ۱۳۵۷ دارند. مردم نه در پی ایجاد جمهوری اسلامی و اجرای قوانین اسلامی که پیش از هر چیز خواهان برخورداری از دموکراسی و حقوق شهروندیاند. کافی است نوع برخورد با دولت یا دوران انتقالی در مصر و تونس با تجربه ایران ۱۳۵۷ مقایسه شود. در حالی که در جریان انقلاب، نیروهای سیاسی با دولت میانجی شاپور بختیار که میتوانست راه را برای انتقال قدرت دموکراتیک باز کند به شکلی افراطی و «انقلابی» مخالفت کردند تا همه ساختمان حکومت یکجا فرو ریزد، امروز در تونس و مصر اپوزیسیون بدون افراطیگری حتی با دولتی که مورد اعتراض افکار عمومی است هم مذاکره میکنند. نشانه دیگر این تفاوت و بلوغ دموکراتیک پذیرش کثرتگرایی سیاسی و عدم مقبولیت شعارهایی از جنس «حزب فقط حزبالله، رهبر فقط روحالله» است. تجربه جامعه ایران و شکافی که هم اینک میان بخش مهمی از افکار عمومی و دولت ایران وجود دارد آئینه تمامنمای شکست پروژه انقلاب اسلامی است. گفتمان متفاوت جنبشهای جدید منطقه و تکیه آنها بر دموکراسی، حقوق شهروندی و مشارکت هم نشان میدهد که انقلاب اسلامی از نوع ایران برخلاف ادعاهای رسمی نتوانسته است به الگوی جنبشهای جدید منطقه تبدیل شود. --------------------------------------------------------- نظرات مطرح در این مقاله الزاما بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.
اعتصاب کارکنان هواپیمایی ملی پاکستان سبب لغو صدها پرواز داخلی و بین المللی شد. خلبانان و خدمه شرکت ملی هوایی پاکستان چهار روز است که اعتصاب کرده اند و به پیشنهاد ادغام برخی پروازهای آن با شرکت های هواپیمایی ترکیه اعتراض دارند.
برغم اعلام واگذاری اختیارات حسنی مبارک، رئیس جمهوری مصر به معاون او، روز جمعه نیز صدها هزارتن در میدان تحریر قاهره و چند شهر دیگر این کشور تجمع کرده و خواستار کناره گیری رئیس جمهوری هستند. تجمع کنندگان خواستار برگزاری تظاهرات گسترده ای در روز جمعه برای وادار ساختن حسنی مبارک به استعفاء شده بودند. تانک های ارتش و سربازان نیز در اطراف میدان تحریر مستقرند اما ارتش اعلام کرده است که به زور متوسل نخواهد شد.
روز جمعه در شرایطی که در شهرهای مختلف ایران راهپیماییهای دولتی سالگرد پیروزی انقلاب بهمن ۵۷ در جریان بود، محمود احمدینژاد در تهران از تحقق «خاورمیانهای جدید بدون آمریکا و اسرائیل» در آینده نزدیک خبر داد.روز جمعه در شرایطی که در شهرهای مختلف ایران راهپیماییهای دولتی سالگرد پیروزی انقلاب بهمن ۵۷ در جریان بود، محمود احمدینژاد در تهران از محقق شدن «خاورمیانهای جدید بدون حضور آمریکا و اسرائیل» در آینده نزدیک خبر داد و نیز وعده داد پیش از پایان دوره ریاست جمهوریاش مشکل بیکاری در ایران به طور کامل ریشهکن شود. محمود احمدینژاد که در جمع راهپیمایان در میدان آزادی تهران سخن میگفت، خطاب به «دولتهای سلطهگر» گفت که «به شما اطمینان میدهم علیرغم همه طراحیهای پیچیده و شیطانی شما، به فضل الهی و ایستادگی ملتها به زودی خاورمیانه جدید اما بدون آمریکا و رژیم صهیونیستی محقق خواهد شد و شما در آن خاورمیانه هیچ جایی نخواهند داشت.» وی اضافه کرد: «اگر میخواهید ملتها باور کنند که صادق هستید در امور کشورهای منطقه از جمله مصر و تونس دخالت نکنید. اجازه دهید ملتها تصمیم خود را بگیرند. رژیم صهیونیستی را که عامل جنایت است جمع کنید و منطقه را آزاد کنید.» رئیس دولت دهم با اشاره به وقایع اخیر مصر و جهان عرب، «انتخاب حاکمان، اعمال حاکمیت، اداره حکومت و اظهار نظر آزادانه در مورد مسائل کشور و جهانی» را حق مردم مصر و دیگر ملتهای عرب خواند و از آنان خواست تا در راه تحقق این حق کجاهدت کنند. اظهارات رئیس جمهور ایران در حالی بیان میشد که به روایت تصاویر و ویدئوهای منتشر شده، در خلال راهپیمایی امسال شعارهایی علیه حسنی مبارک سر داده شد و در بیانیه پایانی نیز از آنچه «قیام پرشکوه مردم مصر و فریادهای اسلام خواهی آنان» خوانده شده، حمایت شده است. «جایگاه ایران در معادلات جهانی صد پله بالا رفت» رئیس جمهور ایران بخشی از سخنان خود در مراسم ۲۲ بهمن را به اجرای طرح هدفمندی یارانهها و موضوع بیکاری اختصاص داد و وعده داد که به زودی در مورد «هدفمند کردن یارانهها، دستاوردها و ادامه کار» با مردم سخن گوید. وی در عین حال یادآور شد که نحوه اجرای این قانون از سوی مردم، «جایگاه و عظمت ایران را در معادلات جهانی صد پله بالا برده است.» رئیس دولت دهم همچنین مدعی شد که در سال ۸۹ بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار شغل ثابت در کشور ایجاد شده است و تأکید کرد که با برنامهریزیهای انجام شده، تا قبل از پایان دولت دهم، در کشور مشکلی به نام بیکاری وجود نخواهد داشت. محمود احمدینژاد همچنین با اشاره به برنامه هستهای تهران گفت که «همه مستکبران عالم که از پیشرفت ملت ایران به عنوان پیشقراول و خط شکن آزادی ملتها میهراسیدند، تلاش کردند تا ملت ایران به قله هستهای دسترسی پیدا نکند. اما امروز دنیا میداند که همه چرخه هستهای از صفر تا ۱۰۰ در اختیار دانشمندان و جوانان ایران زمین است.» وی تلاش غرب برای «هستهای نشدن ایران» را شکست خورده خواند و افزود که به جز این «مسیر تجربه شده»، راه دیگری که پیش روز غرب است، «پذیرش ایران هستهای است.» رئیس جمهور ایران همچنین بار دیگر به کشورهای غربی توصیه کرد که «با ملت ایران همراهی کنید و به جای تقابل راه تعامل و همکاری را در پیش گیرید.» شورای امنیت تاکنون با تصویب چهار قطعنامه تحریمی از تهران خواسته است تا غنیسازی را متوقف کند ولی جمهوری اسلامی ایران با سرپیچی از این دستور، غنیسازی را حق خود میداند و پرونده هستهای تهران را بسته شده تلقی میکند.
وبسایت «مرکز مطالعات سیاستگذاری یهودیان» گزارش مفصلی را به قلم جاشوآ گودمن از حوادث هفته اول تظاهرات در مصر منتشر کرده است.وبسایت «مرکز مطالعات سیاستگذاری یهودیان» گزارش مفصلی را به قلم جاشوآ گودمن از حوادث هفته اول تظاهرات در مصر منتشر کرده است. سردبیر این وبسایت در مقدمه خود بر این مطلب مینویسد که جاشوآ گودمن اهل فلوریدای آمریکاست و در دانشگاه تلآویو اسرائیل در رشته مطالعات خاورمیانه تحصیل کرده و تخصص او جامعهشناسی سیاسی مصر است. در روزهای آغاز تظاهرات وی در قاهره بود و قبل از خروج از آن کشور توانست یک هفته حوادث خیابانهای قاهره را از نزدیک مشاهده کند. آن چه در پی میآید چکیدهای از مشاهدات او در این یک هفته است. سهشنبه ۲۵ ژانویه اوضاع شهر عادی به نظر میرسید تا این که در یکی از خیابانهای مرکز شهر گروه چند صدنفرهای را دیدم که مثل یک راهپیمایی کوچک در وسط خیابان حرکت میکردند. با خود گفتم امروز شاهد تحولی تاریخی هستیم. با وجود آن که در مصر نشان چندانی از نهادهای مدنی دیده نمیشود، این افراد را شاید بتوان نزدیکترین نماد به فعالان جامعه مدنی دانست. اکثر آنها جوانان تحصیلکردهای به نظر میرسیدند که با سر و وضعی مرتب و لباسهای غربی شعارهایی در حمایت از دموکراسی سر میدادند. جمعیت به سمت میدان تحریر حرکت کرد و به فاصله کوتاهی این میدان از جمعیت پر شد. همزمان کامیونهای حامل نیروهای پلیس مصر هم از راه رسید. صحنه برای بخش پایانی این نمایش آماده شد تا اینکه شعارهای «آزادی، آزادی» و سپس شعار «مرگ بر مبارک، مرگ بر مبارک» آغاز شد. گروهی از تظاهرکنندگان در مقابل خودروهای پلیس روی زمین نشستند و مرتب صدای فریاد «آرام باشید» شنیده میشد. پنجشنبه ۲۷ ژانویه امروز و روز گذشته نوعی آرامش بر شهر قاهره حاکم بوده است، ولی به خوبی میتوان احساس کرد که این آتش زیر خاکستر است. تظاهرکنندگان هدف خود را خیلی صریح اعلام کرده و خوستار برکناری حکومت حسنی مبارک و حزب حاکم شدهاند. مردم مصر به رژیم فعلی درست مثل حکومت سلطنتی در آستانه قیام ۱۹۵۲ نگاه میکنند، حکومتی انحصارطلب، فاسد و خودکامه. تفاوت مهم در این است که رژیم سلطنتی را ارتش یا افسران ملیگرای ارتش ساقط کردند، ولی رژیم فعلی را مردم میخواهند سرنگون کنند. متاسفانه مقامات دولت آمریکا از جمله هیلاری کلینتون که از اوضاع مصر اطلاعی ندارند در اولین واکنشهای خود در دفاع از رژیم حسنی مبارک مصر را «باثبات» اعلام کردند. تاکنون نیروی محرکه اصلی این اعتراضات جوانان طبقه متوسط بودهاند. طبقه متوسط مصر پرشمار و تحصیلکرده است. برای مثال، قاهره بیش از نیم میلیون دانشجو دارد. در عین حال قیمت کالاهای اساسی و مواد غذایی در یک سال اخیر به شدت افزایش یافته و در مقابل درآمدهای واقعی رو به کاهش بودهاند. اگر دولت اقدامات لازم را انجام ندهد مسلما تودههای وسیعتری از مردم به اعتراضات خواهند پیوست. جمعه ۲۸ ژانویه شبکه تلفن قطع است. اینترنت قطع است. مترو و خطوط اتوبوسرانی کار نمیکنند. از ساعت ۴ بعداز ظهر مقررات منع رفت و آمد برقرار شده و از بالکن هتل میتوان دید که تقریبا همه خیابانها خالی هستند. همه میدانند که امروز روز پرآشوبی خواهد بود. در خلال گشت کوتاهی که در شهر زدم در نقاط مختلف سنگربندی دیدم. در این لحظات که مشغول نوشتن هستم قانون منع عبور و مرور افزایش یافته و در برخی از شهرها نیروهای ارتش در خیابانها مستقر شدهاند. بعدازظهر دوباره به مناطق مرکزی شهر رفتم. در بخشهایی از مرکز شهر پلیس ضدشورش سعی میکرد تظاهرکنندگان را عقب براند، ولی به خوبی میتوان دید که ناآرامیها در سطح قاهره گسترش یافته و اوضاع از کنترل پلیس خارج است. هیچ کس فکر نمیکند که حسنی مبارک حامیان چندانی در میان مردم داشته باشد، ولی تا قبل از این ایجاد هراس و سرکوب باعث شده بود که نیروهای مخالف وارد عمل نشوند. شنبه ۲۹ ژانویه تظاهرکنندگان به خیابانها بازگشتهاند، اما یک چیز متفاوت است: پلیس خیابانها را ترک کرده و به جای آن ارتش با کامیونها و تانکهای خود در سطح شهر مستقر شده است. مردم از حضور ارتش استقبال میکنند. خیابانها از باقیمانده سنگرها پاک شدهاند، ولی اینجا و آنجا لاشه سوخته خودروهای پلیس یادآور حوادثی است که در چند روز گذشته روی داده است. در بخشهایی از شهر مغازهها غارت شدهاند، حتی در مناطقی که تظاهراتی وجود نداشت. شاید این جزء عوارض طبیعی چند روز فضای خشونتآمیز در سطح شهر باشد. یکی از ساختمانهایی که مورد حمله قرار میگیرد موزه مصر باستان است. قبل از این که ارتش به محل برسد بخشی از آثار باارزش تمدن باستانی مصر نابود شده یا به سرقت رفته است. باری دیگر مقررات منع رفت وآمد برقرار شده، از ساعت ۴ بعدازظهر تا ۸ صبح. تلویزیون دولتی مدام بر ضرورت حفظ یکپارچگی ملی تاکید میکند. حسنی مبارک با برکنار کردن نخست وزیر عمر سلیمان را به عنوان معاون ریاست جمهوری تعیین کرده است. مردم مصر با وی چندان آشنا نیستند، چون او همیشه در سایه بوده، ولی اکثر کارشناسان معتقدند که وی همواره به عنوان جانشین حسنی مبارک چه در حالت علنی و چه پشت پرده محسوب میشده است. در طول شب صدای تیراندازی به گوش میرسد. دلیل آن را نمیتوان مشخصا توضیح داد، ولی شاید در غیاب نیروهای پلیس نظم و امنیت در شهر حاکم نیست. یکشنبه ۳۰ ژانویه من شانس آورده و توانستم برای پرواز فردا صبح به مقصد پاریس بلیت بخرم. فرودگاه قاهره شکل باغ وحش را پیدا کرده، هزاران نفر سرگردان سعی میکنند راه خود را به سوی ترمینال پیدا کنند. مردم بر سر تهیه و خرید بلیت با یکدیگر گلاویز میشوند. همه جا پر از آشغال است. من باید ۲۰ ساعت منتظر پرواز بنشینم. دوشنبه ۳۱ ژانویه وزارت خارجه آمریکا پس از روزها تردید تصمیم گرفته است اتباع آمریکا را از مصر خارج کند. من نیز همراه گروه دیگری از آمریکاییها به سالن ویژه و لوکسی که برای ما تعیین شده است میروم. در میان آمریکاییهایی که منتظر خروج از قاهره هستند افراد دیگری را میبینم که مثل من به عشق مشاهده یک انقلاب به قاهره آمده بودند. ولی حقیقت این است که وقتی آشوب همراه با این حوادث از راه میرسد ما خارجیها امنیت نخواهیم داشت. موارد متعددی از حمله به خارجیان روی داده است. در برخی موارد مامورین لباس شخصی به خبرنگاران حمله کردهاند و در موارد دیگری توریستها یا خارجیان کنجکاو توسط تظاهرکنندگان مورد حمله قرار گرفتهاند. در پایان این سفر یک نکته برای من روشن است و آن این که من حتما دیدهها و شنیدههای خود از حوادث قاهره و صدای اعتراض مردم را به گوش جهانیان خواهم رساند. این مطلب با همین هدف نوشته شده است.
شورای عالی نیروهای مسلح مصر در دومین بیانیه خود تاکید کرد که قانون وضعیت اضطراری به محض برقراری آرامش و بازگشت به شرایط عادی، لغو خواهد شد. در این بیانیه که در تلویزیون مصر خوانده شد، همچنین گفته شد که ارتش به گذار مسالمت آمیز به دمکراسی، برگزاری انتخابات آزاد و اصلاحات دیگری که حسنی مبارک در سخنان پنج شنبه شب خود اعلام کرد، پایبند خواهد بود. بیانیه نسبت به بقاء یا برکناری حسنی مبارک از ریاست جمهوری موضع گیری نکرد.
طارق رمضان، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه آکسفورد بریتانیا و نوه حسن البنا، بنیانگذار گروه اخوانالمسلمین، در تحلیلی در روزنامه نیویورک تایمز جایگاه گروههای اسلامگرا و آینده آنها در پی تحولات سیاسی در کشورهای عربی را بررسی کرده است.طارق رمضان، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه آکسفورد بریتانیا و نوه حسن البنا، بنیانگذار گروه اخوانالمسلمین، در تحلیلی در روزنامه نیویورک تایمز جایگاه گروههای اسلامگرا و آینده آنها در پی تحولات سیاسی در کشورهای عربی را بررسی کرده است. وی در این مقاله با اشاره به شتاب و غیرقابل پیشبینی بودن حوادث ماههای اخیر تاکید میکند که اکنون بسیاری از حصارها و موانع در کشورهای عربی فرو ریخته و پس از تونس و اکنون مصر، که نقشی محوری در جهان عرب دارد، حوادث مشابهی در کشورهای دیگر نیز روی خواهد داد. طارق رمضان در آغاز تحلیل خود مینویسد که به خاطر حضور یا «خطر» اسلامگرایان، غرب در چند دهه اخیر از بدترین رژیمهای دیکتاتوری در جهان عرب حمایت کرده است، حال آن که دقیقا همین رژیمها هستند که گروههای اسلامگرا و از جمله اخوانالمسلمین را همواره به عنوان خطر یا تهدیدی جدی جلوه دادهاند. اخوانالمسلمین قدیمیترین و سازمان یافتهترین گروه اپوزیسیون در مصر است و ثابت کرده است که قادر به بسیج مردم و مشارکت در انتخابات و رهبری تحولات سیاسی است. آیا اخوانالمسلمین نیرویی در حال قدرتگیری است؟ و اگر چنین است چه چیزهایی را میتوان از این گروه انتظار داشت؟ طارق رمضان با اشاره به این نکته که در غرب درک درست و دقیقی از گروهها و جنبشهای اسلامگرا وجود ندارد تاکید میکند که هر یک از این جنبشها و از جمله اخوانالمسلمین در برگیرنده عناصر و گرایشهای متنوعی هستند و در واکنش به تحولات تاریخی مواضعی متفاوت اتخاذ کردهاند. اخوانالمسلمین در دهه ۱۹۳۰ میلادی پایهگذاری شد. این گروه در آن زمان مخالف استعمار خارجی بود و معتقد بود که در خود مصر نباید روشهای مسلحانه را به کار گرفت، هر چند این روش را در مبارزه با اشغال فلسطین درست میدانست. دیدگاههای حسن البنا بر اساس انتقال تدریجی به «حکومت اسلامی» استوار بود و وی نظام پارلمانی بریتانیا را نزدیکترین مدل سیاسی به معیارهای اسلامی میدانست. حسن البنا در سال ۱۹۴۹ به دست ماموران حکومت وقت مصر و به دستور اشغالگران بریتانیایی ترور شد. پس از انقلاب سال ۱۹۵۲ به رهبری جمال عبدالناصر، جنبش اخوانالمسلمین به شدت توسط دولت جدید مصر سرکوب شد. طارق رمضان در ادامه تحلیل خود در روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز به تشریح جناحها و گرایشهای مختلف در درون اخوانالمسلمین پرداخته و مینویسد کسانی که گرایش افراطی داشتند و طرفدار سیاست سرنگونی حکومت به هر قیمتی بودند به مرور از چهارچوب اخوانالمسلمین خارج شدهاند. برخی از اعضای این گروه از مصر به تبعید رفته و در عربستان ساکن شدهاند و در نتیجه تحت تاثیر ایدئولوژی انحصارطلبانه آن کشور قرار گرفتهاند. برخی دیگر به ترکیه یا اندونزی رفته که جوامعی مسلمان ولی تکثرگرا هستند. و برخی نیز در غرب ساکن شده و از نزدیک با سنت دموکراسی و آزادیهای سیاسی و اجتماعی آشنا شدهاند. در پس ظاهری متحد و یکپارچه همه این گرایشهای مختلف در حال فعالیت هستند و به سختی میتوان پیشبینی کرد که اخوانالمسلمین به کدام سمت خواهد رفت. طارق رمضان، استاد رشته مطالعات اسلامی، در ادامه تحلیلی خود خاطرنشان میکند که اخوانالمسلمین رهبری جنبشی را که در پی سرنگونی حسنی مبارک است در دست ندارد. اخوانالمسلمین و اسلامگرایان به طور کلی اکثریت را در دست ندارند. شکی نیست که این گروه به شدت تمایل دارد در پی برکناری حکومت حسنی مبارک در آینده سیاسی مصر نقشی فعال داشته باشد، ولی مشخص نیست که کدام گرایش رهبری اخوانالمسلمین را به دست خواهد گرفت. نه دولت آمریکا، نه اروپا و به طریق اولی اسرائیل هیچ یک به سادگی اجازه نخواهند داد که مردم مصر به آرزوی دیرین خود برای تحقق دموکراسی جامه عمل بپوشانند. اولویتها و حساسیتهای جغرافیای سیاسی منطقه و منافع غرب به گونهای است که حرکت اصلاحطلبی در مصر باید از نزدیک کنترل شود و این دقیقا همان کاری است که هم اکنون ارتش مصر و دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا در حال انجامش هستند. اخوانالمسلمین با صف کشیدن پشت سر محمد البرادعی نشان داده است که فعلا با احتیاط عمل کرده و نمیخواهد غرب یا مردم مصر را با حضور مستقیم خود نگران کند. احترام به قواعد دموکراتیک حکم میکند که تمام نیروهایی که خشونتطلب نیستند و قانون را رعایت میکنند در روند انتقالی و آینده مصر نقش داشته باشند. بنابراین اخوانالمسلمین از بازیگران اصلی این روند خواهد بود، هر چند کسی نمیتواند از نیات قدرتهای خارجی مطمئن باشد. به نوشته طارق رمضان، غرب هنوز هم از «خطر اسلامگرایان» صحبت میکند تا حمایت خود از رژیمهای دیکتاتوری از جمله حکومت حسنی مبارک را توجیه کند. با ادامه و گسترش اعتراضات در مصر، اسرائیل از آمریکا خواست تا در مقابل اراده مردم از اقتدار نظامیان حمایت کند. اروپا نیز در این میان سیاست صبر را پیشه کرده است. به عقیده آقای رمضان، در نهایت شعارهای حکومتهای غربی در دفاع از دموکراسی در مقابل منافع استراتژیک آنها رنگ خواهد باخت. آمریکا نظامی دیکتاتوری را ترجیح میدهد که دسترسی آن کشور به منابع نفت را تضمین کرده و به اسرائیل اجازه دهد تا سیاست استعماری خود را در اراضی اشغالی فلسطین ادامه دهد. طارق رمضان در پایان تحلیل خود در روزنامه نیویورک تایمز خاطرنشان میکند که پیامدهای کنارهگیری حسنی مبارک بسیار گسترده خواهد بود، ولی نتایج آن فعلا قابل پیشبینی نیست. روسای جمهور مادامالعمر و پادشاهان کشورهای عربی به خوبی فشار ناشی از این تحولات را احساس میکنند. کشورهای دیگر مثل یمن، موریتانی و الجزایر شاهد ناآرامی هستند و در سوریه، اردن و حتی عربستان سعودی برخی اقدامات پیشگیرانه به اجرا در آمده است. آزادی مصر به نظر میرسد که گام اول است و اگر تحولات مشابهی در کشورهای دیگر روی دهد حتی عربستان سعودی که غیر دموکراتیکترین نظام سیاسی را دارد مجبور به گشایش فضای سیاسی خود خواهد شد. در سراسر جهان و بهخصوص مسلمانان از این تحول استقبال خواهند کرد. در نهایت فقط دموکراسیهایی که تمام گرایشات سیاسی صلحآمیز را در بربگیرند قادر خواهند بود صلح را در خاورمیانه تضمین کنند، صلحی که در عین حال باید حقوق فلسطینیان را نیز به رسمیت بشناسد.
جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی که به دليل محکوميت سنگين خود امکان حضور در جشنواره برلین را نيافت، در نامهای به این جشنواره، یادآور شده است که محرومیت ۲۰ ساله از انديشيدن و نوشتن نمیتواند وی را از آرزوی محو کنکاش در عقاید باز دارد.جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی که به دليل محکوميت سنگين خود امکان حضور در جشنواره برلین را نيافت، در نامهای به این جشنواره، یادآور شده است که محرومیت ۲۰ ساله از انديشيدن و نوشتن نمیتواند وی را از آرزوی محو کنکاش در عقاید باز دارد. نامه آقای پناهی که به رغم عضویت در هيئت داوران شصت و يکمين دوره جشنواره برلين، به دليل محکوميت سنگين خود اجازه خروج از ايران را نيافت، در افتتاحیه جشنواره برلین قرائت شد. این فیلمساز ایرانی در نامه خود آورده است که «واقعيت اين است که مرا ۲۰ سال از فکر کردن، انديشيدن و نوشتن محروم کردهاند اما نمیتوانم آرزو نکنم که پس از ۲۰ سال کنکاش عقايد در فضای آزاد انديشی محو نشده باشد.» ایزابلا روسلینی، هنرپیشه و کارگردان ایتالیاییتبار که ریاست هیئت داوران جشنواره امسال برلین را بر عهده دارد، روز پنجشنبه، نامه آقای پناهی را در افتتاحیه جشنواره برلین در حضور صدها تن از هنرمندان، شخصیتهای فرهنگی و سیاستمداران از جمله وزیر فرهنگ آلمان خواند. آقای پناهی در نامه خود خاطر نشان کرده است که «اعتراف میکنم من به عنوان يک فيلمساز که دغدغههای اجتماعی دارم، هر چند نمیتوانم تصويرگر محدوديتها، معضلات و مشکلات روز مردم جامعهام باشم، اما نمیتوانم آرزو نکنم که پس از ۲۰ سال تمامی اين مسائل از جامعهام رخت برنبسته باشد، تا آنگاه که مجال ساختن میيابم، تصويرگر رفاه، آرامش و آسايش مردم کشورم باشم.» در اعلام همبستگی با جعفر پناهی برند نویمان، وزیر فرهنگ آلمان گفت که حمله به آزادی یک فیلمساز، حمله به خود آزادی است. علاوه بر این به گزارش هالیوود ریپورتر، دیتر کوسلیک، رئیسبرلیناله نیز گفت که ما در ابتدا فکر کردیم که خواندن نامه پناهی ممکن است موجب وخیمتر شدن وضعیت برای پناهی شود ولی با وی تلفنی گفتگو کردیم و پناهی از ما خواست حتماً این نامه را بخوانیم. در همین حال سمیع کاپلان اوغلو، کارگردان ترکیهای دریافت جایزه فیلم فجر برای فیلم عسل را به نشان اعتراض به محکومیت جعفر پناهی و محمد رسولاف نپذیرفت. جعفر پناهی، کارگردان ۴۹ ساله ايرانی، برنده شير طلايی جشنواره ونيز سال ۲۰۰۰، در دهم اسفندماه سال گذشته توسط نيروهای امنيتی دستگير و از سوی مقامهای جمهوری اسلامی متهم شد که در حال ساخت فيلمی درباره انتخابات رياست جمهوری خردادماه سال گذشته در ايران است. آقای پناهی اتهام ساخت فيلمی عليه حکومت ايران را رد کرده است. اين فيلمساز ايرانی پس از ۸۸ روز بازداشت در زندان اوين و اعتصاب غذا، با قرار وثيقه دويست ميليون تومانی آزاد شد . مدتی بعد دادگاه انقلاب تهران جعفر پناهی را به اتهام «اجتماع و تبانی عليه نظام» به شش سال حبس تعزيری و ۲۰ سال محروميت از ساختن فيلم، نوشتن هر نوع فيلمنامه و مسافرت به خارج از کشور محکوم کرد. محمد رسولاف، دیگر کارگردان ایرانی نیز به اتهام تبلیغ علیه نظام به شش سال زندان محکوم شد. هالیوود ریپورتر میافزاید که سینماگران میخواهند فستیوال دو هفتهای برلین را به صحنه اعتراض به محکومیت این دو کارگردان ایران تبدیل کنند. آقای پناهی در سال ۲۰۰۶ در این فستیوال، با فیلم «آفساید» خرس نقرهای را از آن خود کرد. جشنواره فیلم برلین همچنین اعلام کرده است که جای جعفر پناهی در این جشنواره به عنوان داور بخش مسابقه همچنان محفوظ خواهد ماند.
محمود احمدی نژاد در سخنرانی در میدان آزادی بمناسبت 22 بهمن ماه، با اشاره به اعتراض ها در مصر و تونس گفت که بزودی شاهد خاورمیانه ای جدید عاری از آمریکا و اسرائیل خواهند بود. سازماندهندگان راهپیمایی هایِ ِ امسال، تصاویری از محمد خاتمی، میرحسین موسوی، مهدی کروبی را در کنار تصویری از محمد رضا شاه پهلوی به دست راهپیمایان داده بودند. جمهوری اسلامی در پخش رویداهای مصر از طریق ماهواره های خارجی از جمله بی بی سی، اختلال ایجاد کرده است.
امروز در سی و دومین سالگرد انقلاب سال 1357 در ایران، راهپیمایی های دولتی در تهران و سایر شهرها برگزار شد. در این راهپیمایی های شعارهایی به حمایت از آنچه که انقلاب اسلامی در مصر و تونس ، توصیف می شود، داده می شد. همزمان در چند روز گذشته، شماری از فعالان سیاسی نزدیک به میرحسین موسوی و روزنامه نگاران اصلاح طلب بازداشت شده اند. مهدی کروبی نیز در حصر خانگی قرارگرفته است و از دیدار فرزندان و نزدیکانش با او جلوگیری می شود. میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواستار صدور مجوز برای راهپیمایی هواداران جنبش سبز در حمایت از اعتراض ها در مصر و تونس در 25 بهمن ماه شده بودند.
یک قاضی پاکستانی حکم بازداشت دیپلمات آمریکایی زندانی در آن کشور را برای دو هفته دیگر تمدید کرد. ریموند دیویس، دیپلمات آمریکایی متهم است که با تیراندازی به سوی دو پاکستانی مسلح در شهر لاهور آنها را کشته است. این حادثه حدود ۱۰ روز قبل رخ داده است. این قاضی از دولت پاکستان درخواست کرده که صحت و سقم برخورداری آقای دیویس از مصونیت دیپلماتیک را بررسی کند.
مقام های پاکستان از وقوع چند انفجار در خط راه آهن پاکستان در روز جمعه خبر دادند. گزارشها حاکیست وقوع چهار انفجار در خطوط آهن مختلف در استان جنوبی سند پاکستان موجب صدمه دیدن این خطوط شده است. هنوز هیچ گزارشی در خصوص تلفات احتمالی این انفجارها اعلام نشده است. مسئولان پاکستانی شبه نظامیان اسلام گرا را عامل این حملات کم سابقه به تاسیسات زیرساختی آن کشور می دانند.
باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، روز پنجشنبه از دولت مصر خواست در مسیر دستیابی به دموکراسی، طرحی «منسجم، صریح و معتبر» ارائه کند. آقای اوباما در این بیانیه با اشاره به وعده پیشین مقامهای مصری به مردم آن کشور مبنی بر انتقال قدرت گفت «همچنان نشانه واضحی از انتقال فوری و هدفمند قدرت در مصر وجود ندارد.» وی این بیانیه را ساعاتی پس از آخرین سخنرانی تلویزیونی حسنی مبارک رئیس جمهوری مصر صادر کرد. آقای مبارک در نطق تلویزیونی خود گفت که از قدرت کناره نمی گیرد، اما بخشی از اختیارات رئیس جمهوری را به معاونش، عمر سلیمان واگذار می کند.
مقام های تونس از بازداشت اعضای یک گروه مسلح وابسته به زین العابدین بن علی، رئیس جمهوری مخلوع آن کشور، خبر دادند. مسئولین تونس اعلام کرده اند که به دخالت این گروه در خشونتهای اخیر در این کشور مظنون هستند. در پی بروز خشونت در برخی شهرهای تونس در چند روز اخیر دستکم پنج نفر کشته شدند. گزارش ها از تونس حاکی است که سه هفته پس از فرار بن علی و شماری از اعضای خانواده اش از این کشور، امنیت به آرامی به شهرهای تونس باز می گردد.
نیکلا سرکوزی، رئیس جمهوری فرانسه، روز پنجشنبه در سخنانی خواستار ادامه حرکت مصر به سوی دموکراسی شده و هم زمان نسبت به شکل گیری دیکتاتوری مذهبی در آن کشور هشدار داد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، نیکلا سرکوزی گفت: «امیدوارم حرکت مصر به سوی آزادی به شکل گیری دیکتاتوری مذهبی همانند ایران نینجامد.» حسنی مبارک، رئیس جمهوری مصر، در نطقی که شامگاه پنجشنبه ایراد کرد با اعلام خودداری از ترک سمتش خشم معترضان را برانگیخت.
ساعاتی پس از آنکه حسنی مبارک از باقی ماندن بر مسند رياست جمهوری و تفویض اختيارات به عمر سليمان خبر داد، باراک اوباما تصريح کرد: چنين اقدامی برای پاسخ به مطالبات مردم و حرکت در راستای تغييرات دمکراتيک کافی نيست.ساعاتی پس از آن که حسنی مبارک گفت همچنان رييس جمهور مصر باقی خواهد ماند، ولی اختياراتش را به عمر سليمان، معاون رييس جمهوری، تفويض خواهد کرد، باراک اوباما، رييس جمهوری آمريکا، در بيانيه ای تصريح کرد: چنين اقدامی برای پاسخ به مطالبات مردم و حرکت در راستای تغييرات دمکراتيک کافی نيست. به گزارش رويترز، خودداری حسنی مبارک از کناره گيری، خشم معترضان حاضر در ميدان تحرير قاهره را در پی داشت. در همين حال، باراک اوباما در بيانيه خود گفت مردم مصر «هنوز قانع نشده اند که حکومت اين کشور برای گذار واقعی به دمکراسی جدی است.» آقای اوباما همچنین گفت: به مردم مصر گفته شده است که انتقال قدرت صورت خواهد گرفت اما هنوز مشخص نيست آيا اين انتقال فوری، معنادار يا کافی باشد. حسنی مبارک در سخنرانی تلويزيونی شامگاه روز پنجشنبه تصريح کرد که اختيارت رييس جمهوری را به معاونش عمر سليمان تفويض میکند اما خود همچنان رييس جمهور باقی خواهد ماند تا دوران انتقالی را به نتيجه برساند. باراک اوباما در بيانيه خود گفته است: «حکومت مصر می بايست مسيری قابل اعتماد، جدی و روشن در جهت يک دمکراسی واقعی در پيش بگيرد و آنها (دولتمردان مصری) تاکنون از چنين فرصتی استفاده نکرده اند.» رييس جمهوری آمريکا با روز پنجشنبه همچنين گفته است: «باور داريم چنين گذاری می بايست فورا تغييرات سياسی غيرقابل بازگشت را نشان دهد .» باراک اوباما همچنين خواهان مذاکره حکومت مصر با مخالفان و همچنين لغو قانون حالت فوق العاده، که اختيارات ويژه ای به رييس جمهوری مصر می دهد، شده است. در حالی که روز پنجشنبه گمانی زنی هايی در خصوص کناره گيری حسنی مبارک از قدرت مطرح شده بود، اما وی تصريح کرد تا انتخابات آتی رياست جمهوری، در سمت خود باقی خواهد ماند تا گفتوگو با گروههای مخالف که از پيش آغاز شده به حل بحران مصر بینجامد. حسنی مبارک همچنين تصريح کرد که به «ديکته»های قدرتهای خارجی در مورد مسائل جاری مصر گوش فرا نخواهد داد. حسنی مبارک گفت: «من به ديکتههای خارجی از هرکجا که باشد، گوش نخواهم داد و نمیتوانم به آنها گوش دهم.» حسنی مبارک گفت خون کسانی که در روزهای اخير کشته شدهاند به هدر نخواهد رفت و قول داد با خاطيان برخورد قانونی خواهد شد؛ بنا بر آمار سازمان ملل نزديک به ۳۰۰ نفر در ناآرامیهای اخير مصر جان خود را از دست دادهاند. حسنی مبارک در اين پيام گفت که هياتی را مامور کرده که برای شش اصل قانون اساسی اصلاحيه تنظيم کند. رئيس جمهوری مصر همچنين وعده داد حالت فوقالعاده را که برای ۳۰ در اين کشور برقرار است، ملغی کند؛ وی با اين حال زمانی برای آن تعيين نکرد. حسنی مبارک در بخشی ديگری از پيامش بر عزم خود برای باقی ماندن در قدرت تاکيد کرد و گفت: «من برای به دوش کشيدن وظايفم، پاسداری از قانون اساسی و دفاع از منافع مصریها استوار باقی خواهم ماند.»
معترضان مصری در واکنش به خودداری حسنی مبارک، رئیس جمهوری مصر، از ترک سمتش اعلام کرده اند که امروز - جمعه - تظاهرات گسترده ای را در شهرهای مختلف این کشور برگزار کنند. مخالفان ضد حکومتی قصد دارند روز جمعه در برابر کاخ ریاست جمهوری مصر در قاهره، پایتخت آن کشور، به اعتراض بپردازند. حسنی مبارک شامگاه پنجشنبه در سخنانی خطاب به مردم مصر بر اصلاح قانون اساسی و واگذاری بخشی از قدرتش به عمر سلیمان، معاون رئیس جمهوری مصر، تاکید کرد، اما بر خلاف خواسته معترضین گفت که تا ماه سپتامبر در سمت خود باقی خواهند ماند.
حسنی مبارک، رئیس جمهوری مصر، شامگاه پنج شنبه در نطقی خطاب به مردم مصر اعلام کرد که حاضر به کناره گیری از سمتش نیست. او با این حال از واگذاری بخشی از قدرتش به عمر سلیمان، معاون جدید رئیس جمهوری، خبر داد. خودداری حسنی مبارک از ترک سمتش، خشم مخالفان مصری را برانگیخته است. معترضین در تظاهرات خود که از بیش از دو هفته قبل آغاز شده، بار دیگر خواستار کناره گیری فوری حسنی مبارک شدند. به دنبال سخنرانی اخیر حسنی مبارک، هزاران نفر از معترضان در قاهره، پایتخت مصر، به سوی ساختمان تلویزیون دولتی و کاخ ریاست جمهوری حرکت کرده اند. همزمان، عمر سلیمان نیز در اظهاراتی از معترضان خواست که به خانه هایشان بازگردند و«برای حرکت به سوی آینده کشور با یکدیگر متحد شوند».
رییس سازمان اطلاعات ملی آمریکا می گوید هنوز مشخص نیست که ایران به سمت ساخت بمب اتمی حرکت کرده باشد یا نه، ولی تمامی راه هایی که به ساخت بمب اتمی منتهی می شود را باز نگه داشته است.رییس سازمان اطلاعات ملی آمریکا می گوید هنوز مشخص نیست که ایران به سمت ساخت بمب اتمی حرکت کرده باشد یا نه، ولی تمامی راه هایی که به ساخت بمب اتمی منتهی می شود را باز نگه داشته است. به گزارش خبرگزاری رویترز، ژنرال جیمز کلپر، رییس سازمان اطلاعات ملی آمریکا روز پنجشنبه در جلسه ای با قانونگذاران آمریکایی گفت: «ما هنوز به طور دقیق نمی دانیم که ایران تصمیم به ساخت بمب اتمی گرفته است یا نه، ولی تمامی راه های ممکن برای این هدف را دنبال می کند و قصد دارد توانایی خود را به سطح ساخت بمب اتمی برساند.» آمریکا و کشورهای غربی فعالیت های هسته ای ایران را تلاش مخفیانه برای دستیابی به بمب اتمی می دانند. تهران می گوید فعالیت های اتمی را برای تولید برق دنبال می کند. شورای امنیت سازمان ملل تاکنون طی چهار قطعنامه تحریمی از ایران خواسته فعالیت های اتمی را به حال تعلیق درآورده و صحت صلح آمیز بودن فعالیت های اتمی را به آژانس بین المللی انرژی اتمی ثابت کند. ایران این قطعنامه ها را رد کرده و به فعالیت های خود ادامه داده است. چندی پیش و در آستانه برگزاری نشست دورهای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، یوکیا آمانو در آخرین گزارش خود درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، تهران را متهم کرده بود، از طریق ممانعت از ورود برخی از بازرسان با تجربه، مسئله تحقیق در مورد برنامه هستهای خود را «پیچیده» میکند. در این گزارش همچنین آمده بود، ایران به روند تولید اورانیوم با غنای پایین و نیز با غنای بالاتر ادامه داده و از پاسخ دادن به پرسشهای آژانس در مورد «ابعاد نظامی احتمالی» برنامه هستهای خود طفره میرود. مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی هستهای همچنین نسبت به فعالیتهای احتمالی جمهوری اسلامی برای «توسعه موشکهای دارای کلاهک هستهای» ابراز نگرانی کرده و از تهران خواسته بود تا «بدون درنگ» اجازه دسترسی به همه مکانها، تجهیزات و پرسنل مرتبط را با این برنامه را به بازرسان آژانس بدهد. یوکیا آمانو در سخنرانی افتتاحیه خود در جریان نشست شورای حکام نیز یک بار دیگر جمهوری اسلامی را به همکاری نکردن با بازرسان آژانس متهم کرده و گفته بود، آژانس بینالمللی انرژی هستهای نمیتواند صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران را تایید کند. آخرین گزارش مدیر کل آژانس درباره برنامه هستهای ایران با واکنش تند مقامهای ایران روبرو شده بود که وی را به «کپیبرداری» از قطعنامههای شورای امنیت در گزارش خود متهم کرده بودند. ایالات متحده آمریکا و اسرائیل که برنامه هستهای ایران را به عنوان تهدیدی برای امنیت ملی خود ارزیابی میکنند، اعلام کردهاند، حمله به تاسیسات هستهای ایران را همچنان به عنوان یک گزینه احتمالی برای خود محفوظ خواهند داشت.
دقایقی پس از پیام حسنی مبارک، معاونش عمر سلیمان در تلویزیون ظاهر شد و تضمین داد که اصلاحات در مصر به اجرا درآید. عمر سلیمان همچنین از مردم و جوانان مصر خواست به خانههای خود بازگردند و به تلویزیونهای ماهوارهای گوش ندهند. با وجود گمانهزنیهای گسترده در مورد کنارهگیری حسنی مبارک، وی شامگاه پنجشنبه اعلام کرد تا شهریور ماه آینده، انتقال مسالمتآمیز قدرت را هدایت خواهد کرد. بیانات حسنی مبارک با واکنش خشمگینانه معترضان در میدان تحریر قاهره روبرو شد. حسنی مبارک در این پیام تلویزیونی گفت که بخشی از قدرت را به معاونش عمر سلیمان تفویض میکند اما خود در قدرت باقی خواهد ماند تا دوران انتقالی را به نتیجه برساند. حسنی مبارک همچنین تصریح کرد که به «دیکته»های قدرتهای خارجی در مورد مسائل جاری مصر گوش فرا نخواهد داد.
سخنرانی حسنی مبارک درتلویزیون مصر، مبنی بر ادامه حکومتش، معترضان میدان تحریر در قاهره را به خشم آورد. حسنی مبارک در ساعت 10 و 50 دقیقه شب پنج شنبه بر صفحه تلویزیون دولتی مصر ظاهر شد و اعلام کرد که در ماه سپتامبر (شهریورماه) از قدرت کناره میگیرد. معترضان با شعارهای ضد حکومتی همچنان خواهان کناره گیری او از قدرت هستند. آقای مبارک گفت هر نظام سیاسی اشتباه می کند اما کسانی که مرتکب خشونت شده اند و مجرم اند، باید محاکمه شوند. وی تاکید کرد که انتخابات ریاست جمهوری آینده آزاد و شفاف برگزار شود. رییس جمهوری مصرگفت که خواهان تغییر در شش اصل قانون اساسی است و برای این منظور کمیته ای برای تغییرات در قانون اساسی تشکیل خواهد شد. حسنی مبارک از معترضان خواست که به اعتراضها پایان دهند چون ادامه تظاهرات، خسارات زیادی به مصر وارد می کند.
رییس جمهوری اوکراین "ویکتور یانوکوویچ"، برای صرفه جویی در هزینه های دولتی، خودروهای کارکنانش را تغییر میدهد. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، از این پس اتومبیل های مرسدس بنز کارکنان دفتر رییس جمهوری جایشان را به خودروهای "اشکودا" خواهند داد. رییس دفتر ریاست جمهوری اوکراین میگوید، با این تغییرات، سالیانه مبلغ 250 هزار دلار صرفه جویی خواهد شد. وی تعداد خودروهای دفتر رییس جمهوری را اعلام نکرد. برپایه این گزارش، از اتومبیل های بنز برای رفت وآمد مقامهای خارجی استفاده خواهد شد اما رییس جمهوری می تواند همچنان از اتومبیل مرسدس بنز ویژه استفاده کند.
شوراي عالي ترافيك ایران، اجراي سراسري طرح ترافیک زوج و فرد در تهران از ابتداي اسفند ماه را تصويب كرد. به گزارش ايسنا ، قرار است طرح «زوج و فرد» از ابتداي اسفند ماه در شهر تهران به صورت سراسري اجرا شود. همچنين شوراي عالي ترافيك تصويب كرد: طرح « زوج و فرد» تا پيش از اسفند ماه در محدوده فعلي اجرا شود.
سفيران کشورهای عضو اتحاديه اروپا در اعتراض به اعدام شهروند ايرانی – هلندی در ايران، تمامی مراسم مربوط به سالگرد پيروزی انقلاب در تهران، بروکسل و ژنو را تحريم کردند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، اين تحريم ، روز چهارم فوريه (شش روز پيش) در کميته سياسی و امنيتی اتحاديه اروپا و در اعتراض به اعدام زهرا بهرامی، مطرح و تصويب شده است. زهرا بهرامی، زن ۴۵ سالهای که به دنبال اعتراضهای روز عاشورای ِ سال ۱۳۸۸ در ايران بازداشت و نخست به «جرايم امنيتی» متهم شده بود، نهم بهمن ماه امسال به اتهام «نگهداری و فروش مواد مخدر» اعدام شد. به دنبال اعدام خانم بهرامی که شهروند هلندی – ايرانی بود، کشور هلند و در اعتراض به اين اقدام، تمامی تماسهای رسمی با جمهوری اسلامی را به حال تعليق درآورد.
مجيد محمدی (جامعه شناس)-روشنفکران ايرانی (انديشمندانی که در حوزه عمومی فراتر از کلاس درس و تحقيق آکادميک فعاليت داشتهاند) در آستانه انقلاب بهمن ۱۳۵۷ با برخی بر هم افتادگیها به شش گروه قابل تقسيم هستندروشنفکران ايرانی (انديشمندانی که در حوزه عمومی فراتر از کلاس درس و تحقيق آکادميک فعاليت داشتهاند) در آستانه انقلاب بهمن ۱۳۵۷ با برخی بر هم افتادگیها به شش گروه قابل تقسيم هستند: ۱) روشنفکران مذهبی (با نمونههايی مثل کاظم سامی، ابوالحسن بنی صدر، و مهدی بازرگان و نيز درگذشتگانی مثل علی شريعتی و جلال آل احمد) که در پی همگرايی روشنفکران با روحانيت مبارز و دادن تفسيری نوين و نسبتا مد روز از دين در دنيای معاصر بودند؛ ۲) روشنفکران هويت گرا (با نمونههايی مثل احسان نراقی، داريوش شايگان و سيد حسين نصر) که شرق فرهنگی را بر غرب ترجيح داده و به دنبال نوعی هويت ايرانی يا شرقی می گشتند تا به نياز بازگشت به خويش در آن عصر پاسخ دهند، ۳) روشنفکران شيفتهی قدرت مطلقه (مثل احمد فرديد و رضا داوری) که به دنبال معادل «پيشوا» در ايران انقلابی می گشتند، ۴) روشنفکران تجدد گرای دمکرات و آزاديخواه (مثل رضا براهنی، احمد اشرف، داريوش آشوری، ناصر پاکدامن، مصطفی رحيمی، و احمد شاملو) که حاکميت مردم و آزادی بيان می خواستند، ۵) روشنفکران ملی گرا (با نمونههايی مثل پرويز ناتل خانلری و غلامحسين صديقی) که در پی تقويت فرهنگ و ادبيات ملی بودند؛ و ۶) روشنفکران مارکسيست (مثل مهدی خانبابا تهرانی، سعيد سلطانپور، محمود اعتماد زاده) که در پی ترويج ادبيات و فرهنگ خلقی بودند. روحانيت مبارز و سپس حاکم در کنار روحانيت غير مبارز که اکنون به حاکمان پيوسته بود با گروههای مختلف روشنفکران ايرانی چه رفتاری در پيش گرفت و نتيجهی اين رفتار چه بود؟ روشنفکران مذهبی روشنفکران مذهبی بيش از همه شيفته خمينی بودند چون وی را نماد سنت دينی ايستاده در برابر استبداد و استعمار می دانستند. آنها می خواستند از رابطه با خمينی و روحانيونی مانند وی برای پر کردن شکاف سنتی ميان خود و تودهها استفاده کنند و از اين نکته غافل بودند که خمينی در قم نخواهد ماند و به جای بهره گيری از اين رابطه، پلههای قدرت گرفتن روحانيون و بالا رفتن آنها از نردبام قدرت واقع خواهند شد. اين روشنفکران نقشی کليدی در سوق دادن نسل جوان و تحصيل کرده با گرايش مذهبی به سوی خمينی و ولايت فقيه وی داشتند. شريعتی با «امت و امامت»اش توجيهات آنروزين را برای استبداد دينی در دنيای معاصر فراهم می آورد (دمکراسی متعهد)، آل احمد با «در خدمت و خيانت روشنفکران» و «غربزدگی»اش روحانيت سنتی کمتر شناخته شده برای عموم را در برابر روشنفکران شناخته شده تر (فراتر نهادن جهل نسبت به علم) مشروعيت می بخشيد و بازرگان و دوستان وی زمينه انتقال قدرت سياسی به روحانيت را فراهم آوردند. اما خمينی و ديگر مقامات جمهوری اسلامی با روشنفکران مذهبی چه کردند: بازرگان و دوستانش به سرعت خانه نشين شدند و برخی از آنها سالهايی از عمر خود را در زندان گذراندند؛ برخی از آنها مثل کاظم سامی مورد ترور واقع شدند. آثار شريعتی مرتبا مورد سانسور قرار گرفت، بسياری از آنها ممنوع الانتشار شدند، و بسياری از هواداران وی بازداشت، زندانی و اعدام شدند. نسل بعدی روشنفکران مذهبی يعنی عبدالکريم سروش و همفکرانش که در دوره پس از مرگ خمينی به بازنگری در انديشههای روشنفکری دينی پرداختند مورد آزار واقع شده و در نهايت کشور را ترک کردند. روشنفکران ملی گرا و روشنفکران مارکسيست گروه اول بلافاصله پس از انقلاب از مراکز دانشگاهی و فرهنگی اخراج شده و به خانهها يا تبعيد فرستاده شدند. در اولين موج تصفيههای دانشگاهی حتی بسيار پيش از انقلاب فرهنگی اين افراد از دانشگاهها و موسسات پژوهشی دولتی اخراج شدند. گروه دوم نيز پس از يک دوره فعاليت کوتاه مدت (۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰) مورد سرکوب واقع شده و از صحنهی سياسی با اعدام و تبعيد حذف شدند. حکومت دينی خشن ترين برخوردها را با روشنفکران انقلابی مارکسيست از خود بروز داد اما آن دسته از روشنفکران مارکسيست تودهای که به حاميان حکومت تبديل شدند به تدريج بازداشت و محاکمه شده و تاريخ انقلاب را در بازجويیها به روايت بازجويان نوشتند. علی رغم دفاع از حکومت دينی، حکومت هيچگاه نتوانست به اين دسته از روشنفکران اعتماد کند. روشنفکران هويتگرا اين دسته از روشنفکران به دليل نزديکی با بخشی از دستگاههای فرهنگی رژيم پهلوی که گفتمان هويت گرايی و بازگشت به گذشته باشکوه (ايرانی) و کشف زوايای فرهنگ خودی را مد نظر قرار داده بودند مورد غضب اسلامگرايان (روحانيون و روشنفکران دينی) واقع شده و علی رغم نزديکی با گفتمان هويت گرای بخشی از طرفداران رژيم (البته هويت اسلامی) با بهانههای مختلف به حاشيه رانده شدند. از اين گروه نيز بسياری روانهی خارج از کشور شدند. ر وشنفکران تجددگرای دمکرات و آزاديخواه اين گروه نيز از دانشگاهها و مراکز فرهنگی تصفيه شدند اما به دليل عدم امکان نسبت دادن اکثر آنها به رژيم سابق يا گروههای سياسی مقابله جو امکان يافتند به کار فرهنگی خود در حوزه کتاب و نشريات خصوصی با زجر و زحمت ناشی از سانسور و تضييقات دستگاه های اطلاعاتی و فرهنگی ادامه دهند. اما همواره فشار دستگاههای امنيتی و اطلاعاتی بر سر آنان وجود داشته است و مورد آزار واقع می شدهاند. در نهايت گروهی از همين دسته روشنفکران مثل محمد مختاری و محمد جعفر پوينده، احمد ميرعلايی و احمد تفضلی توسط حکومت و با فتوای روحانيون همفکر با جانشين خمينی به قتل رسيدند. روشنفکران شيفته قدرت مطلقه تنها گروهی از روشنفکران که نه تنها مورد آزار و شکنجه و قتل حکومت واقع نشدند روشنفکران شيفته قدرت مطلقه بودند که به ستايش از خمينی و حکومت مطلقهاش با نقد ايدئولوژيک غرب پرداختند. اين دسته اصولا با رهيافت انتقادی ديگر روشنفکران ايرانی بيگانه بودند و با سر سپردگی در خدمت دستگاههای فرهنگی و نظام تبليغاتی حکومت دينی قرار گرفتند. فرديد و داوری که پيش از انقلاب هيچ صبغهی دينی نداشتند (و در دستگاه های فرهنگی رزيم پهلوی به فعاليت مشغول بودند) بلافاصله بعد از انقلاب به طرفداران دو آتشه روحانيت و خمينی تبديل شده و حتی فتوای وابستگی و انحراف روشنفکران دينی ايرانی و غير ايرانی (مثل اقبال لاهوری) را صادر کردند. اين گروه که دلبستهی فاشيسم اروپايی در تقابل با نظامهای ليبرال غربی بودند گمشده خود را در خمينی يافتند و حتی وی را «پيشوا» نام می نهادند. بواسطه همين رهيافت، اين گروه و شاگردان و علاقه مندان مکتب آن (مرتضی آوينی، محمد رضا ريخته گران، محمد مددپور) در نهادهای فرهنگی و دانشگاهی دولتی و نيز شوراهای تصميمی گيری و سياست گذاری (شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی)، سانسور (فيلم، کتاب، آثار تجسمی و نمايشی) و داوری (مثل داوری کتاب سال) در کنار روحانيون و ديگر اسلامگرايان جای گرفتند. اين رابطه دو جانبهی موفق و ديرپا بيانگر اين نکته بوده است که روحانيت شيعه تنها اطاعت محض و شيفتگی را از روشنفکران طلب می کند و در صورت وجود اين شيفتگی سوابق افراد که آن همه در تصفيهها نقش بازی کرد اهميتی ندارد. *** سرنوشت هر شش گروه اين درس را به روشنفکران ايرانی داد که تحت هيچ شرايطی نمی توانند به روحانيون از جمله روحانيون مبارز و انقلابی اعتماد کنند. (در مورد روشنفکران شيفته قدرت، هر دو طرف از ابتدا می دانستند که سر سپردگی و تفويض مقام، يک معامله دو جانبه است و بر اساس اعتماد متقابل شکل نگرفته است.) وقتی يک مرجع تقليد و رهبر يک انقلاب در حفظ وعدههايی که در فرانسه به مردم ايران و روشنفکران داد خلف وعده کرد و به شکار يک به يک روشنفکران پرداخت حساب ديگر روحانيون از ابتدا روشن است. خمينی آخرين شانس روحانيون برای همگرايی روحانيت و روشنفکران ايرانی بود که اين فرصت را بر باد داد. اکثر روشنفکران ايرانی ديندار و غير ديندار با قلبی باز آمادهی همکاری با رژيم انقلابی بودند اما خمينی و يارانش تحمل آنها را در فضای عمومی نداشتند. از همين جهت تلاش روحانيت مبارز در دهه اول جمهوری اسلامی برای وحدت حوزه و دانشگاه پس از انقلاب فرهنگی از ابتدا شکست خورده بود و نهاد مربوطه (تحت نظر محمد تقی مصباح يزدی) صرفا به تجارتخانهای برای کسب بودجه دولتی و خلق آثار ايدئولوژيک به نام علوم انسانی اسلامی تبديل شد.
باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا اعلام کرد واشینگتن به حمایت از گذار واقعی و مسالمت آمیزبسوی دموکراسی در مصر ادامه میدهد. آقای اوباما که در میشیگان سخنرانی میکرد در اشاره ای کوتاه به بحران مصر افزود، همچنان که جوانان مصر خواهان تغییرات هستند، جهان شاهد آشکار شدن تاریخ است. رییس جمهوری آمریکا گفت: آمریکا به حمایت از گذار واقعی و مسالمت آمیزبسوی دموکراسی درمصر ادامه خواهد داد." در همین حال بر پایه گزارشها دهها هزار نفر در میدان تحریر قاهره علیه حکومت ارتشی شعار میدهند. از سال 1952 میلادی، در حدود 59 سال پیش و در پی کودتای افسران در مصر، این کشور آفریقای شمالی همواره توسط ژنرالها اداره شده است.
شامگاه پنج شنبه در پی اعلام سخنرانی حسنی مبارک از تلویزیون دولتی، هزاران نفر از مردم قاهره بسوی میدان تحریر حرکت کردند. بر پایه گزارشها هر لحظه بر شمار جمعیت در این میدان مرکزی پایتخت مصر افزوده می شود. معترضان حکومت مصر در میدان تحریر با رقص وآواز، به شادی پرداخته اند و در انتظار سخنرانی حسنی مبارک لحظه شماری می کنند. در همین حال با وجود آنکه پیشتر اعلام شده بود که احتمالا امشب حسنی مبارک کناره گیری اش از مسند ریاست جمهوری را اعلام می کند، وزیر اطلاع رسانی مصر، دقایقی پیش این موضوع را تکذیب کرد و گفت، حسنی مبارک استعفا نمی کند. از سوی دیگر بر پایه گزارش ها، ارتش مصر با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که از خواسته های مشروع مردم حمایت می کند. برخی خبرگزاریها با اشاره به عنوان "بیانیه شماره یک" ارتش آن را نمایانگرِ احتمال بروز کودتا در مصر دانسته اند.
گزارش ها حاکی است سفيران کشورهای عضو اتحاديه اروپا در اعتراض به اعدام شهروند ايرانی – هلندی در ايران، تمامی مراسم و جشن های مربوط به سالگرد پيروزی انقلاب اسلامی در تهران، بروکسل و ژنو را تحريم می کنند.گزارش ها حاکی است سفيران کشورهای عضو اتحاديه اروپا در اعتراض به اعدام شهروند ايرانی – هلندی در ايران، تمامی مراسم و جشن های مربوط به سالگرد پيروزی انقلاب اسلامی در تهران، بروکسل و ژنو را تحريم می کنند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، اين تحريم و حضور نيافتن در مراسم، روز چهارم فوريه (شش روز پيش) در کميته سياسی و امنيتی اتحاديه اروپا و در اعتراض به اعدام زهرا بهرامی در ايران، مطرح و تصويب شده است. زهرا بهرامی، زن ۴۵ سالهای که به دنبال اعتراضهای روز عاشورای سال ۱۳۸۸ در ايران بازداشت و نخست به «جرايم امنيتی» متهم شده بود، نهم بهمن ماه امسال به اتهام «نگهداری و فروش مواد مخدر» اعدام شد. به دنبال اعدام خانم بهرامی که شهروند هلندی – ايرانی بود، کشور هلند و در اعتراض به اين اقدام، تمامی تماسهای رسمی با جمهوری اسلامی ايران را به حال تعليق درآورد. خانم بهرامی بر اساس گزارش که به تازگی از تلويزيون هلند پخش شد، در سال ۲۰۰۳ در اين کشور پروندهای در زمينه قاچاق مواد مخدر داشته است. با اين حال به گفته دخترش وی در جلسه رسيدگی به اتهاماتش در تهران موضوع نگهداری و فروش مواد مخدر را رد کرده است. موضوع اعدام خانم بهرامی با واکنش شديد دولت هلند روبهرو شد، گرچه وزير خارجه هلند صريحاً اعلام کرد که «اعتراض دولت هلند به شکل دادرسی و رسيدگی به پرونده خانم بهرامی در ايران است.» همچنين پس از آنکه برخی از گزارشها حاکی از شکنجه خانم بهرامی در طول بازجويیها بود، هلند اعلام کرد که برای بازگرداندن جسد زهرا بهرامی به خانوادهاش در هلند کوشش خواهد کرد و قصد دارد با بررسی جنازه خانم بهرامی مسئله «شکنجه» را نيز بررسی کند. گزارش راديو هلند به نقل از برخی منابع حاکی است که جسد خانم بهرامی مخفيانه به خارج از تهران برده شده و به خاک سپرده شده است. جلوگيری از حضور سفيران اتحاديه اروپا به اين معناست که در روز ۲۲ بهمن و مراسم پيش از آن که از سفرای خارجی دعوت می شود، هيچ يک از آن ها حضور نخواهند داشت.
اعضای شورای عالی نیروهای مسلح مصر بعدازظهر پنج شنبه تشکیل جلسه دادند تا مسایل پیش رو در این کشور را بررسی کنند. در همین حال همچنان هزاران نفر در میدان تحریر قاهره خواهان کناره گیری حسنی مبارک هستند. به گزارش تلويزيون دولتی مصر شورای عالی نیروهای مسلح بدون حضور حسنی مبارک ، فرمانده کل و رييس اين شورا، تشکيل شده است. برپایه گزارش ها، شورای عالی نیروهای مسلح مصر اعلام کرده است که «از خواسته های مشروع مردم» حمايت میکند. يک سخنگوی شورای عالی نیروهای مسلح مصر اعلام کرد: اين شورا به دنبال اقدامات و توافقاتی است که ضمن تضمين امنيت مردم و دستاوردهايش، مطالبات ملت بزرگ مصر را برآورد میسازد.
درحالی که مخالفان دولت اعلام کردهاند روز ۲۵ بهمن امسال قصد دارند، در حمایت از مردم به مصر و تونس دست به تظاهرات بزنند، نیروهای امنیتی شماری دیگر از فعالان سیاسی و روزنامهنگاران را دستگیر کردهاند.درحالی که مخالفان دولت اعلام کردهاند روز ۲۵ بهمن امسال قصد دارند، در حمایت از مردم به مصر و تونس دست به تظاهرات بزنند، دستگاههای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی شماری دیگر از فعالان سیاسی و روزنامهنگاران و از جمله محمد حسین شریفزادگان، را دستگیر کردهاند. به گزارش وبسایت کلمه، چهارشنبه شب، نیروهای امنیتی با ورود به خانه محمد حسین شریفزادگان استاد دانشگاه بهشتی و وزیر رفاه دولت محمد خاتمی، وی را بازداشت کردند. محمد حسین شریفزادگان، در مبارزههای انتخاباتی ریاس جمهوری سال گذشته،، مسئول «کمیته اقشار» ستاد میرحسین بود؛ محمد حسین شریفزادگان همسر خواهر میرحسین موسوی نیز است. در همین حال گزارشها حاکی از آن است که میثم محمدی، روزنامهنگار و عضو ستاد انتخاباتی میرحسین موسوی و صالح نقرهکار دبیر کمیته حقوق میرحسین موسوی نیز چهارشنبه شب بازداشت شدهاند؛ صالح نقرهکار خواهر زاده زهرا رهنورد است. سایت کلمه همچنین از بازداشت امید محدث، یک روزنامهنگار دیگر خبر داده است. از سوی دیگر برخی ازگزارشها حکایت از دستگیری صدرالدین بهشتی، فرزند علیرضا بهشتی شیرازی مشاور زندانی موسوی، حکایت میکنند. پنجشنبه شب تقی رحمانی، از فعالان ملی-مذهبی نیز بازداشت شده بود. در همین حال سحامنیوز گزارش داده است ماموران امنیتی از رهبران اصلاحطلب نیز از دیدار با اعضای خانواده خود منع شده است. مهدی کروبی که از رهبران مخالفان دولت در ایران است، پیش از این در گفتوگوی اینترنتی با روزنامه نیویورک تایمز، گفته بود که تقریباً در حصر خانگی به سر میبرد و «سه دستگاه خودرو مأموران امنیتی اکثر روزها در بیرون منزل وی کشیک میدهند و امکان ملاقات مردم با وی را سلب میکنند.» مهدی کروبی و میرحسین موسوی به تازگی در نامهای خطاب به وزارت کشور جمهوری اسلامی، برای برگزاری یک راهپیمایی در روز ۲۵ بهمن ماه درخواست مجوز کرده بودند و وب سایت سحامنیوز تشدید محدودیتها در مورد مهدی کروبی را بیارتباط با این موضوع ارزیابی نکرده است.
حسنی مبارک احتمالا تا ساعاتی دیگر از ریاست جمهوری مصر کناره گیری می کند. "حسام بدراوی" دبیرکل حزب دموکرات ملی، حزب حاکم مصر، اعلام کرد او پیش بینی می کند که حسنی مبارک امشب استعفا کند. بر پایه گزارشها قرار است شامگاه پنج شنبه بوقت محلی، حسنی مبارک از شبکه تلویزیون دولتی، سخنرانی کند. احمد شفیق نخست وزیر مصر در گفت وگو با تلویزیون بی بی سی گفت، احتمالا امشب حسنی مبارک از قدرت کناره گیری می کند. وی افزود شرایط بزودی روشن خواهد شد. ساعتی پیش با اعلام سخنرانی حسنی مبارک از طریق تلویزیون، جمعیت حاضر در میدان تحریر قاهره با شادی، از این موضوع استقبال کردند.
به دنبال بیش از دو هفته اعتراضات خیابانی در مصر، مقام های بلندپايه این کشور از کنارهگيری احتمالی حسنی مبارک رييس جمهوری مصر خبر داده اند و رييس سازمان اطلاعات مرکزی آمريکا نیز میگوید به احتمال زیاد حسنی مبارک تا پایان روز پنجشنبه کناره گیری خواهد کرد. به دنبال بیش از دو هفته اعتراضات خیابانی در مصر، مقام های بلندپايه این کشور از کنارهگيری احتمالی حسنی مبارک رييس جمهوری مصر خبر داده اند و رييس سازمان اطلاعات مرکزی آمريکا نیز میگوید به احتمال زیاد حسنی مبارک تا پایان روز پنجشنبه کناره گیری خواهد کرد. همزمان با این تحولات ارتش به همراه مقامات حزب حاکم نيز اعلام کردهاند که خواستههای مشروع تظاهرکنندگان برآورده خواهد شد. در همين زمينه، به گزارش تلويزيون دولتی مصر شورای عالی نیروهای مسلح اين کشور روز پنجشنبه بدون حضور حسنی مبارک، رييس اين شورا، تشکيل شده است. طبق اين گزارش، شورای عالی نیروهای مسلح مصر اعلام کرده است که «از خواسته های مشروع مردم» حمايت میکند. يک سخنگوی شورای عالی نیروهای مسلح مصر اعلام کرده است: اين شورا به دنبال دستيابی به اقدامات و توافقاتی است که ضمن تضمين امنيت ملت و دستاوردهايش، مطالبات ملت بزرگ مصر را برآورد میسازد. در همین زمینه، حسن بدروايی، دبيرکل حزب دموکراتيک ملی، به شبکه بی بی سی گفته است «اميدوار » است که حسنی مبارک قدرت را به عمر سليمان، معاون رييس جمهور واگذار کند. حسن بدروايی همچنين گفته است: حسنی مبارک به احتمال خيلی زياد به زودی با مردم صحبت خواهد کرد. احمد شفيق، نخست وزير مصر، نیز به شبکه بی بی سی عربی گفته است موضوع کنارهگيری حسنی مبارک مورد بحث و گفت وگو قرار گرفته است. احمد شفيق همچنين در بيانيه ای اعلام کرده است:« همه چيز الان در دستان حسنی مبارک است و تاکنون تصميمی در اين زمينه اتخاذ نشده است.» در همين حال، لئون پانتا، رييس «سی آی ای»، سازمان اطلاعات مرکزی آمريکا، به قانونگذاران اين کشور گفته است به «احتمال بسيار قوی» حسنی مبارک تا پايان روز پنجشنبه از قدرت کناره گيری خواهد کرد. لئون پانتا در پاسخ به پرسشی در خصوص اخبار منتشره در خصوص کنارهگيری حسنی مبارک گفت: «من هم اطلاعات مشابه با آن چه که شما در يافت کردهايد به دستم رسيده است که احتمال بسيار قوی وجود دارد که حسنی مبارک تا عصر امروز (پنجشنبه) کناره گيری کند.»
گزارش ها حاکی است که صدرالدین بهشتی، فرزند علیرضا بهشتی شیرازی بعد ظهر امروز، پنجشنبه، در تهران بازداشت شده است. برپایه این گزارش ها، ماموران امنیتی صدرالدین بهشتی را در محل کارش در تهران بازداشت کرده اند. علیرضا بهشتی شیرازی در جریان انتخابات، از مشاوران میر حسین موسوی بود. سایت کلمه، نزدیک به میرحسین موسوی نیز از بازداشت محمد حسین شریف زادگان از مسئولان ستاد انتخاباتی آقای موسوی، و همچنین میثم محمدی و امید محدث، دو روزنامه نگار خبر داده است.
در حالی که حسنی مبارک همچنان به کرسی ریاست جمهوری مصر آویخته، جنگ تبلیغاتی پیرامون طبیعت حکومت جانشین او، از واشینگتن تا لندن و تلآویو تا تهران، فارغ از درک خواستههای مردم مصر یا آمادگی آنها برای پذیرفتن آن ادامه دارد.در حالی که حسنی مبارک همچنان به کرسی ریاست جمهوری مصر آویخته، جنگ تبلیغاتی پیرامون طبیعت حکومت جانشین او، از واشینگتن تا لندن و تلآویو تا تهران، فارغ از درک خواستههای مردم مصر یا آمادگی آنها برای پذیرفتن آن ادامه دارد. مبارک رفتنی است و نگرانی حکومتهای خارجی ناشی از عواقب خانهتکانی بزرگی است که خاورمیانه انتظارش را میکشد. بیتردید در رنگینکمان تمایلات سیاسی امروز مردم مصر، مسلمانی نیز در کنار آزادیخواهی نوع غربی، سوسیال دموکراسی، و البته ملیگرایی، جای خاص خود دارد. ولی بعد از کسب آزادی، حضور طبیعی اسلام سیاسی در طیف گرایشهای مردم مصر، لزوما به معنای برتری مطلقه آن نیست. بنیامین نتانیاهو و حسنی مبارک با یک زبان مشترک ترس از به قدرت رسیدن اخوانالمسلمین در مصر را میپراکنند. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با انگیزهای کاملا مشابه، ولی زبانی متفاوت، که ناشی از ترس از استقرار آزادی سیاسی و پایان یافتن دوران حکومتهای خودکامه و زور گو در بقیه خاورمیانه است، جنبش کنونی آزادیخواهان مصر را اسلامی و اسلام را در هر نقطه از جهان، وابسته به خود و از آن خود معرفی میکند. در این ارثخواهی خندهدار، رهبران جمهوری اسلامی با تظاهر به نشنیدن بیانیههای روشن و صریح سخنگویان اخوانالمسلمین که هم منکر داشتن هر نوع نسبت و خویشاوندی با جمهوری اسلامیاند و هم منکر داشتن نقش رهبری در جنبش آزادیخواهی مردم مصر، همچنان اصرار دارند که انقلاب ایران (بعد از ۳۲ سال) الگوی امروز مردم مصر برای شکل دادن به انقلابی دیگر است. شبح اخوانالمسلمین خارج از مصر، اسلام سیاسی را در مصر با اخوانالمسلمین تعریف میکنند. چون در درون این گروه استحاله شده و پیر مذهبی-سیاسی، شاخهها یا عناصری در گذشته به خشونت و براندازی رو کردهاند، امروز باقیمانده اخوانالمسلمین را بدون توجه به فلسفه وجودی و مکتب اولیه آن، یکجا، وارث برحق افراطگرایی اسلامی معرفی میکنند. محمد بنا که در دهه ۱۹۳۰ گروه اخوانالمسلمین را بنیان نهاد، مخالف حکومتهای استعماری بود. برای رهایی از استعمار و تغییر نظامهای خودکامه، محمد بنا تغییر تدریجی را توصیه میکرد و مخالف توسل به خشونت بود. در فلسطین که اسرائیل با اشغال آن تشکیل شد، اخوانالمسلمین مقاومت مسلحانه را البته مجاز شمرد. محمد بنا در سال ۱۹۴۹ به دست حکومت مصر و با دستور بریتانیا به قتل رسید و اخوانالمسلمین به زیر زمین رفت. این گروه مذهبی سیاسی که در تمامی انتخابات ملی یا محلی مصر که اجازه شرکت یافته، تاکنون حضور داشته، طی چند دهه گذشته بارها دچار تجزیه شده است. بسیاری از رهبران قدیمی گروه از آن جدا شدهاند، تعدادی در اروپا و آمریکا مستقر و غربی شدهاند. رهبری کنونی و مانده از چند دهه پیش نیز عموما سالمنداند و دارای دیدگاهی متفاوت از خواستههای جوانان غیراسلامی یا حتی اسلامگرایان نوین که امروز در خیابانهای قاهره و اسکندریه، لزوم استقرار آزادی را فریاد میکنند. اخوانالمسلمین ۷۰ سال پیش در جامعه سیاسی امروز مصر استحاله شده است. حمایت از اخوانالمسلمین به دلیل تقابل با استعمار یا حکومتهای نظامی خودکامه صورت میگرفت. پیش از این و در برههای از تاریخ معاصر مصر که ناصر به حکومت فاروق خاتمه داد، پانعربیسم و ناسیونالیسم، اخوانالمسلمین را در افکار عمومی مصر کاملا به فراموشی سپرد. در تقابل با حکومت شبهسلطانی مبارک نیز اخوانالمسلمین هرگز بیش از ۲۰ درصد آرا مردم مصر را به دست نیاورد. در شرایط برگزاری انتخابات آزاد در آینده نیز که طی آن تقابل با حکومت خودکامه و نمایندگان برگزیده آن مطرح نیست، حتی با وجود عدم رشد گروههای سیاسی شناخته شده و حضور احزاب منسجم، انتظار نمیرود که میزان حمایت رایدهندگان از آنها از این حدود فراتر برود. ترکیه و ایران مردم مصر بعد از مبارک، بیتردید به دنبال کسب آزادی سیاسی و دست یافتن به رشد و ترقی و رفاه و قدرتاند. بیش از ۸۵ درصد از مردم مصر مسلماناند و در هر حال فرهنگ اسلامی نیز در گرایشهای سیاسی آنها تاثیرگذار خواهد بود. مشابه این شرایط را با تعداد و ترکیب جمعیت نسبتا مشابه، مردم مصر در ترکیه و ایران جمهوری اسلامزده میبینند. ترکیه در عین حفظ استقلال رای سیاسی در جهان، منطق همکاری با جامعه جهانی را انتخاب کرده و در داخل، در حال گسترش آزادیها و احترام به گرایشهای متنوع است. ترکیه مسلمان، بدون داشتن نفت و گاز قابل ملاحظه، امروز در ردیف یکی از ۲۰ اقتصاد بزرگ جهانی قرار دارد و طی ۵ سال آینده یکی از ده اقتصاد بزرگ دنیا خواهد شد. مردم ترکیه در جامعه جهانی از احترام برخوردارند و به ملیت خود میبالند. ایران در یک تفاوت آشکار با خط مشی رهبری سیاسی ترکیه، خود را در تقابل با جامعه جهانی قرار داده است. به دلیل عملکرد تخریبی رهبری جمهوری اسلامی، تصویری مخدوش از مردم ایران در ذهن جهانیان ترسیم شده است. اقتصاد ملی ایران که هر سال یک گام به جلو و دو گام به عقب برمیدارد، در صورت محروم ماندن از منابع نفت و گاز یکشبه از هم خواهد پاشید. دولت جمهوری اسلامی به شهادت منابع مستقل تحقیقاتی، از فاسدترین دولتهای جهان است. نرخ فحشا و اعتیاد در ایران در مقایسه با سایر نقاط جهان در ردیف بالاترینهاست. ایران سالهاست که رکورددار جهانی اعدام به نسبت جمعیت است و انتظار میرود که در سال جاری مقام اول را از نظر تعداد مطلق اعدامیها، بدون در نظر گرفتن تعداد جمعیت از چین گرفته و آن را از آن خود سازد. ایران یکی از رکوردداران جهانی به زندان کشیدن روزنامهنویسان، تعطیلی روزنامهها و نداشتن آزادی بیان و افکار نیز هست. در ایران در سایه اعمال مدیریت متمرکز و بیدانش دولتی، هر روز بر میزان کویرهایش افزوده میشود، آب رودخانههایش تحلیل میروند و هوای شهرها هر روز آلودهتر از پیش میشود. مردم ایران در سایه جمهوری اسلامی دنیا و آخرت و سلامت و رفاه و بالاتر از همه آزادیهای انسانی و فضیلت استقلال رای را یکجا از دست دادهاند. بیشک در انتخاب بین دو الگو از دو کشور مسلمان خاورمیانه، فارغ از ترسهایی که دولت اسرائیل میپراکند یا جمهوری اسلامی به شکلی وارونه، و ظاهرا از در دوستی، همان ترسها را تقویت میکند، مردم مصر بعد از حکومت مبارک و در صورت کسب آزادی به دنبال الگوی جمهوری اسلامی ایران نخواهند رفت. انتخاب مردم مصر، منجمله بسیاری از جوانان وابسته به اخوانالمسلمین، در یک انتخابات آزاد، ترکیه امروز خواهد بود که هم مسلمان است و هم در مسیر ترقی و آزادی، هر چند که رهبری جمهوری اسلامی، بدون خجالت، حاکمیت ترکیه را هم خودی میخواند و از برکات انقلاب اسلامی معرفی میکند!
محسن رضايی، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام و از نامزدهای انتخابات رياست جمهوری ۸۸، می گويد که نظام بايد با «فتنه گران» بطور جدی برخورد کند. او افزود که هاشمی رفسنجانی نیزباید رهبری را تنها بگذارد. محسن رضايی در تلويزيونی دولتی ايران، اعتراض های سال گذشته به نتايج انتخابات را «دعوا» توصیف کرد و گفت که در جريان دعوا، «نبايد انتظار داشت هيچ اتفاقی نيفتد و قطعا اشتباهاتی از سوی مسئولين انتظامی و امنيتی رخ داده است.» او در عین حال رسانه های خارجی متهم کرد که تصویری خشن از برخورد با معترضان نشان دادند. آقای رضایی بدون ارائه سندی همچنین گفت که حدود 850 نفر از نیروهای بسیجی و انتظامی و امنیتی کشته شدند.
چاپ مجموعه ۱۴ داستان کوتاه فاطمه زارعی به همت نشر چشمه در تهران از جمله نظر حورا یاوری، ناقد ادبی و از مشاوران دانشنامه ایرانیکا در دانشگاه کلمبیا، شهرنوش پارسیپور، داستاننویس مقیم سانفرانسیسکو، و آشور بانیپال، مترجم مقیم نیویورک، را جلب کرده است.چاپ مجموعه ۱۴ داستان کوتاه فاطمه زارعی به همت نشر چشمه در تهران از جمله نظر حورا یاوری، ناقد ادبی و از مشاوران دانشنامه ایرانیکا در دانشگاه کلمبیا، شهرنوش پارسیپور، داستاننویس مقیم سانفرانسیسکو، و آشور بانیپال، مترجم مقیم نیویورک، را جلب کرده است. فاطمه زارعی، نویسنده این مجموعه داستان کوتاه با عنوان «حرفه من خواب دیدن است»، میهمان برنامه پیک فرهنگ رادیوفردا بود. داستانی از این مجموعه به اسم «سروکله قوزی دوباره پیدا میشود»: «میگوید: شنیدهای پسر فلانی که نابغه بود و برای تحصیل به خارج رفته بود، به محض برگشتن تصادف کرد و مرد؟ میگویم: همان پسری را میگویی که قوزی بود و سالها قبل او را به آسایشگاه روانی فرستاده بودند و اخیراً آسایشگاه جوابش کرده بود؟ او تصادف نکرد. روزی که به خانه برگشت از بالای پشت بام پرتش کردند پائین.» رادیوفردا: خانم زارعی، این کوتاهترین داستانی است که در این مجموعه هست. پشت جلد کتابتان نوشته شده که «مجموعه داستان حرفه من خواب دیدن است روندی است از جان بخشیدن به رویاها و تلاش برای کشف لحظههای از یاد رفته آن». بین عنوان کتاب و مجموعه داستانهای آن چه رابطهای هست؟ فاطمه زارعی: راستش چون داستانها فضای سوررئال دارند، من با استفاده از کلمه «خواب» اعلام ورود به فضایی میکنم که یک سری ناممکنها ممکن باشند و میخواهم که خواننده این آمادگی را داشته باشد که آنها را بپذیرد. سعی کردم با یک زبان خیلی ساده به توصیف جزییات تخیلی بپردازم، طوری که بتوانم توی ذهن خواننده تصویرسازی کنم. برای این که یکی از دلایلی که ما خواب در ناممکنترین شکلش را میپذیریم این است که میبینیمشان. بنابراین به محض این که من بتوانم در ذهنیت خواننده تصویر بسازم، همین چیزهای ناممکن برایش قابل قبول خواهد شد و اگر توانسته باشم این کار را بکنم، جزء موفقیت کار است. نام بسیاری از این داستانها از «مرگ یک مرد قوزی» تا «نامهبازکن آقای لوتوس»، از «مورچه ابدی» تا «ادب عاشقی»، مثل محتوای اکثرشان حاکی از یک معماست، معمایی که چه بسا در برابر شخصیتهای داستانها خودنمایی میکند و معمای دومی برای خواننده مطرح میکند. در واقع این جزء اهداف من بوده که این طور باشد. برای این که ارتباط یعنی در میان گذشتن مشترکات قابل فهم و قابل انتقال که سطحیترین لایههای ذهناند. اندکی که عمیقتر شویم و به لایههای زیرتر ذهن برویم آن وقت این پرسشها و معماها پیش میآیند. و یادمان نرود که هنر برای این صاحب ارزش میشود که میتواند آن فضاهای ذهنی شخصی را انتقال بدهد، آنجاهایی که سختترند. اگر آن لایههای فردی و زیرین را بتوانیم انتقال دهیم، کار باارزشتری کردهایم. فقط با توجه به اصل عدم قطعیت که من خیلی باورش دارم، دلم نمیخواست که یک حرف واضح قطعی بزنم و در ضمن در آن فضای معلق ذهن خواننده این مجال را داشته باشد که وارد بازی شود و یک بخشهایی را با ذهنیت خودش بسازد و پیش ببرد. کتاب در تهران چاپ شده و الان شما مقیم واشنگتن هستید. تجربه برقراری ارتباط با خواننده در جامعه میزبان چگونه بوده؟ من هنوز مخاطب خارجی ندارم. به دلیل این که این داستانها هنوز ترجمه نشدهاند. یک تعدادی ترجمه شده، ولی خب هنوز انتشار پیدا نکرده. متاسفانه من موقعی از ایران بیرون آمدم که یک ماه بعدش کتابم چاپ شد. من خیلی نتوانستم فضای داخل را درک کنم که چه بازتابی گرفته کتاب. اما اینجا با متخصصان و منتقدینی در ارتباط بودم که توانسته نظرشان را جلب کند. کتاب در رادیوزمانه معرفی شد. خانم شهرنوش پارسیپور معرفی کردند. پشتوانه نظر خانم حورا یاوری از مهمترین منتقدان ادبی روز ما باعث شد که من یک کمی تشویق شوم و نیرو بگذارم روی ترجمه. آشور بانیپال یکی از داستانها را ترجمه کرد. متاسفانه یک کم مریضحال بودند و متوقف کردند. خانم سارا خلیلی ترجمه کردند و ادیتور نهایی خواهند بود. خانم نسیم باقری دارند ادامه میدهند کار را و همین طور دوستان محبت دارند و داریم کمک میکنیم مجموعه را پیش ببریم. در آغاز این گفتوگو «سروکله قوزی دوباره پیدا میشود» را خواندید. حالا می شود داستان «سمفونی رعد و برق» را بخوانید که بلندتر است و ممکن است از طریق آن شنوندهها آشنایی بیشتری پیدا کنند با این مجموعه داستان شما؟ «رعد و برق که میشود همه چیز در خانه من میسوزد. تلفن، مودم، کامپیوتر، تلویزیون. همه چیز از دم. صبحی از خواب بیدار میشوم و میبینم که از هستی ساقط شدهام. بدتر از آن وقتی است که هنوز از خواب بیدار نشدهام. نصف شب است و رعد و برق میزند. میترسم. انگار ته یک چاه تاریک تنها هستم. انگار نوک تیز یک کوه نوکتیز ایستادهام و نیزههای صاعقه میخورد درست توی مغز سرم. توهم تنهایی خرم را میگیرد. انگار همه مردهاند و من تنها زندهام. یا این که همه زندهاند و من تنها مردهام و آمدهام دوزخ. اینجا دوزخ است. فاطمه زارعی صدای رعد و برق صور اسرافیلی است که دستور مرگ میدهد یا نمیدانم دستور زنده شدن از مرگ. صدای جیرجیرک لعنتی مثل مته میرود توی مخم. انگار رعد و برق قبرم را به یک ضرب میشکافد و با چراغقوه راه شبکه رگهای تنم را به موریانهها نشان میدهد. جانورهای ریزی مغز استخوانم را مته میکنند و با تارهای عصبی من ساز مرگ میزنند. توی گوشم جیغ میکشند. صدای این جیرجیر لعنتی مرا یاد متههایی میاندازد که یک سال مثل آفت افتادند به جان شهر و همه کوچهها و خیابانهای شهر را سوراخسوراخ کردند و خوردند و رفتند جلو. مثل موریانه شهر را جویدند. خودم را محکم توی پتو میپیچم و سرم را میکنم توی بالش. صدای فنرهای تختم، صدای این زالوهای پیچیده درهم به رگ و ریشه اعصابم قلاب شدهاند و دارند خونم را خشک میکنند. انگار هرگز خونی در این بدن نبوده و انگار خون من از این لولههای پیچپیچی میرود توی اسفنج سنگین سرد تشک. این صدای لعنتی تنم را میلرزاند. بعدش سکوت میشود، سکوتی که اصلاً معنای آرامش ندارد. به هیچ شدن میماند. خوره ترس و تنهایی میخوردم و خواب مرگ میخواهد کشانکشان مرا ببرد. سکوت، ظلمات و خواب. خواب و خواب تا صبح. یک تیغه نور آفتاب پرده را جر میدهد و میآید تو. انگشت میکند توی چشمم و دماغم و قلقلکم میدهد. دیگر نمیگذارد بخوابم. روز شده. روز از نو. روزی از نو. صدای یخچال نمیآید. لعنت به این لعنتی باز همه چیز را سوزانده. سفر بیسفر. تمام پولی را که برای مسافرت کنار گذاشته بودم میشود خرج یخچال و مودم و تلفن. فدای سر نازنینم. باشد بهار بعد میروم مسافرت.» خام زارعی، کار بعدیتان چیست؟ یک تعدادی از داستانها مجوز نگرفتند و هنوز به چاپ نرسیده. آن در انتظار چاپ است. روی اولین کار بلندم دارم کار میکنم که یک ذره فضاهای مهاجرت رویم تاثیر گذاشته و تا وقتی که این حسها داغاند دلم میخواهد که کار را تمام کنم.
بنا بر گزارش وبسايت تغيير برای برابری، پايگاه خبری کمپين يک ميليون امضا، حدود ۷۰۰ فعال مدنی، در بيانيه ای حکم صادره برای نسرين ستوده را محکوم کرده و خواستار تجديد نظر در اين حکم و همچنين آزادی بی قيد و شرط اين وکيل دادگستری شده اند.بنا بر گزارش وبسايت تغيير برای برابری، پايگاه خبری کمپين يک ميليون امضا، حدود ۷۰۰ فعال مدنی، در بيانيه ای حکم صادره برای نسرين ستوده را محکوم کرده و خواستار تجديد نظر در اين حکم و همچنين آزادی بی قيد و شرط اين وکيل دادگستری شده اند. بيانيه ای که نه تنها به وضعيت نسرين ستوده، بلکه به افزايش فشارها بر خانواده ی او برای عدم پيگيری وضعيتش پرداخته است. نسرين ستوده، از شهريور ماه امسال، در زندان است. اين وکيل دادگستری در سالهای گذشته، وکالت تعداد زيادی از فعالان مدنی و مدافعان حقوق زنان، و همچنين پس از رخدادهای انتخابات، بسياری از بازداشت شدگان را بر عهده داشت. خانم ستوده که بنا بر حکم قاضی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به ۱۱ سال حبس، ۲۰ سال محروميت از وکالت و ۲۰ سال ممنوعيت خروج از کشور محکوم شد ... در بيانيه ای که به امضای حدود ۷۰۰ فعال مدنی داخل و خارج از کشور رسيده، موارد اتهامی نسرين ستوده، «تبليغ عليه نظام»، «اجتماع و تبانی به قصد بر هم زدن امنيت» و «عضويت در کانون مدافعان حقوق بشر» ذکر شده است. امضا کنندگان اين بيانيه می گويند، اين درحاليست که به غير اين اتهامات، همکاری با گروههای تروريستی هم از جمله، اتهامات او عنوان شده بود. بيانيه ی اين فعالان مدنی می افزايد که بعد از اين همه به گفته ی آنها تهمت زنی های واهی و بی اساس، سرانجام بهانه ای جز مصاحبه با رسانه ها و همکاری با کانون مدافعان حقوق بشر به عنوان مصاديق مجرميت نسرين ستوده اعلام نشد. بنا بر اين بيانيه در واقع، جرم اصلی نسرين ستوده، نه اقدام عليه امنيت ملی؛ بلکه دفاع از حقوق بشر، حقوق زنان و کودکان، حقوق متهمين و زندانيان سياسی است. نسرين بصيری، يکی از امضا کنندگان اين بيانيه است ... اين روزنامه نگار و فعال مدنی، که سالهاست ساکن شهر برلين در آلمان است نظر خود درباره ی نسرين ستوده را اينگونه با راديو فردا در ميان می گذارد : « امضاکنندگان بيانيه ی محکوميت حکم نسرين ستوده همچنين می گويند، به غير اين حکم صادره خانواده او نيز از پيگيری وضعيت اش منع شده و به اين دليل متهم تلقی می شوند. آنها می افزايند که اتهام رضا خندان همسر نسرين ستوده، تنها تلاش برای آشکار کردن آن چيزی است که به ناحق بر نسرين ستوده روا شده است.» نسرين بصيری از دلايل امضا کردن چنين بيانيه ای به راديو فردا اينگونه می گويد : « بيانيه ی اعتراض به حکم صادره برای نسرين ستوده، در پايان خواستار تجديدنظر مقامات قضايی در اين حکم به گفته ی امضاکنندگان بيانيه ناعادلانه و آزادی بی قيد و شرط اون شده اند. اين حدود ۷۰۰ امضا کننده افزوده اند که چنين حکمی، نه تنها از محبوبيت نسرين ستوده نزد افکار عمومی نخواهد کاست، بلکه بيش از پيش حقانيت راه او را بر همگان آشکار خواهد کرد.
در روز پنج شنبه نیز چند هزار تن همچنان در میدان تحریر قاهره به اعتراض خود ادامه می دهند. معترضان خواستار کناره گیری حسنی مبارک از مقام ریاست جمهوری مصر هستند. صدها تن از معترضان نیز در مقابل ساختمان پارلمان مصر چادر زده اند. بخشی از رانندگان شبکه حمل و نقل عمومی، کارگران کارخانه ها و کارکنان دولت نیز با خواست افزایش دستمزدها دراعتصاب هستند. در همین حال احمد ابوالغیط، وزیر خارجه مصر در مصاحبه با رسانه های آمریکا، ایالات متحده را متهم کرده است که با زیر فشار گذاشتن حکومت مصر برای انجام دادن بی درنگ اصلاحات، می کوشد اراده خود را بر این کشور تحمیل کند. از سوی دیگر رابرت گیبس، سخنگوی کاخ سفید روز چهارشنبه تاکید کرد که واشنگتن در انتظار «اقدامات ملموس» برای تسریع روند انتقال قدرت از حسنی مبارک است.
در پی افزایش فشارها بر چهرههای شاخص مخالف دولت، وب سایت سحامنیوز نزدیک به مهدی کروبی نوشت که نیروهای امنیتی مانع از دیدار اعضای خانواده مهدی کروبی با وی شدهاند و این محدودیتها تا ۲۵ بهمن ادامه خواهد یافت.در پی افزایش فشارها بر چهرههای شاخص مخالف دولت، وب سایت سحامنیوز نزدیک به مهدی کروبی نوشت که نیروهای امنیتی مانع از دیدار اعضای خانواده مهدی کروبی با وی شدهاند. بر اساس این گزارش این محدودیتها تا ۲۵ بهمن ادامه خواهد یافت. مهدی کروبی که از رهبران مخالفان دولت در ایران است، پیش از این در گفتوگوی اینترنتی با روزنامه نیویورک تایمز ، گفته بود که تقریباً در حصر خانگی به سر میبرد و «سه دستگاه خودرو مأموران امنیتی اکثر روزها در بیرون منزل وی کشیک میدهند و امکان ملاقات مردم با وی را سلب میکنند.» اکنون به گزارش سحام نیوز، مأموران امنیتی که در برابر ساختمان منزل مسکونی مهدی کروبی استقرار دارند، به فرزند کروبی اعلام کردهاند که حق ورود به منزل پدرش را تا روز ۲۵ بهمن ماه نخواهد داشت. مهدی کروبی و میرحسین موسوی به تازگی در نامهای خطاب به وزارت کشور جمهوری اسلامی، برای برگزاری یک راهپیمایی در روز ۲۵ بهمن ماه درخواست مجوز کرده بودند و وب سایت سحامنیوز تشدید محدودیتها در مورد مهدی کروبی را بیارتباط با این موضوع ارزیابی نکرده است. به نوشته این سایت، مأموران امنیتی همچنین اعلام کردهاند که به استثنای فاطمه کروبی، همسر مهدی کروبی، هیچ یک از فرزندان، عروسها و بستگان مهدی کروبی حق دیدار و ورود به خانه وی را ندارند. گرچه دولت جمهوری اسلامی تا کنون رسماً در مورد حصر خانگی رهبران مخالفان دولت در ایران منتشر نکرده است اما بر اساس آنچه در گزارشها بازتاب یافته، مدتهاست که محدودیتهایی در مورد تردد و نیز هر گونه ارتباط با مهدی کروبی و میرحسین موسوی اعمال میشود. میرحسین موسوی گرچه به تازگی موفق به حضور در خانه آقای کروبی و دیدار با وی شد اما در ماههای اخیر هیچگاه موفق به همراهی همسرش، زهرا رهنورد، در دیدار با خانواده زندانیان سیاسی نشده است. در مورد خانم رهنورد نیز محدودیتها باعث شد که وی در ماه گذشته نتواند در جلسه دفاع از پایاننامه یکی از دانشجویان خود در دانشگاه تهران حضور یابد. مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی معمولاً حملات سازمانیافته به چهرههای شاخص مخالفان دولت را به نیروهای مردمی نسبت میدهند. از جمله این حملات سازمان یافته که به نیروهای مردمی نسبت داده شد، حمله به مهدی کروبی در جریان بازدید از نمایشگاه مطبوعات در سال ۸۸، حمله لباسشخصیها به وی در جریان سفر به زنجان و چندین حمله به منزل وی در یک سال اخیر بوده است. «سران فتنه به دنبال بمبگذاری بودند» در همین حال سایت محرمانهنیوز، نزدیک به اسفندیار رحیممشایی رئیس دفتر محمود احمدینژاد، به نقل از یک کارشناس امنیتی، رهبران مخالفان دولت را متهم کرده است که در روز برگزاری انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸، به دنبال بمبگذاری در دو مسجد مهم و پرتجمع تهران بودهاند. محرمانهنیوز این کارشناس امنیتی را (م-ع) معرفی کرده و بدون اشاره به مکان سخنرانی وی گفته است که وی این اظهارات را روز یکشنبه در «همایش یک روزهای که با برنامهریزی اداره اطلاعات، و پشتیبانی فرمانداری یکی از شهرستانهای کشور برگزار شد» عنوان کرده است. به گفته وی، لندن به طور مثال از طریق ارتباط حسین رسام «تحلیلگر سفارت انگلستان در تهران» با «۱۳۰ نفر از اعضای فتنه و اغتشاشگران»، «بیشترین دخالتها» را در نظام جمهوری اسلامی داشته است. وی افزوده است که سوءاستفاده از مناسبتهای ملی و مذهبی از جمله برنامههای دشمن بود و دشمنان قصد داشتند در جریان تشییع جنازه آیتالله منتظری «اقدامات ایذایی انجام دهند» اما «درایت مقام معظم رهبری در دادن پیام تسلیت و اجازه دفن ایشان در بهترین مکان ممکن حرم حضورت معصومه، توطئهها را خنثی کرد.» تأکید این عنصر امنیتی بر قصد سران فتنه برای بمبگذاری در روز انتخابات در حالی که میرحسین موسوی و مهدی کروبی که اکنون در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، سران فتنه تلقی میشوند، دست کم تا ۲۹ خرداد زمانی که آیتالله خامنهای خطبههای نماز جمعه خود را به موضوع اعتراضها به نتایج انتخابات ریاست جمهوری اختصاص داد، جزو نیروهای وفادار به نظام شمرده میشدند. آقای خامنهای پس از آن نیز تا چندین ماه از رهبران اعتراضها به عنوان «برادران سابق» که «زمانی به خاطر امام مورد اهانت قرار میگرفتند» یاد میکرد و عبارت سران فتنه تنها پس از آن مورد استفاده حامیان دولت قرار گرفت که وی صریحاً رخدادهای پس از انتخابات را «فتنه» نامید. رهبر جمهوری اسلامی، در عین حال در سخنرانیهای اخیر خود بار دیگر تأکید کرده است که وقایع پس از انتخابات سال ۸۸ نمایشنامه دشمنان خارجی است که عده در داخل «به خاطر حب مقام» اسیر آن شدهاند. تلفن پیامگیر رادیو فردا +420221124113 با تماس با این شماره میتوانید نظرات خود را با شنوندگان رادیو فردا در میان بگذارید
کسب «رکورد جهانی شطرنج همزمان» انگار به رقابتی ميان شطرنجبازان ايرانی و اسرائيلی تبديل شده است. شکست رکورد جهانی يک استاد بزرگ شطرنج ايران بدست يک استاد بزرگ شطرنج اسرائيل گويا انگيزه ای را در ميان شطرنج بازان ايرانی پديد آورد تا يک استاد بزرگ ديگر شطرنج ايران، اسب بميدان خانه های سپيد و سياه براند و رکورد بازي های همزمان را بار دگر بنام ايران بنشاند. « احسان قائم مقامی » نخستين استاد بزرگ شطرنج ايران، روز چهارشنبه با رويارويی با ۶۰۴ شطرنجباز و پيروزی بر ۵۹۰ تن از اين حريفان، با کسب بيش از ۹۰ درصد امتيازات لازم، رکورد بازيهای همزمان يا سيمولتانه شطرنج جهان را بار دگر از آن ايران ساخت. احسان قائم مقامی دارای درجه يا ريتينگ جهانی ۲۶۰۴، در اين بازی های همزمان، در ۱۶ ديدار به تساوی دست يافت و ۸ بازی را واگذار کرد. اين استاد بزرگ شطرنج ايران برای اين رکوردشکنی جهانی، نه تنها در پيکار با بيش از ششصد شطرنجباز، مجموعا ۲۵ ساعت به انديشه پرداخت بلکه با گام برداشتن از کنار هريک از اين ۶۰۴ ميز مهره های سپيد و سياه و رفت و آمد بين آنها، مجموعا پنجاه کيلومتر نيز پيمود. پيشتر، رکورد جهانی بازيهای همزمان شطرنج نزد « آليک گرشون » استاد بزرگ شطرنج اسرائيل بود که توانسته بود در اواخر سال ۲۰۱۰ با ۵۲۳ حريف روبرو شود و طی ۱۸ ساعت و نيم با کسب ۴۵۴ پيروزی، ۵۸ تساوی و يازده باخت، ۸۶ درصد امتياز را بدست آورد و بنوبه خود، رکورد جهانی « مرتضی محجوب » استاد بزرگ شطرنج ايران را بشکند. در آنزمان گزارشهايی با اين عنوان مخابره شد : " اسرائيل، ايران را بر صفحه شطرنج نابود کرد. " مرتضی محجوب در سال ۲۰۰۹ در پيکار همزمان با پانصد شطرنجباز، با ۳۹۷ پيروزی، ۹۰ تساوی و ۱۳ باخت، با شکستن رکورد جهانی « کريل گئورگيف » استاد بزرگ بلغارستان، رکورد جهانی بازيهای همزمان شطرنج را بنام ايران به ثبت رسانده بود. احسان قائم مقامی، روز چهارشنبه در پی ثبت رکورد جديد جهانی شطرنج همزمان، به خبرگزاری دولتی ايرنا گفت : " خوشحالم که به وعده خود عمل کردم و بار ديگر اين اعتبار را به کشور بازگرداندم. " با اينکه بنظر ميرسد کيش و ماتها برای رکورد جهانی شطرنج همزمان همچنان ادامه يابد، استاد بزرگ شطرنج ايران گفته است گمان ميکند با توجه به کسب ۹۷ درصد امتياز کامل، شرايط را برای کسانی که ميخواهند در اين زمينه با ايران رقابت کنند دشوار کرده است. با توجه به اينکه پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ در ايران و روی کار آمدن جمهوری اسلامی، ورزشکاران ايرانی از مسابقه با ورزشکاران اسرائيلی منع شده اند اما بنظر ميرسد مهره ها و خانه های سپيد و سياه شطرنج، دستکم بطور غيرمستقيم اين رقابت را بازگشوده است.
یک نوجوان ۱۴ ساله بمبگذار، روز پنجشنبه با منفجر کردن خود در محل یک رژه نظامی در شهر مردان در شمال غرب پاکستان باعث کشته شدن ۳۱ نفر و زخمی شدن ۴۰ تن دیگر شد.یک نوجوان ۱۴ ساله بمبگذار، روز پنجشنبه با منفجر کردن خود در محل یک رژه نظامی در شهر مردان در شمال غرب پاکستان باعث کشته شدن ۳۱ نفر شد. در این حمله که یکی از خونینترین حملات به نیروهای نظامی پاکستان در ماههای اخیر گزارش شدهاست، ۴۰ تن دیگر نیز زخمی شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، گروه طالبان پاکستان میگوید این بمبگذاری به تلافی حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی و حملات زمینی نیروهای آمریکایی در این محل انجام شده است. پلیس پاکستان میگوید نوجوان بمبگذار که اونیفورم مدرسه به تن داشت توانست با مقادیر زیادی مواد منفجره از بازرسیهای ارتش گذشته و وارد محوطه رژه در پادگان شود. این در حالی است که این پادگان نظامی که بیرون از شهر مردان واقع شده در سال ۲۰۰۶ نیز شاهد حمله دیگری به سربازان بود که طی آن ۳۵ سرباز جان خود را از دست دادند و کنترلها و بازرسیها از آن تاریخ در این پادگان افزایش یافته بود. بامداد روز پنجشنبه یکی از سخنگویان طالبان در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه «با احساس غرور» گفت که گروه طالبان مسئولیت حمله بمبگذار نوجوان را بر عهده میگیرد و این یک «اقدام تلافیجویانه» است. احسانالله احسان، سخنگوی طالبان به خبرگزاریها گفت که فرد بمبگذار «یک سرباز» در شهر مردان بود که نزد طالبان آمده و گفتهبود که «میخواهد جان خود را فدای اسلام کند.» احسانالله احسان افزود: «ما پیشنهاد او را قبول کردیم و به او گفتیم تا سربازان دیگر در مردان را هدف قرار دهد.» پاکستان هر هفته با شمار زیادی از حملات مختلف از سوی گروه طالبان و پیکارجویان مرتبط با القاعده روبهرو است و این حملات از ژوئیه ۲۰۰۷ که دولت پاکستان، اسلامگرایان را از یک مسجد در اسلامآباد اخراج کرد تاکنون بیش از چهار هزار کشته بر جای گذاشتهاست. بیشتر خشونتها در شمال غرب پاکستان متمرکز است؛ منطقهای قبایلی نزدیک به مرز افغانستان که ایالات متحده از آن به عنوان «خطرناکترین محل در جهان» یاد میکند. دیماه امسال نیز یک زن، در همین منطقه، جلیقه پر از مواد منفجره خود را در میان جمعیتی که در یک ایستگاه بازرسی ایستاده بودند منفجر کرد و با این کار باعث کشته شدن دست کم ۴۱ نفر و زخمی شدن دهها تن دیگر شد.
در حالی که رهبران جنبش سبز برای روز دوشنبه، ۲۵ بهمنماه، تقاضای مجوز راهپیمایی کردهاند، صادق آملی لاریجانی، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه گذشته در استان هرمزگان گفت که متهم کردن قوه قضائیه در برخورد با مخالفان بیانصافی است.در حالی که رهبران جنبش سبز برای روز دوشنبه، ۲۵ بهمنماه، تقاضای مجوز راهپیمایی کردهاند، صادق آملی لاریجانی، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه گذشته در استان هرمزگان گفت که متهم کردن قوه قضائیه در برخورد با مخالفان بیانصافی است. به گفته رئیس قوه قضائیه، سرنوشت رهبران به گفته او فتنه تنها در دست آقای خامنهای است و آقای خامنهای هم نمیخواهد «امامزاده»سازی کند. صادق آملی لاریجانی روز چهارشنبه در استان هرمزگان گفت که بیانصافی است که گفته شود قوه قضائیه با «فتنهگران» برخورد نکرده و مسامحه داشته است. به گفته آقای لاریجانی، دستگاه قضایی در بحث برخورد با فتنهگران تسامح ندارد و شاهد این مدعا هم هزاران پرونده متفاوت است که مورد رسیدگی قرار گرفته و متهمان آن به دادگاه رفتهاند. این اولین بار است که رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی به وجود هزاران پرونده در رابطه با ناآرامیهای پس از انتخابات ریاست جمهوری اعتراف میکند. صادق لاریجانی میگوید در بحث محاکمه و برخورد با به گفته او سران فتنه یک سری مصلحت وجود دارد که تصمیمگیری درباره مصالح نظام صرفا به عهده او نیست، بلکه این تصمیمگیریها و تشخیص مصلحتها دست آقای خامنهای است و فراتر از تصمیمات قوه قضائیه است. به گفته آقای لاریجانی، برخورد نکردن آقای خامنهای با جنبش سبز بر اساس مصلحت و صحیح است، چون اگر با برخی از این به گفته آقای لاریجانی «سران فتنه» برخورد میشد این افراد به امامزاده تبدیل میشدند. حسن شریعتمداری، فعال سیاسی مقیم هامبورگ، این موضعگیری آقای لاریجانی را این گونه توضیح میدهد: «در درجه اول آقای لاریجانی در صدد تبرئه کردن خود و برادرش در برابر اصولگرایان طرفدار احمدینژاد است. اما واقعیت این که چرا آقایان موسوی و کروبی به دادگاه کشیده نشدهاند، برای این است که اتهاماتی که متوجه آنهاست دارای وجاهت حداقل قانونی هم نیست باعث آبروریزی نظام میشود و واکنشهای بینالمللی زیادی را به دنبال خواهد داشت. از سوی دیگر آقای خامنهای پس از حذف اینها که به صورت واسطه عمل میکنند، رودرروی احمدینژاد و یاران او قرار خواهد گرفت و مبارزه قدرت در درون نظام به نهایت خودش خواهد رسید. از سوی دیگر لاریجانی اشاره میکند که درحقیقت حفظ آنها به مصلحتی بوده که ولی فقیه تشخیص داده و اگر روزی حذف شوند لابد اراده ولی فقیه است و نه کسی دیگر.» اظهار نظر آقای لاریجانی دو روز پس از آن صورت میگیرد که آقایان موسوی و کروبی در نامهای از وزارت کشور درخواست مجوز برای راهپیمایی مردم ایران برای ابراز همبستگی با مردم مصر در روز دوشنبه ۲۵ بهمن کردند. در حالی که به باور بسیاری از تحلیلگران احتمال صدور مجوز برای راهپیمایی مخالفین جمهوری اسلامی در حد صفر است، فراخوان رهبران جنبش سبز به راهپیمایی ۲۵ بهمن با حمایت گروهها و احزاب سیاسی روبهرو شده است. به باور آرش غفوری، روزنامهنگار، «چه مجوز صادر بشود و چه نشود، این فراخوان به هدف خود رسیده است». فراخوان و تقاضای مجوز راهپیمایی رهبران اما با انتقادهایی هم روبهرو شده است. محمدعلی توفیقی، روزنامهنگار، به رادیوفردا میگوید: «قبل از درخواست مجوز باید روشن شود که خواست مردم در راهپیمایی چه باید باشد.» در اولین واکنش مقامهای دولتی به درخواست مجوز راهپیمایی غلامحسین محسنی اژهای روز چهارشنبه در استان هرمزگان گفت که اگر شخصی واقعا انگیزه مردم مصر و تونس را داشته باشد همراه با حکومت و ملت در روز ۲۲ بهمن در راهپیمایی شرکت میکند. تعیین روز دیگر به نظر آقای اژهای به این معناست که این افراد صف خود را از مردم جدا کرده و ایجاد تفرقه میکنند و «این یک اقدام سیاسی است». میرحسین موسوی و مهدی کروبی در فراخوان خود که در قالب نامه به وزارت کشور منتشر شده است از حکومت ایران خواستهاند که با برگزاری راهپیمایی برای همبستگی با مردم مصر موافقت و مجوز صادر کند.
شصت و یکمین دوره جشنواره فیلم برلین در آلمان، امروزگشایش می یابد. این جشنواره با اکران فیلم وسترن ِ «جربزه»، ساخته برادران کوئن کار خود را آغاز میکند. از ایران نیز ۹ فیلم بلند و کوتاه سینمایی از جمله «جدایی نادر از سیمین»، اثر اصغر فرهادی و همچنین یک انیمیشن در این جشنواره نمایش داده خواهد شد. اصغر فرهادی در سال ۲۰۰۹ با فیلم «درباره الی» خرس نقرهای این جشنواره را از آن خود کرد.
آیتالله دستغیب از مراجع تقلید منتقد حکومت، فشارهای وارد شده بر مراجع تقلید و زندانیان سیاسی را مخالف قرآن و قانون اساسی خوانده و گفته که منتقدان دولت، به فکر براندازی جمهوری اسلامی نیستند.آیتالله دستغیب از مراجع تقلید منتقد حکومت در تازهترین سخنان خود، برخوردها و فشارهای وارد شده بر مراجع تقلید، منتقدان و زندانیان سیاسی را مخالف قرآن، سنت و قانون اساسی خوانده و تأکید کرده است که منتقدان دولت، به فکر براندازی نظام جمهوری اسلامی نیستند. این مرجع تقلید ساکن شیراز، در دیدار با اعضای شورای مرکزی انجمن صنفی معلمان کشور، از بر زمین ماندن و عمل نشدن به برخی از اصول قانون اساسی انتقاد کرده و تصریح کرده است که چنانچه به قران، سنت و قانون اساسی عمل شود، «بهترین حکومتها را خواهیم داشت». وی در عین حال به طور ضمنی عمل نکردن به قانون اساسی را منجر به شکست انقلاب اسلامی خوانده است. از زمان شکلگیری جنبش سبز در اعتراض به نتایج اعلام شده برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ و حوادث پس از آن، رهبران و چهرههای شاخص جنبش سبز بارها تأکید کردهاند که اجرای کامل اصول بر زمین مانده قانون اساسی به ویژه اصل سوم که در مورد حاکمیت مردم بر سرنوشت آنهاست از اصلیترین راههای حل بحران سیاسی در جمهوری اسلامی است. اکنون آیتالله دستغیب نیز در سخنان خود، قانون اساسی را چکیده قرآن و سنت خوانده و افزوده است که نارضایتی مراجع نیز به خاطر عمل نکردن به قرآن و سنت است. این مرجع تقلید همچنین با انتقاد از نحوه برخورد با منتقدان گفته است که «خیلیها هستند در این مملکت که میخواهند حرف بزنند، انتقادهایی دارند؛ خوب اگر واقعاً بنا به حرف زدن باشند؛ باید بگذارند که اینها هم حرف بزنن. ولی چطور حرف بزنند؟ یعنی اگر حرف بزنن فوری آنها را نمیگیرند و در زندان بکنند؟» وی ادامه داده است که اگر آزادی باشد باید همه حرفهایشان را بزنند و با احترام با آنها برخورد شود. «خبرگان باید حرف دل مردم را بزند» آقای دستغیب که همچنین عضو مجلس خبرگان رهبری است، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وظایف این مجلس یادآور شده است: «همیشه گفتهایم که از خبرگان توقع زیادی است، مردم آنها را انتخاب کردهاند تا حرف دلشان را بزنند یعنی ناظر بر اعمال رهبری و حاکمیت باشند.» وی افزوده است که «مجتهد عادل معنایش همین است، نه اینکه وقتی رهبر را انتخاب کرد این مجتهد خودش تبعیت کند و تسلیم بدون قید و شرط باشد. عضو خبرگان باید انتقاد کند و انحرافات را به گوش رهبر برساند.» آیتالله دستغیب همچنین تأکید کرده است که چنانچه خبرگان بخواهند تصمیم در آینده داشته باشند، «باید مراجع حتماً خبر داشته باشند و رضایت بدهند.» گرچه تا کنون به طور رسمی گزارشی مبنی بر تصمیم مجلس خبرگان رهبری به انتخاب جانشینی برای آیتالله خامنهای منتشر نشده است اما پیش از این و در دورهای که محمود هاشمی شاهرودی ریاست قوه قضائیه را برعهده داشت، برخی از گزارشهای غیررسمی حاکی از بررسی صلاحیت وی در مجلس خبرگان برای جانشینی احتمالی آیتالله خامنهای بود. با این حال در یک سال اخیر و بهویژه پس از سرکوب اعتراضهای سال ۸۸، نام مجتبی خامنهای به دلیل ارتباط نزدیک وی با نهادهای نظامی و امنیتی به عنوان گزینهای برای جانشینی آیتالله خامنهای بر سر زبانها افتاد و در جریان سفر اخیر آیتالله خامنهای به قم، گمانهزنیها در مورد اینکه یکی از اهداف این سفر زمینهسازی برای جانشینی مجتبی خامنهای است، افزایش یافت. مجتبی خامنهای دومین فرزند آیتالله خامنهای و داماد غلامعلی حداد عادل است و بر اساس گزارشها نقش ویژهای در به قدرت رسیدن محمود احمدینژاد در سال ۸۴ و نیز استمرار حمایت بیت آیتالله خامنهای و بخشهای نظامی و امنیتی حکومت از محمود احمدینژاد در سالهای اخیر ایفا کرده است. «مراجع تقلید به دنبال براندازی نیستند» آیتالله دستغیب در سخنان خود همچنین با انتقاد از برخوردهایی که با برخی از مراجع تقلید از جمله آیتالله صانعی صورت گرفته است، به طور ضمنی یادآور شده است که با برخوردهایی از قبیل حمله به دفتر آیتالله صانعی، دیگر مراجع جرئت نمیکنند که حرف بزنند. وی تأکید کرده است که مراجع تقلید به دنبال براندازی یا جلو انداختن خود نیستند و «احتیاجی ندارند که خودشان را جلو بیندازند، میخواهند حرفشان زده شود نه اینکه دور و برشان محاصره شود.» این مرجع تقلید بار دیگر تأکید کرده است که اگر محور حاکمیتی دروغ شد کسی نمیتواند به دیگری اعتماد کند. وی در بخشی از سخنان خود از جمله به این نکته اشاره کرده است که میرحسین موسوی نیز «دائم میگوید که هر کسی سر کار است به قانون عمل کند. میگوید تهمت نزنید، دروغ نگویید.» وی افزوده است: «اگر بنا هست حرف حق گفته شود باید ایشان را در جایی بیاورند آزادانه بتواند صحبت کند و البته بعد مصیبت برایش پیش نیاورند که بگویند تو این حرفها را زدی پس ضد امنیت هستی و او را به زندان ببرند.» آقای دستغیب همچنین به وضعیت زندانیان سیاسی اشاره کرده است و افزوده است: «کدام فقیه است که بگوید اگر کسی احیاناً متهم باشد، قبل از اینکه جرمش ثابت نشده، ببرند و زندانش کنند؟ آن هم چه زندانهایی که آن طور ... بعد هم پناه بر خدا! این چیزها را که یکی دو تا نگفتهاند صحبت از یک نفر و دو نفر و ده نفر و بیست نفر نیست. دیگر رسیده است یه یک تواتری آن زندانهایی که غالباً شکنجهها در آن هست. اگر یکی گفته بود، دو تا گفته بود و… دیگر همه چیز عادی شده! در کجای قرآن و سنت داریم همچنین چیزی را که مثلاً شخصی را که هنوز اتهامش معلوم نشده، این را ببرند در زندان اولاً بعد هم شکنجهاش کنند و بعد هم وا دارند او را به آنچه خودشان میخواهند اقرار کند.» از زمان شکلگیری اعتراضها به نتایج انتخابات ریاست جمهوری خرداد ۸۸، بسیاری از فعالان مدنی، سیاسی و نیز روزنامهنگاران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند و بیشتر بازداشتشدگان در جریان محاکمههای فردی و گروهی به زندانهای طویلالمدت یا احکام سنگین دیگری محکوم شدهاند. بازداشت منتقدان در ماههای گذشته نیز ادامه یافته است و در این ماهها چندین روزنامهنگار و فعال سیاسی بازداشت و روانه زندان شدهاند.
محسن رضايی، دبير مجمع تشخيص و از نامزدهای انتخابات رياست جمهوری ۸۸، می گويد که نظام بايد با «فتنه گران» برخورد جدی داشته باشد و از هاشمی رفسنجانی خواست تا «رهبری» را تنها نگذارد.محسن رضايی، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام و از نامزدهای انتخابات رياست جمهوری ۸۸، می گويد که نظام بايد با «فتنه گران» برخورد جدی داشته باشد و از هاشمی رفسنجانی خواست تا «رهبری» را تنها نگذارد. آقای رضايی که در برنامه «ديروز، امروز و فردا» تلويزيونی دولتی ايران حضور پيدا کرده بود، از اعتراض های سال گذشته به نتايج انتخابات به عنوان «دعوا» ياد کرد و گفت که در جريان اين دعوا، «نبايد انتظار داشت هيچ اتفاقی نيفتد و قطعا اشتباهاتی از سوی مسئولين انتظامی و امنيتی رخ داده است.» وی با اين حال رسانه های خارجی را متهم کرد که سعی کردند تا «تصويری خشن» از برخوردهای جمهوری اسلامی با معترضان نشان دهند، و افزود: «در همين حوادث حدود ۸۵۰ نفر از نيروهای انتظامی و امنيتی اعم از بچه های بسيجی و انتظامی زخمی و شهيد شدند ولی هيچگاه رسانه های معاند اين را پوشش ندادند.» اظهارات محسن رضايی در ادامه سخنان برخی از فرماندهان سپاه پاسداران و بسيج بيان می شود که در ۲۰ ماه گذشته آمارهای متناقضی از تعداد تلفات احتمالی نيروهای امنيتی و انتظامی در حوادث پس از انتخابات ارائه کرده اند. در حالی که محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، اوايل شهريورماه ۱۳۸۸ تعداد کشته شدگان نيروهای بسيج و نيروهای مردمی با سابقه بسيجی را ۲۰ نفر اعلام کرد، ساير فرماندهان آمارهايی از ۱۲ تا ۳۳ نفر ارائه داده اند. اين آمارها پس از آن اعلام شد که مخالفان از کشته شدن دهها معترض در جريان سرکوب های پس از انتخابات خبر دادند. به رغم آمار فرماندهان سپاه، رسانه های دولتی ايران حاضر نشده اند تا نام افراد بسيجی کشته شده را منتشر کنند. مجتبی ذوالنور، جانشين نماينده ولی فقيه در سپاه ، آذرماه سال جاری علت اعلام نکردن اسامی اين «بسيجيان» را محافظت از جان خانواده های آنان دانست. برخورد با «فتنه گران» محسن رضايی که فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در کارنامه خود دارد، به اعتراض های پس از انتخابات تاخته و ميرحسين موسوی و مهدی کروبی را متهم کرده است که «با اشتباهات خود موجب شدند تا اعتراضات اجتماعی جنبه سياسی» پيدا کند. وی افزوده است: «مسئله ای که می توانست در عرض يک ماه پايان يابد، هفت هشت ماه تداوم يافت و فرصت های زيادی را از کشور گرفت.» دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام از برخورد با معترضان حمايت کرده و می گويد:«نظام قطعا بايد با قانون با فتنه گران برخورد جدی داشته باشد و گرنه ممکن است هرکسی هرگاه دلش خواست باز هم به ايجاد فتنه و آشوب در کشور اقدام کند.» آقای رضايی که در جريان انتخابات سال گذشته از نامزدهای تاييد شده شورای نگهبان بود بر اساس آمارهای وزارت کشور، تنها توانست ۶۷۸ هزار رای بدست آورد. اين در حالی بود که وی در نامه ای به شورای نگهبان اعلام کرد: «برآورد ستادهای اينجانب و کارشناسان نشان می دهد که اينجانب در بدبينانه ترين حالت وضعيتی بين سه و نيم تا هفت ميليون رای داشته ام هرچند که برخی از کارشناسان تا ۹ ميليون رای نيز برآورد کرده اند.» با اين حال، وی که گفته بود برای دفاع از حقوق مردم تا پايان موضوع شکايت خود را پيگيری می کند در تيرماه سال ۸۸ در نامه ای به دبير شورای نگهبان گفت: «از آنجا که عهدی با خدای خود بسته ام تا همواره سربازی فداکار برای انقلاب اسلامی، رهبری و مردم باشم، بدينوسيله انصراف خود را از پيگيری شکايت های مطرح شده اعلام می دارم.» آقای رضايی چهارشنبه شب در برنامه تلويزيون دولتی ايران از کسانی که به گفته وی، «در سابقه انقلاب بودند» خواست تا مشخص کنند «کجای اين انقلاب هستند و آيا در انقلاب آدرس خود را حفظ کرده اند يا از آن خارج شده اند.» وی در اين زمينه به طور مشخص از اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام «گلايه» کرد و گفت: «ايشان نبايد به اين بهانه ها، رهبری را تنها بگذارد و فقط به تماشا کردن و سکوت بسنده کند.» آقای هاشمی که در ۲۰ ماه گذشته رسانه های هوادار دولت از وی به عنوان نمونه ای از «خواص بی بصيرت» نام می برند همواره متهم به حمايت از رهبران مخالفان و معترضانی شده است که به گفته هواداران دولت، «فتنه گر» هستند.
به گزارش سحام نیوز، سایت وابسته به مهدی کروبی، از رهبران مخالفان در ایران، ماموران امنیتی از صبح پنج شنبه مانع از ورود فرزندان و بستگان آقای کروبی به منزل او در تهران می شوند. برپایه این گزارش، ماموران امنیتی گفته اند که به استثنای فاطمه کروبی، همسر مهدی کروبی، هیچ یک از فرزندان وبستگانش حق ندارند تا 25 بهمن ماه به خانه او بروند. مهدی کروبی و میرحسین موسوی از وزارت کشور جمهوری اسلامی تقاضای صدور مجوز راهپیمایی در روز 25 بهمن ماه برای حمایت از اعتراض ها در تونس و مصر کرده اند، اما دادستان کل کشور این درخواست را «تفرفه برانگیز» خوانده است.
عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه روز یکشنبه برای دیداری سه روزه به تهران می ورد. به گفته مقام های ترکیه، هیاتی مشتکل از چند وزیر، از جمله ویر خارجه، نمایندگان مجلس ، صاحبان صنایع و کارشناسان دیگراین کشور عبدالله گل را همراهی خواهند کرد. هدف از این سفر دیدار با محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری اسلامی و سایر مقام های ایران و محور گفتگوها، همکاری های اقتصادی اعلام شده است. قرار است رئیس جمهوری ترکیه از تبریز و اصفهان نیز دیدن کند.
سی و دو سالگی انقلاب ۱۳۵۷ که قدرت قاهره سیاسی را در ایران به نظام جمهوری اسلامی سپرد، با توفان بزرگی همزمان شده است که بخش مهمی از دنیای معروف به «مشرق» و «مغرب» عربی را در بر گرفته است. رهبران تهران این توفان را تکرار رویدادهایی میدانند که بیش از سه دهه پیش به پیروزی نظام دینسالاری در ایران انجامید.سی و دو سالگی انقلاب ۱۳۵۷ که قدرت قاهره سیاسی را در ایران به نظام جمهوری اسلامی سپرد، با توفان بزرگی همزمان شده است که بخش مهمی از دنیای معروف به «مشرق» و «مغرب» عربی را در بر گرفته است. رهبران تهران این توفان را تکرار رویدادهایی میدانند که بیش از سه دهه پیش به پیروزی نظام دینسالاری در ایران انجامید. واقعیت اما درست در مسیری معکوس پیش میرود. جنبشهای سال ۱۳۸۹ در شمال آفریقا و خاورمیانه به «اوتوپیا»ی [آرمانشهر] سال ۱۳۵۷ ایران شباهتی ندارند، ولی حکومت برخاسته از این «اوتوپیا» به نظامهای به بنبسترسیدهای شباهت یافته که جوامع مدنی دنیای عرب برای از پا انداختنشان به پا خاستهاند. نظام «خاورمیانهای» طی دورانی نسبتا طولانی، نظام برآمده از انقلاب اسلامی تلاش کرد با تکیه بر «نوآوری»هایش خود را از دیکتاتوریهای پیرامون متمایز سازد. قوانین بازی چنان تنظیم شد که جابهجایی قدرت، البته در درون اردوی «خودیها»، به گونهای کم و بیش منظم تحقق یابد. از جمع سردمداران انقلاب چند تنی از گردونه قدرت به خارج پرتاب شدند، ولی نظام در مجموع از تصفیههای خونین درونی، آن گونه که در بسیاری از انقلابهای جهان سومی روی داد، برکنار ماند. ایران از آزادی مطبوعات برخوردار نشد، اما توتالیتاریسم خبری نیز بر کشور تسلط نیافت و نظام اطلاعرسانی چندصدایی باقی ماند. با پایان زمامداری محمد خاتمی و به ویژه در پی انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری «نوآوری»هایی که جمهوری اسلامی را، به رغم جوهر غیردموکراتیکش، از دیکتاتوریهای پیرامون متمایز میساخت، یکی پس از دیگری از میانه برخاستند. امروز جمهوری اسلامی، در سی دو سالگی خود، بیش از همیشه به آن چیزی نزدیک شده که در ادبیات سیاسی از آن زیر عنوان «نظام خاورمیانهای» یاد میشود، همان گونه که در گذشتهای نه چندان دور نظامهای خودکامه آمریکای لاتین را «دیکتاتوریهای موزی» (دیکتاتوریهای متکی بر شرکتهای چندملیتی تولیدکننده میوه از جمله موز) میخواندند. «نظام خاورمیانهای» از بسیاری جهات به دیگر نظامهای خودکامه دوران معاصر شباهت دارد: رهبر ابرقدرت مادامالعمر، هسته مرکزی مرکب از دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی (استخبارات، امن العام، وزارت اطلاعات و غیره)، نبود هر گونه زندگی واقعی سیاسی، تکیه بر یک ایدئولوژی تامگرایانه (از ناسیونالیسم بعثی گرفته تا بنیادگرایی مذهبی)، رسانههای گوشبهفرمان و مجیزگوی رهبر یا رئیس و زعیم، بیگانهستیزی و استفاده گسترده از «تئوری توطئه» برای توجیه شکستهای درونی، و غیره... با این حال «نظام خاورمیانهای» زمانی به «درجه کمال» میرسد که همچون عربستان سعودی، عراق صدام حسین، لیبی، الجزایر و جمهوری اسلامی از رانت نفتی برخوردار باشد. در آزمایشگاه خاورمیانه و شمال آفریقا، بیش از دیگر نقاط جهان، نفت به جای «نعمت» به «نکبت» بدل شد و موانعی جدی در راه نوسازی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در ایران و دنیای عرب به وجود آورد. شکست بزرگ نفت که بازار آن طی چند سال اخیر طولانیترین دوران رونق را پشت سر گذاشته، دامنه شکست بزرگ جمهوری اسلامی را در عرصه اقتصادی تا اندازهای پنهان کرده است. مقدمه قانون اساسی نظام برآمده از انقلاب ۱۳۵۷ خورشیدی، پیاده شدن «اقتصاد اسلامی» را به کشور وعده میدهد که هدف آن، در همان متن، «تامین امکانات مساوی ومتناسب، ایجاد کار برای همه و رفع نیازهای ضروری» است. اقتصاد امروز ایران، بیش از آن که به وعده نخستین شباهت داشته باشد، با همان تنگناهایی دست به گریبان است که بسیاری دیگر از کشورهای جهان سومی صادر کننده نفت به آنها دچارند. طی سی و دو سال گذشته شوکهای شدیدی بر اقتصاد ایران وارد آمد، از انقلاب و جنگ گرفته تا تنشهای پایانناپذیر با قدرتهای بزرگ و پیامدهای آنها از جمله تحریم اقتصادی. اما آن چه بیش از همه توان تولیدی و بازرگانی ایران را زیر ضربه گرفت، ناتوانی این کشور در پیشبرد اصلاحات اقتصادی به منظور هماهنگ شدن با تحولات بزرگی است که طی سه دهه گذشته سراسر سیاره زمین را در بر گرفته است. البته نظام جمهوری اسلامی از اصلاحات و اصلاحطلبان خالی نبود و در سی و دو سال گذشته سه طرح اصلاحی را تجربه کرد: «تعدیل اقتصادی» در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، «ساماندهی اقتصادی» به ابتکار محمد خاتمی و «تحول اقتصادی» که در دور دوم زمامداری محمود احمدینژاد عرضه شد و مهمترین محور آن قانون معروف به «هدفمند کردن یارانهها» است. بدون کم بها دادن به دانش و همت اقتصاددانان و کارشناسان بسیار باارزشی که تلاش کردند نابسامانیها و آشفتگیها را کمتر کنند، شوربختانه باید پذیرفت که طی این دوران ایران یک فرصت بزرگ تاریخی را از دست داد و بیش از بیش در کام یک اقتصاد دولتی و نفتی فرو رفت. کافی است اشاره کنیم که به گفته شمسالدین حسینی، وزیر کنونی امور اقتصادی و دارایی، لایحه بودجه ۱۳۹۰ خورشیدی بر پایه نفت بشکهای هشتاد دلار تنظیم شده است. این به آن معناست که اقتصاد کشور زیر تنفس مصنوعی است و دولت تنها با حفظ رونق بازار نفت در سطح کنونی، میتواند هزینههای خود را تامین کند. شکست اقتصادی جمهوری اسلامی در مقایسه میان ایران با قدرتهای پویا و تازهنفس تولیدی و مالی و بازرگانی، که طی سه دهه گذشته در گوشه و کنار جهان سر بر آوردهاند، برجستهتر میشود. سی و دو سال پیش، همزمان با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، جهان از نظر اقتصادی به دو بخش «پیشرفته» و «توسعهنیافته» یا «شمال» و «جنوب» تقسیم میشد. برزیل یک دیکتاتوری نظامی صادرکننده قهوه بود. چین هنوز از ویرانگریهای بر جای مانده از «انقلاب فرهنگی» مائوییستی بیرون نیامده بود. هند در دنیای اقتصاد کم و بیش بسته خود دست و پا میزد. کره جنوبی از سر ناچاری مازاد نیروی کار خود را به این سو و آن سو (از جمله ایران) میفرستاد. ترکیه و تایلند و اندونزی از لحاظ اقتصادی در وضعیتی بدتر از ایران بودند. امروز ما در دنیایی کاملا متفاوت زندگی میکنیم. کالاهای صنعتی آسیا سراسر جهان را فرا گرفته است. برزیل هشتمین اقتصاد جهان است. چین و هند (در مجموع دو میلیارد و چهار صد میلیون نفر از جمعیت هفت میلیارد نفری جهان) سالهاست از نرخ رشدهای هشت تا ده درصدی برخوردارند. شرکتهای ساختمانی ترکیه در خاورمیانه و شمال آفریقا و اروپای شرقی در مناقصه برای ساختن فرودگاه و سد و شاهراه بر شرکتهای غربی غلبه میکنند، کره جنوبی در ساخت و فروش مراکز برق هستهای از فرانسه پیشی میگیرد... آیا این کشورها در مقابله با «استکبار جهانی» موفقتر بودهاند، یا ایران که حتی قدیمیترین صنایعش، همچون نساجی و چرم، زیر تهاجم قدرتهای نوظهور اقتصادی فرو پاشیدهاند؟ حاصل سی و دو سال آشفتگی و کجروی، اقتصادی است تکمحصولی که در بحبوحه بزرگترین دگرگونی در جغرافیای اقتصادی جهان، هیج حرفی برای گفتن ندارد. حتی در عرصه تولید و صدور نفت و گاز، که بیش از هر زمان دیگری قلب تپنده اقتصاد ایران به شمار میرود، جمهوری اسلامی قافیه را به رقیبان باخته است. تولید نفت ایران حدود چهل درصد نسبت به پیش از انقلاب اسلامی کاهش یافته و در عرصه گاز، میدان عظیم پارس جنوبی عمدتا در تصاحب قطریهاست. دولت مستعجل کار رهبران مذهبی ایران این نبود که هدایت ماشین سیاست و اقتصاد کشور را در دست بگیرند و آن را در جادههای پر پیچ و خم دوران پایانی قرن بیستم و سالهای آغازین قرن بیست و یکم به حرکت درآورند. روحانیت جایگاه شایسته و آسوده خود را داشت و فرود آمدنش در عرصهای فانی، که به ناچار جولانگاه خطرها و نوسانهاست، طبعا نمیتوانست به فرجامی نیک بیانجامد. ولی بخش مهمی از دستگاه رهبری روحانی نتوانست از وسوسههای قرن پرآشوب بیستم بگریزد، در دام «ایدئولوژیزه کردن» دین گرفتار نشود و از میدان پر جاذبه «بسیج تودهها» برای دستیابی به قدرت برکنار بماند. این دسته از روحانیون نفوذ دیرنده خود را با زرق وبرق «دولت مستعجل» تاخت زدند. با این گزینش خطرناک، آنها به سرعت با دغدغههای «اینجهانی»، از جنگ و دیپلماسی گرفته تا مسائل امنیتی و بودجهبندی و کوهی از دشواری برای پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی جمعیتی اوجگیرنده، درگیر شدند، آن چنان که دیگر اعتبار و توان چندانی برای پرداختن به «قیل و قال» مدرسه برایشان باقی نماند. از این عرصه باز ماندند و در آن عرصه نیز، چون جایگاهشان نبود، به جایی نرسیدند. بدتر از همه این که شماری از آنان و خانوادههایشان در فساد حاضر در یک جامعه رانتی خاورمیانهای غوطهور شدند. شکست روحانیت ایران در پاسخگویی به نیازهای توسعه جامعه ایرانی، که پیشبینی آن از همان آغاز تنها به ذرهای آیندهنگری نیاز داشت، عامل اصلی ضعفی است که در سی و دو سالگی انقلاب اسلامی دامن روحانیون را گرفته است، تا جایی که بیش از پیش با رقابت و حتی تهاجم بخش غیرروحانی و نظامی جمهوری اسلامی روبهرو شدهاند. این که نظام جمهوری اسلامی برای تداوم بقای خود بخواهد معماران روحانی خود را به قربانگاه بفرستد، از دید شماری از پیگیرترین ناظران رویدادهای ایران، سناریویی نامحتمل به نظر نمیرسد. ---------------------------------------------------------- نظرات مطرح در این مقاله الزاما بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.
احمد ابوالغیط، وزیر امور خارجه مصر روز پنجشنبه هشدار داد که در صورت ادامه اعتراضات و دخالت معترضان در روند اصلاحات، ارتش مصر وارد عمل خواهد شد. وزیر امور خارجه مصر، همچنین ایالات متحده را متهم کرد که قصد دارد خواست خود را بر همپیمان عربش «تحمیل کند.»احمد ابوالغیط، وزیر امور خارجه مصر روز پنجشنبه هشدار داد که در صورت ادامه اعتراضات و دخالت معترضان در روند اصلاحات، ارتش مصر وارد عمل خواهد شد. وی در مصاحبهای با شبکه خبری العربیه هشدار داد که اگر به گفته او «ماجراجویان» بخواهند روند اصلاحات را در دست بگیرند، ارتش «ناچار خواهد شد تا از قانون اساسی و امنیت ملی دفاع کند ... و ما در وضعیت بسیار وخیمی قرار خواهیم گرفت.» احمد ابوالغیط شب پیش از این نیز هشدار داد که اگر اعتراضها علیه حسنی مبارک افزایش یابد ارتش دخالت خواهد کرد و «مهار کشور را بهدست خواهد گرفت.» وزیر امور خارجه مصر در این مصاحبه همچنین ایالات متحده را متهم کرد که قصد دارد خواست خود را بر همپیمان عربش «تحمیل کند.» اظهارات وی پس از آن بیان میشود که کاخ سفید خواستار انتقال سریع قدرت در مصر شده و به مقامهای این کشور گوشزد کرد که در زمینه انجام اصلاحات، «هنوز حداقلهای خواست مردم مصر را برآورده نکردهاند.» جو بایدن، معاون رئیس جمهور آمریکا، روز سهشنبه در یک گفتوگوی تلفنی با عمر سلیمان، معاون رئیس جمهور مصر، خواستار انتقال سریع قدرت در این کشور شد. وزیر امور خارجه مصر در واکنش به این درخواست آمریکا، در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «پیبیاس» آمریکا گفت: «وقتی که صحبت از انتقال فوری و بیدرنگ قدرت میکنید و میگویید "همین الان"، به حالتی که انگار دارید چیزی را به کشور بزرگی مثل مصر، کشوری که دوست بزرگی برای ایالات متحده است و همیشه بهترین روابط را با آمریکا داشتهاست تحمیل میکنید؛ این یعنی دارید خواست خود را بر این کشور تحمیل میکنید.» وی با اشاره به انجام مذاکرات با مخالفان برای انتقال قدرت افزود که «مصر، رئیس جمهور مصر، و دولت مصر این کار را آغاز کردهاند.» پیش از این رابرت گیبس، سخنگوی کاخ سفید خطاب به حکومت مصر گفته بود که «به نظر نمیآید روند انتقال قدرت با آنچه مردم مصر میخواهند هم راستا باشد.» آقای گیبس در ادامه گفت که دولت مصر برای برآورده کردن خواستهای مردم مصر، «هنوز به حداقلها هم نرسیدهاست» و افزود: «به باور ما کار بیشتری باید انجام شود.» تجمع معترضان در برابر پارلمان مصر روز پنجشنبه با وارد شدن جنبش اعتراضی مصر به هفدهمین روز خود، تظاهرات در قاهره که تاکنون در میدان تحریر این شهر تمرکز داشت به نقاط دیگر شهر نیز کشیده شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، هزاران تظاهرکننده مصری، روز پنجشنبه نیز به صف دیگر راهپیمایان روزهای پیش پیوستهاند و معترضان هماینک خیابانهای اطراف دو مکان از شهر قاهره یعنی میدان تحریر و ساختمان پارلمان را در دست خود دارند. همچنین به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، رانندگان اتوبوس و دیگر کارکنان حملونقل عمومی مصر روز پنجشنبه در اعتراض به دولت حسنی مبارک دست به اعتصاب زدهاند. بنا بر این گزارش، سازماندهندگان این اعتصاب از تمامی ۶۲ هزار نفر پرسنل حملونقل مصر خواستهاند تا در این اعتصاب شرکت کرده و تا دست یافتن به اهداف اعتصاب، از جمله افزایش دستمزدها، دست از اعتصاب نکشند. در همین حال، روز پنجشنبه حدود «سه هزار نفر» از پرسنل بزرگترین بیمارستان قاهره با خروج از این بیمارستان به راهپیمایی پرداخته و به دیگر معترضان در خیابانها پیوستند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، شمار زیادی از پزشکان و پرستاران دیگر نقاط مصر نیز هماینک به آنها پیوسته و با سر دادن شعارهایی خواستار پایان یافتن حومت حسنی مبارک شدهاند. بنا بر گزارشها، در همین روز سربازان برای حراست از ساختمان پارلمان، پیرامون این ساختمان حلقه زدهاند اما از سرکوب معترضان حاضر در اطراف پارلمان چشمپوشی کردهاند که این باعث تعجب اعتراضکنندگان شدهاست. با وجود وعدههای دولت برای انجام اصلاحات، روز چهارشنبه نیز تظاهرات در شهرهای مختلف مصر ادامه داشت و در جریان حمله پلیس به تظاهرکنندگان در شهر الخارجه، در ۴۰۰ کیلومتری جنوب قاهره، دست کم پنج نفر کشته و بیش از صد نفر دیگر زخمی شدند .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر