زمانی که مارک زوکر برگ و دوستانش در چهارم فوریه سال ۲۰۰۴ فیس بوک را راه اندازی کردند شاید هرگز تصور آن را نمی کردند که زمانی این شبکه اینترنتی بتواند به بستری برای مبارزات ازادیخواهانه جوانان در خاورمیانه تبدیل شود.
سال گذشته میلادی را باید بی شک سال فیس بوک نامید .سالی که در آن فیس بوک به رکوردهای بسیار جالب توجهی دست یافت . تنها در این سال تعداد ۲۵۰ میلیون نفر به کاربران فیس بوک اضافه شدند که این نشان از رشد باورنکردنی این غول شبکه های اجتماعی را می رساند و کم کم می رود نام آن به مانند گوگل که در دنیای موتور های جستجو معادل جستجو کردن شده ، به معادل شبکه های اجتماعی در اذهان مردم جهان تبدیل شود.
بر اساس امار موجود در هر ثانیه هشت نفر عضو فیس بوک می شوند و شمار اعضای آن از مرز ۶۰۰ میلیون فراتر رفته است. تنها در سال گذشته ۲۵۰ میلیون به شمار کاربران آن افزوده شده است.
آیا مقابله دیکتاتورها با اینترنت در جریان ناآرامیها نشانی از این دارد که اینترنت ابزاری برای انقلاب است؟ کارشناسان میگویند که استفاده از اینترنت برای تظاهرات ابزاری سودمند است، زیرا هیچ انقلابی بدون رسانه امکان پذیر نیست
هارالد اشتان در روزنامه “فرانکفورتر آلگماینه” مینویسد: واضح است که در هیچ کشوری تظاهرات و اعتراض بدون استفاده از توئیتر و فیس بوک نخواهد بود. اما این امر با توجه به پیشرفت تکنیک و رسانهها امری طبیعی است و به همین خاطر هم هست که رژیمهای غیر دمکراتیک شبکه اینترنت را سانسور میکنند”.
جنبش جوانان شش آوریل که پیش از این سعی کرد برای آزادی روزنامه نگاران زندانی تظاهرات برگزار کند و همچنین مشارکت فعال دربرگزاری تظاهرات در حمایت از مردم غزه داشت این بار نیز نقش بسیار فعالی در دعوت از مردم برای تظاهرات بر ضد مبارک داشته و چندین عضو آن نیز به علت دیدار با البرادعی که از سران اصلی مخالفان است بازداشت شده اند.
این اتفاقی بود که در جریان مبارزات مردم تونس و مصر رخ داد. فیس بوک به ویژه درمصر نقش اصلی را درسازماندهی مبارزات ایفا کرد.
در بسیاری از کشورهای عربی فیس بوک یکی از ده شبکه پر طرفدار اینترنتی است و در مصر بعد از گوگل و یاهو جایگاه سوم را دارد. بر اساس آمار سال ۲۰۰۹ تقریبا نه درصد کاربران اینترنت در مصر عضو شبکه فیس بوک بودند که این رقمی معادل ۸۰۰ هزار کاربررا شامل می شود.
درمصر آزادی بیان و حق برگزاری تجمعات همواره محدود بوده است. از سال ۱۹۸۱ که حزب دموکراتیک ملی حسنی مبارک بر سر کار آمد همواره وضعیت اضطراری بر این کشور حکمفرما بوده و دولت مبارک به همین بهانه حدود ۱۸ هزار مصری را زندانی کرده است. این قانون به پلیس اجازه می دهد افراد را بدون اتهام بازداشت کند و احزاب سیاسی را ممنوع و همچنین تجمع بیش از پنج تن را بدون مجوز دولت، غیر قانونی اعلام کند. وزارت اطلاعات مصر بر روزنامه ها نظارت می کند و رسانه ها حق انتقاد از مبارک را ندارند. به همین علت جوانان مصری اینترنت و شبکه هایی همچون فیس بوک وتوئیتر را راهی برای تبادل نظرات و ابراز نارضایتی های خود قرار داده اند.
گروههای سیاسی زیادی در عرصه فیس بوک در مصر فعالند که بسیاری از آنها به موضوعات و رخدادهای کنونی مصر می پردازند اما پویاترین آنها جنش جوانان شش آوریل است که بیش از هفتاد هزار جوان تحصیل کرده مصری عضو آن هستند. دغدغه اصلی این جنبش که در سال ۲۰۰۸ با خواست اعتصاب سراسری در مصر در فیس بوک تشکیل شد نبود آزادی بیان، اقتصاد راکد و خویشاوند سالاری حاکم بر مصر بود.
جنبش جوانان شش آوریل که پیش از این سعی کرد برای آزادی روزنامه نگاران زندانی تظاهرات برگزار کند و همچنین مشارکت فعال دربرگزاری تظاهرات در حمایت از مردم غزه داشت این بار نیز نقش بسیار فعالی در دعوت از مردم برای تظاهرات بر ضد مبارک داشته و چندین عضو آن نیز به علت دیدار با البرادعی که از سران اصلی مخالفان است بازداشت شده اند.
ناخرسندی جوانان مصری از دولت حسنی مبارک سبب شد آنها برای گشودن فضایی برای انتقاد به عرصه مجازی روی آورند.
گروههای سازمان یافته مخالف حسنی مبارک همواره تحت نظارت وکنترل دولت قرار داشته و رهبران آنها بارها زندانی شده اند در نتیجه بیشتر گروههای مخالف مصری به صورت محدود ودرگیر بحث های داخلی باقی مانده اند. از آنجا که یک سوم جمعیت مصر بین ۱۵ تا ۲۹ سال سن دارند جوانان مصری نقشی در سیاست نداشته اند. بر اساس تحقیقی که مرکز مطالعات راهبردی و سیاسی اهرام در سال ۲۰۰۴ انجام داد حدود ۶۷ درصد جوانان مصری حائز شرکت در انتخابات تشخیص داده نشدند و ۸۴ درصد نیز هرگز در تظاهرات شرکت نکرده اند.
به عقیده تحلیلگران مسائل مصر، شرایط سرکوب سیاسی در مصر سبب شده است احزاب موجود اعتبار خود را از دست بدهند و جوانان انرژی خود را صرف تشکیل گروهی کنند که خارج از روندهای جاری سیاسی در مصر است. احزاب سیاسی مصر با وجود سوابق طولانی تقریبا هیچ بازدهی ندارند درحالی که جنبش های جوانان در فضای اینترنت از مقبولیت زیادی برخوردار شده است زیرا با دولت مبارک زد و بند نکرده و وارد بازی های سیاسی آن نشده اند.
ا
کنون به شمار کاربران اینترنت در مصر افزوده شده است و کامپیوترها محبوبیت زیادی در میان مردم یافته و هزینه اتصال به اینترنت نیز کاهش یافته است. وبلاگ نویسان بسیاری پا به این عرصه گذاردند
برخی از فعالان اینترنتی در مصر معتقدند که این جنبش بدیل مناسبی برای گروههای همچون اخوان المسلمین است. در ظاهر چنین به نظر می رسید که اخوان المسلمین تنها الترناتیو برای حکومت مصر است اما فیس بوک عرصه جدیدی را در جامعه مصر گشود و سبب شد امید به تغییر فضا بیشتر شود. حتی اسلام گراها نیز از اینترنت و وبلاگ برای نشر افکار خود استفاده کردند و به انتقاد از رهبران اخوان المسلمین پرداختند. در گذشته رهبران این گروه چنین بحث های داخلی را سرکوب می کردند اما اینترنت این امکان را فراهم کرد که آنها به دور از فضای جامعه به بحث و انتقاد بپردازند.
مخالفان مصری از شبکههای اجتماعی آنلاین برای برقراری ارتباطات و سازماندهی اعتراضات ضد دولتی استفاده می کنند در حالی که مقامات مصری نیز در مقابل اینترنت و خدمات تلفن همراه را برای سرکوبی و فرونشاندن اعتراضات ضد دولتی مسدود کردند هر چند این اقدامات کمی دیر به اجرا در آمدند.
به این ترتیب می توان اینگونه استدلال کرد که رسانه های ارتباطی از جمله شبکه های مجازی به عرصه مهم ابراز مخالفت و افزایش اگاهی بخشی به مردم تبدیل شده اند و نسل جوان معترض از این ابزار برای نشان دادن نارضایتی خود و تغییر شرایط موجود بهره می گیرد. بنابراین همانگونه که شیرین عبادی برنده جایزه نوبل در آخرین سخنرانی خود گفت، فن آوری های ارتباطی نوین خواب را از چشمان دیکتاتورها گرفته است.
ترجمه و بازنویسی: فرشته م ونانی
بازانتشار و نقل قول مطالب و محتوای سایت آزادی بیان تنها با ذکر منبع مجاز است.
مطالب مرتبط:
انقلاب تونس؛ سرآغازی برای گسترش دمکراسی خواهی در جهان عرب
سونامی آزادیخواهی در خاورمیانه : از ایران تا جهان عرب
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر