April 8, 2011
"O, that this too too solid flesh would melt" (Hamlet)
On the occasion of recent public self-immolations, from the young street vender in Tunisia who set himself on fire and incited a host of riots and revolutions in the Middle East to the Iranian man who two days ago set himself on fire and died in Amsterdam because he was denied asylum by the Dutch government, it would not be out of place to engage self-immolation as a 'political question'.
Self-immolation is a form of suicide. Suicide, together with other types of self-injurious behavior, has been an immensely complicated object of enquiry in different disciplines. Psychoanalysts (e.g. Freudian 'death drive'), sociologists (e.g. Emily Durkheim's four types of suicide), philosophers (e.g. Camus' Myth of Sisyphus where suicide is abandoned in favor of revolt), theologians (e.g. Augustine and Aquinas see suicide as a mortal sin), and literary writers (e.g. Shakespeare's Hamlet and Woolf's Ms. Dalloway) have all addressed this issue from their different perspectives.
When self-immolation is carried out outside the private realm, it obviously taps into matters beyond the personal and the private. It becomes a public or political act. The questions that follow are: what kind of act is it? What is its history? What/who does it address? Why is it performed in this way? What can we learn from it? In what follows, I will dwell on these questions.
Self-immolation has a long history, rooting back to ancient Buddhism and Hinduism (e.g. Sati (1) ). I will confine myself, however, to its practice in the recent history of world politics. One of the most famous and earliest instances of it took place when Thich Quang Duc, a Vietnamese Buddhist monk, calmly set himself on fire in the middle of a street in Saigon as an act of protest against the dictatorial regime of Ngo Ding Diem in South Vietnam, which privileged the Catholic minority and persecuted the Buddhist majority there. With its worldwide publicity and the impact on people's psyche, the event was a turning point in the downfall of Diem's regime. Jan Palach did the same thing in Czechoslovakia in 1969 to protest the Soviet occupation of his country. In the 60s, several American political activists (e.g. Norman Morrison, Alice Herz, Roger Laporte, George Winne) set themselves on fire in protest against the American war in Vietnam. These are but few examples.
Given all these instances, we can reasonably infer that an element of utter desperation bordering on a sort of madness, or some state of mind beyond madness (utter emptiness or objectification?), and sheer disappointment in one's powerful interlocutor (e.g. a state or a Kafkaesque bureaucracy) is sensed by the people who carry out this kind of violence on themselves. But, to quote Hamlet again, "Though this be madness, yet there is method in’t".
What kind of method is there? Allen Feldman in his discussion of the Irish Republican Army formulated a theory of 'performative violence', which, briefly put, is a situation in which a violent action becomes a political text or message and is a symbolic ritual or performance against a symbolic institution (e.g. state or bureaucracy), issue (e.g. war), edifice (e.g. the palace of a dictator), and so forth. Feldman talks about IRA which used violence against others. In the case of public self-immolation (which is first violence on oneself) we can follow the same theory because it is simultaneously violence against others too by the very fact that it is public and the public has to see and tolerate that violence and its psychological impact, which is what makes it a 'political question' in the first place. No matter what the thoughts of the self-immolator are, we can say that public self-immolation is a symbolic performance against a regime; I am using the word regime in a broad sense here, i.e., 'as a prevailing system or pattern'.
The Tunisian street vender, irrespective of his conscious thoughts at that moment, performed a ritual against Ben Ali's despotic regime in Tunisia and articulated a political message, namely, he vented out his literally self-consuming desperation and discontent with that regime. The Iranian asylum-seeker (as the archetypal figure of the 'other') who killed himself in Amsterdam, you might say, performed the same kind of ritual against a bureaucratic machine, a faceless Kafkaesque bureaucracy that brought him down to the level of an object (i.e. without subjectivity, citizenship, and identity), a ritual against an immigration bureaucratic regime that is constructed to pander to the xenophobic tide that is currently sweeping the Netherlands and Europe.
Public self-immolation has a deep impact on our collective consciousness
How does it address us? Public self-immolation, by the very fact that it is public, has a deep impact on our collective consciousness. If our intention is to prevent such events from happening in future, we can learn that an event like this can function as a wake-up call for us to think about the message and the performance that are imposed on us publicly, and to steer clear of what Hannah Arendt called 'the banality of evil', namely, the transfiguration of an evil into a bureaucratic regime and the passive and thoughtless acceptance of that regime by the people.
Europe in general and the Netherlands in particular are experiencing yet another dark chapter of their history because of the very 'banality' with which they are victimizing their defenseless 'Others', i.e. its demonized immigrants such as The Roma, Muslims, Arabs, and so forth. People here need to wake up from this cold and dangerous nightmare and begin to question it.
In Stevie Smith's poem Not Waving but Drowning (2) , people mistake a drowning man to be waving to them, and thus let him drown. The question here was 'what is self-immolation: waving or drowning?' It is both a drowning (self-destruction) and a waving (a message), out of which two things are possible: either we don't see the message and we as a society drown as we have in the past, or we get the message and move towards becoming a more open and inclusive society as we should in future.
(1) The now illegal act or practice of a Hindu widow’s cremating herself on her husband’s funeral pyre in order to fulfill her true role as wife
(2) See this link for the poem: http://www.artofeurope.com/smith/smi1.htm
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی میگوید این وزارتخانه امسال بودجهای را برای تسویه حساب با کارمندانی که «به اسلام اعتقاد ندارند» اختصاص داده است.
به گزارش رادیو فردا، محمد حسینی، روز چهارشنبه در دیدار نوروزی با کارکنان این وزارتخانه، با تأکید بر این که افرادی که میخواهند کار فرهنگی انجام دهند «باید معتقد باشند»، گفت: «کسی که به اسلام اعتقاد نداشته باشد، باید با او تسویه حساب کرد و امسال ما پولی را گذاشتهایم برای همین کار.»
وی همچنین افزود: «کسانی که نماز نمیخوانند و اعتقاد ندارند، نمیتوانند فرهنگ اسلامی را ترویج دهند. این دوستان میتوانند در جایی غیر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کار کنند که خیلی به اعتقاد ربطی نداشته باشد.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از افرادی که «نمیخواهند با حرکت اسلامی» در وزارت ارشاد همراهی داشته باشند خواست تا با این وزارتخانه تسویه حساب کنند.
وی اطمینان داد که وزارت ارشاد حق و حقوق افرادی را که به دلیل عدم اعتقاد به اسلام با آنها تسویه حساب میشود، به صورت «تمام و کمال» پرداخت خواهد کرد.
بحث تصفیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از کارمندانی که «اعتقادی به اسلام ندارند» در حالی مطرح میشود که طی سال های اخیر مقامات دولت محمود احمدی نژآد از اسلامی کردن فضای عمومی و وزارت خانه ها سخن گفته اند.
در همین زمینه، از آن نیز بحث اسلامی کردن علوم انسانی و دانشگاه ها از زمان روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد در وزارت علوم مطرح بود.
به دنبال تأکید آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی بر استواری دروس دانشگاه بر مبانی اسلام، این وزارتخانه تمهیدات گستردهای را به منظور تغییر مبانی دروس رشتههای علوم انسانی و همچنین تصفیه دانشگاه از دانشگاهیان «غیر همسو» با نظام جمهوری اسلامی به کار بست.
کامران دانشجو، وزیر علوم دولت جمهوری اسلامی در اسفندماه ۱۳۸۸ اعلام کرد، تمام استادان و دانشگاهیان «غیر همسو» با نظام جمهوری اسلامی اخراج میشوند و روسای دانشگاهها اجازه ندارند کسانی را استخدام کنند که به ولایت فقیه باور ندارند.
پس از آن آقای دانشجو در شهریور سال گذشته از تغییر محتوای رشتههای علوم انسانی «بر اساس مبانی اسلام» خبرداد.
وی همچنین تأکید کرد که «مردم ایران، دانشجویان، اساتید و کارکنان» دانشگاهی را که فضای اسلامی نداشته باشد و با فرهنگ بسیجی مخالف باشد، «با خاک یکسان میکنند».
در راستای تلاش دولت محمود احمدینژاد برای اسلامی کردن دانشگاهها، در سالهای گذشته دهها تن از استادان دانشگاهی اخراج و یا مجبور به بازنشستگی زودهنگام شدهاند.
سعد حریری کفیل نخست وزیری لبنان روز پنجشنبه ایران را متهم کرد که در کشورهای لبنان و سایر کشورهای عرب دخالت می کند و این جوامع را به ‘گروگان’ می گیرد.
به گزارش بیبیسی، آقای حریری در کنفرانسی در بیروت گفت: “لبنان و تعدادی از کشورهای عرب … از مشکلات سیاسی و اقتصادی در رنج هستند و از نظر امنیتی نیز دچار دخالت مفتضحانه ایران در دنیای عرب هستند.”
دولت آقای حریری در ژانویه گذشته که حزب الله و متحدانش از کابینه او استعفا دادند، سقوط کرد.
او هشدار داد که ایران “به تدریج جوامع عرب را به گروگان می گیرد.”
این اظهارات موجب واکنش شدید حزب الله شد که از حمایت ایران برخوردار است.
بخش رسانه های حزب الله با صدور بیانیه ای گفت: “موضع حریری … همراستا با توطئه های آمریکا برای ایجاد اختلاف بین مردم منطقه و ایجاد ناآرامی است.”
این بیانیه افزود: “اظهارات او (سعد حریری) تلاش روشنی برای پوشاندن دخالت آمریکا در منطقه و مصادره اراده مردمی است که بدنبال آزادی و پایان هژمونی آمریکا هستند.”
حزب الله گفت که صحبت های آقای حریری “ترجمه واقعی” اظهارات اخیر رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا درباره ایران است.
آقای گیتس در جریان سفر روز چهارشنبه خود به ریاض، گفت که مدارکی وجود دارد که نشان می دهد ایران تلاش می کند در بحرین و کشورهای دیگر ایجاد مشکل کند.
آقای حریری در آذر سال 1389 همراه با پنج وزیر کابینه خود برای دیداری رسمی به ایران رفت و با محمود احمدی نژاد و آیت الله علی خامنه ای دیدار کرد.
یک ماه بعد استعفای وزرای حزب الله و متحدانش در اعتراض به دادگاه بین المللی رسیدگی به پرونده ترور رفیق حریری نخست وزیر پیشین لبنان موجب سقوط دولت سعد حریری شد.
پس از بدست آمدن نشانه هایی حاکی از آنکه این دادگاه به زودی افرادی از حزب الله را به عنوان متهم و مظنون احضار می کند، سیدحسن نصرالله، دبیرکل حزب الله از مقام ها و مردم این کشور خواست که با این دادگاه همکاری نکنند و تهدید کرد که در صورت متهم شدن اعضای حزب الله سکوت نخواهد کرد.
احمد زیدآبادی، روزنامهنگار زندانی در ایران برنده جایزه جهانی آزادی مطبوعات یونسکو و گیامورو کانو شد.
به گزارش زمانه، سازمان گزارشگران بدون مرز به نقل از دینا سانگور، رئیس هیأت داوران اعلام کرد: «اهدای این جایزه به احمد زیدآبادی ارج گذاری به شجاعت استثنایی، مقاومت و تعهد این روزنامهنگار در جهت آزادی بیان، دمکراسی و حقوق بشر، تساهل و انسانیت است.»
وی افزوده: «اهدای این جایزه ورای شخصیت احمد زیدآبادی جایزه به بسیاری از روزنامهنگاران ایرانی است که هم اکنون در زندان بسر میبرند.»
ایرنا بوکوا، مدیرکل یونسکو با تأئید تصمیم هیأت داوران، خواهان آزادی این روزنامهنگار شد.
وی گفته است:«احمد زیدآبادی در همه مدت فعالیتیش همواره و شجاعانه از آزادی مطبوعات و آزادی بیان ، حق بنیادین بشر که پایه دیگر آزادیهای مدنی و عنصر کلیدی برای جوامع باز و روامدار است دفاع کرده است.»
مدیرکل یونسکو افزوده: «در پیوند با روز جهانی آزادی مطبوعات (سه می -١٣ اردیبهشت) و با توجه به نگرانیهای اعلام شده از سوی هیأت داوران در باره وضعیت سلامت وی، من از مقامات ایران خواهان آزادی احمد زیدابادی هستم.»
گزارشگران بدون مرز با ابراز «خرسندی» از انتخاب زیدآبادی به عنوان برنده جایزه جهانی ازادی مطبوعات، خواهان آزادی وی و دیگر روزنامهنگاران زندانی در ایران شده است.
تعداد زیادی از روزنامهنگاران در جریان وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته ایران بازداشت شدند که تعدادی از آنها پس از چند ماه حبس آزاد شدند و گروهی همچنان در زندان بهسر میبرند.
سازمان گزارشگران بدون مرز آذرماه گذشته در بیلان سال ۲۰۱۰ آزادی مطبوعات در جهان اعلام کرد که ایران با ٣٠ روزنامهنگار تبعیدی بیشترین تعداد فرار روزنامهنگاران را دارد.
احمد زیدآبادی برنده جایزه قلم طلایی ٢٠١٠ موسسه جهانی مطبوعات نیز شده بود.
جایزه جهانی آزادی مطبوعات سازمان یونسکو و گیامورو کانو در سال ١٩٩٧ از سوی کمیته اجرایی یونسکو تأسیس و هر سال در روز جهانی آزادی مطبوعات به یک فرد یا سازمان و نهاد که از آزادی مطبوعات دفاع کرده، اهدا میشود.
نامزدهای دریافت این جایزه از سوی دولتهای عضو یونسکو و یا سازمانهای بینالمللی و محلی مدافع حقوق بشر معرفی میشوند.
احمد زیدآبادی، ٢۴ خرداد ١٣٨٨ بازداشت شد. وی در آذر ماه ١٣٨٩ از سوی شعبه ٢۶ دادگاه انقلاب تهران به شش سال حبس و تبعید به گناباد، ممنوعیت دائم از فعالیتهای اجتماعی و سیاسی محکوم شد. این رأی در دی ماه سال گذشته از سوی دادگاه تجدید نظر تأیید شد.
جواد دوست دوران دانشگاه من است. با هم در یک خوابگاه و در یک اتاق زندگی میکردیم. جواد بچه روستاهای آذربایجان است و پدر و مادرش سواد ندارند و از کل خانواده فقط او همت کرده و درس خوانده است. وقتی تهران آمد سراسر شوق و شور بود. میگفت بابایم گفته تو فقط درست را بخوان. نمیخواهد کار کنی، نمیخواهم مثل من قصاب بشوی. کمی که گذشت جواد شوکه شد. راجع به تهران و دانشگاههای آن فکرهای افسانهای کرده بود. توی ذوقش خورد اما چون آدم سختی کشیدهای بود خودش را از تک و تا نیانداخت. میرفت به بچههای مردم ریاضی درس میداد. برای خودش کارت ویزیت درست کرده بود و همه جا پخش میکرد. توی دانشگاه تبلیغ میکرد، توی خوابگاه اعلامیه میزد. با همه بالا و پائینها درسش را خواند و فوق لیسانسش را گرفت و گفت من دیگر اینجا نمیمانم. دیگر خسته شدم باید بروم.
گفتیم جواد تو که انگلیسی بلد نیستی، زبانت ضعیف است. گفت یاد میگیرم هرچه باشد از اینجا ماندن راحتتر است. گفتیم همین جا هم میتوانی درس بخوانی و دکترایت را بگیری بروی دانشگاه تدریس کنی؛ اما گفت ترجیح میدهم برگردم روستای خودمان کنار پدرم گوسفند سر ببرم تا اینکه اینجا بمانم و درس بخوانم. اذیت شده بود. سر پایان نامه حسابی اذیتش کردند. با استادها دعوایش شد و آخر سر نمره پائینی به او دادند. بعد از جلسه دفاع کارد میزدی خونش در نمیآمد. با اینکه ذاتا آدم آرامی است اما بلند بلند فحش میداد و بد و بیراه میگفت. جواد نشست به زبان خواندن. دو سال تمام زبان خواند تا نمره لازم را گرفت. واقعا از صفر شروع کرد و روز و شب میخواند. خانهاش که میرفتم احساس میکردم وارد یک موسسه آموزش زبان شدهام. از در دیوار کاغد آویزان بود. کلمههای انگلیسی، جملههای امید بخش، تعداد روزهایی که به امتحان زبانش باقی مانده بود.
روزهای بعد از انتخابات هشتاد و هشت بود که چند روزی خانه خودم نرفتم و پیش جواد ماندم. خانه جواد نزدیک انقلاب بود و سریع خودم را میتوانستم به مرکز حوادث برسانم. از خانه که میخواستم بیرون بیایم میگفتم جواد نمیآیی؟ مردم همه توی خیابانها هستند. میگفت نه من بریدهام. من از همه این داستانها بریدهام. رای هم ندادم اصلا که حالا بخواهم پسش بگیرم. فقط یک چیز میخواهم و آن هم این است که از این مملکت بروم و رفت. چند هفته پیش اس.ام.اس داد که از یک دانشگاه اسپانیایی بورسیه گرفته و منتظر است تا ویزایش بیاید و برود. شب آخر با بچهها رفتیم خانهاش. گفتم جواد خیلی هیجان زده هستی؟ گفت نه دیگر هیجان هم حتی ندارم اما هنوز مطمئنام که اینجا، جای ماندن نیست.
نسیم دوستِ دوست دختر من است. ما با هم خیلی صمیمی هستیم. بیشتر صمیمیتمان هم به خاطر روزهایی است که با او و دیگر بچهها تظاهرات میرفتیم. حوادث آن روزها چنان تاثیری در ما گذاشته که هر وقت با هم صحبت میکنیم بیشتر حرفهایمان راجع به آن است. نسیم از خانواده مرفهی است و غم نان ندارد اما دختر مستقلی است. سر کار میرفت و با پول خودش یک پژوی 206 خریده بود و گهگاه ما را میبرد ظهیرالدوله یا امامزاده طاهر یا احمد آباد. به او میگفتیم مسئول زیارت اهل قبور. نسیم دختر احساساتی است. جلوی زبان و اشکهایش را هیچگاه نمیتواند بگیرد. جایی که کار میکرد اداره دولتی بود. نسیم دستبند سبزش را میبست و سر کار میرفت. آنجا بلند بلند برنامه اعتراضات را اعلام میکرد و بیپروا حرفهای سیاسی میزد. مسئولین اداره هم تردید نکردند. خیلی سریع حکم اخراجش را گذاشتند کف دستش و گقتند خوش آمدی. نسیم آمد خانه و حسابی گریه کرد بعد گفت اشکال ندارد من که میخواستم برای کنکور بخوانم، این شد توفیق اجباری. نشست و برای کنکور خواند رتبه خوبی آورد، ولی وقتی خبردار شد که ستارهدار شده است و محروم از تحصیل؛ درنگ نکرد. سریع اقدام کرد برای مالزی و یک ماهه پذیرش گرفت. توی فرودگاه وقتی ما را بغل کرده بود و داشت میگریست، گفت هنوز هم نمیخواهم راجع بهش حرف بزنم چون میدانم اگر بنشینم و فکر کنم اینجا میمانم. میمانم و آنقدر نعره میزنم تا بیایند ببرندم آب خنک بخورم. نسیم رفت و توی فرودگاه به ما گفت که مرا ببخشید برای دو سال از مبارزه معافم کنید قول میدهم برگردم و کنارتان باشم.
من کشورم را دوست دارم چون در آن ریشه دواندهام. تمام این کوهها این رودخانهها، این بناهای تاریخی که دیگر چیزی ازشان باقی نمانده، مثل آهنربا مرا به سمت خودشان میکشند. فرقی نمیکند اگر جای دیگری هم به دنیا میآمدم همین احساس را نسبت به آنجا داشتم؛ اما نمیخواهم احساس شکست کنم. نمیخواهم اقرار کنم که این خاک را واگذار میکنم به قومی که دوستش ندارند و برای ویرانیاش سوداها در سر دارند
با فرهاد توی کوه آشنا شدم. یک روز تابستان وقتی هوس کرده بودم که تنها کوه بروم، فرهاد را دیدم که توی جانپناه نشسته و دارد برای خودش آواز میخواند. نشستیم صحبت کردیم و با هم دوست شدیم. کم کم فرهاد به حلقه رفقایمان اضافه شد. خانواده فرهاد از سالها پیش درخواست مهاجرت به کانادا را داده بودند و کارشان هم درست شده بود؛ اما فرهاد دوست نداشت برود. میگفت باید ماند. باید اینجا را ساخت. باید هر کدام از ما در حد توان خودمان کاری بکنیم. فرهاد احساساتی نبود و به حرفهایش اعتقاد داشت. خانوادهاش در کانادا هر روز زنگ میزدند که بلند شو بیا اما فرهاد مقاومت میکرد تا اینکه در یک تظاهرات دستگیر شد. چند روزی بازداشت بود و بعد آزاد شد. حسابی کتک خورده بود اما میگفت خب من هم مثل این همه آدمی که هزینه میدهند. مگر من چه فرقی با آنها دارم؟ و باز هم میرفت و باز هم شعار میداد تا اینکه یک شب که رفته بود از مغازه سر کوچه چیزی بخرد، ریخته بودند توی خانهاش. شناسایی شده بود و از بخت بلندش این صحنه را دید و همان طور با دمپائی پا به فرار گذاشت. رفت خانه اقوامش پولی جور کرد و از مرز کردستان از کشور خارج شد. حالا فرهاد یک تبعیدی است یا به قول خودش یک آواره. آوارهای که با دمپایی از کشور خودش رانده شده است. فرهاد هنوز سر حرفهایش مانده. میگوید در اولین فرصت که بدانم در صورت ورود دستگیر نمیشوم به ایران برمیگردم. میگوید من تا نبینم که این کشور دارد سامان میگیرد خواب آرام به چشمهایم نمیآید.
هوای بهاری تهران در روزهای عید جان میدهد برای قدم زدن و به سینه کشیدن عطر شکوفهها مخصوصا اگر نم نم باران هم کنارش باشد آن وقت دیگر دلت نمیخواهد که به خانه برگردی. دوست داری همین طور قدم بزنی در کوچه پس کوچهها و گلهای یاس را ببینی که از دیوارها پائین ریخته است و طراوت باران را احساس کنی و آرزو کنی که کاش تهران همیشه همین طور آرام و مهربان بود. اما چند شب پیش که جواد را بدرقه کردیم، این هوا دیگر آن احساس همیشگی را نداشت. بر عکس با دیدن آسمان تیره دلم گرفت و خودم را تنها احساس کردم. با حساب سر انگشتی دیدم که بیش از ده نفر از نزدیکترین دوستهایم در این چند سال از ایران رفتهاند و تعدادی نیز اقدام کردهاند و منتظر پاسخ هستند. بدون اینکه بخواهم محکومشان کنم با خوم فکر کردم که اگر قرار است همینطور چه به اختیار چه به طور موقت و چه از سر ناچاری ناامید شویم و کنار بکشیم، آیا واقعا میتوانیم به فردای ایران امیدی ببندیم؟ دوست ندارم شعار بدهم اما من کشورم را دوست دارم چون در آن ریشه دواندهام. تمام این کوهها این رودخانهها، این بناهای تاریخی که دیگر چیزی ازشان باقی نمانده، مثل آهنربا مرا به سمت خودشان میکشند. فرقی نمیکند اگر جای دیگری هم به دنیا میآمدم همین احساس را نسبت به آنجا داشتم؛ اما نمیخواهم احساس شکست کنم. نمیخواهم اقرار کنم که این خاک را واگذار میکنم به قومی که دوستش ندارند و برای ویرانیاش سوداها در سر دارند. باید ماند و ایستاد و جوادها و نسیمها و فرهادها را فراخواند و این آب رفته را سرانجام روزی به جوی بازگرداند.
• از شاملو
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر