هشت سال از زمانی گذشته که تفنگداران دریایی آمریکا با چندین ده عراقی مجسمۀ بسیار بزرگ صدام را در مرکز بغداد سرنگون کردند. این کار پایان دیکتاتوری بود. اینکه این روزِ نهم آوریل را «روز رهایی» یا «روز اشغال» بنامند تا امروز در عراق مورد مناقشه است.
کمتر سیاستمدار عراقی توانست مانند احمد چلبی با مناسبات نزدیکش با پنتاگون اینگونه گسترده بر تصمیم آمریکا در شروع به جنگ تأثیر بگذارد. وی در سقوط صدام نقطۀ آغازین قیام امروز را در جهان عرب می بیند. در گفتگویی اظهار داشت: «شروع با عراق بود.» به گفتۀ وی ترس از سرکوب گری حاکمان ریخته شده است.
وزیردفاع آمریکا رابرت گیتس که در سالگشت این رویداد به مدت سه روز از عراق دیدن کرد مایل است این ارزیابی را به تاریخ دانان واگذارد. وی گفت با توجه به رخدادهای منطقه بسیاری از عرب ها خشنود می بودند اگر همانند عراق باشند. به باور او عراق کامل نیست اما دمکراتیک است و شهروندانش دارای حقوق.
بویژه عوض شدن حکومت در عراق تناسب قوا بین شیعیان و سنی ها را در خاورمیانه در دراز مدت تغییر داده است. در این میان ورود نیروهای سعودی به بحرین که اکثریت مردم آن شیعه هستند قبرستان کهنه را از نوشکافته است. ایران که چون قدرتِ محافظ شیعیان رفتار می کند، و کشورهای سنی خلیج فارس در چند روز گذشته درگیر جنگ کلام شده اند. رئیس جمهور ایران محمود احمدی نژاد خواستار خروج نیروهای سعودی شد. روحانیون محافظه کار در ایران این برداشت را به دست می دهند که گویی در بحرین شیعیان قتل عام می شوند. هشدارهای حاکمان سنی هم کمتر گوش خراش نیست. تقریباٌ هم آوا با هم ایران را متهم می کنند از مدتها پیش نقشۀ سرنگونی حکومت بحرین را کشیده است. جانشین وزیردفاع عربستان شاهزاده خالد بن سلطان در دیدار از شرق این کشور که اکثریت آن شیعه نشین است از سربازان خواست برای هر نوع خطری آماده باشند. به گفتۀ وی ایران باید قبل از اینکه بیانیه بدهد به ندای عقل گوش کند.
بحرین علاوه بر ایران حزب الله لبنان را هم به عنوان عامل پشت پردۀ قیام شیعیان متهم کرده است. هم ایران و هم حزب الله تکذیب کرده اند. نه حکومت بحرین و نه متحدانش گواهی بر این مدعا ارائه نکرده اند. آگاهان این اتهام زنی ها را تلاشی می دانند که خواست شیعیان بحرین را برای دستیابی به حقوق یکسان و دمکراسی بدنام کنند. اما گیتس به این اتهام ها خوراک تازه ای داد.
گیتس در حضور نیروهای آمریکایی در عراق گفت ایران و گروه های افراطی می کوشند از نا آرامی ها در جهان عرب سود ببرند. گیتس قبل از این سخنرانی در ریاض با پادشاه عربستان دیدار کرده بود. گیتس بعد از این دیدار گفت: «ما دلایلی داریم که نشان می دهد ایران می کوشد از موقعیت در بحرین سوءاستفاده کند. به گفتۀ او علاوه بر این شواهدی وجود دارد که ایرانی ها در فکر بی ثبات کردن منطقه های دیگری هستند.»
وزیردفاع آمریکا در مارس، دو روز قبل از ورود نیروهای عربستان به بحرین از حکومت این کشور خواستار چیزی «بیشتر از قدم های کودکانه» در جهت جنبش دمکراسی خواهی شده بود. از نظر شیعیان در عراق گیتس با چرخش خود طرف حاکمان سنی را گرفت. در بحرین سرکوب جنبش دمکراسی خواهی ادامه دارد. در بین شیعیان عراق این ماجرا موجی از همبستگی را ایجاد اما اختلاف های شیعه و سنی را هم آشکار کرده است.
احمد چلبی که چهره ای مشکوک و نمایندۀ مجلس عراق است تازگی کنفرانسی را در حمایت مخالفان شیعه در بحرین سازماندهی کرده است. در گفتگویی اظهار داشت دوباره وقتش رسیده که عراق نقش سیاسی محوری در خلیج فارس داشته باشد. به گفتۀ او برای این مهم روحانیون برجستۀ شیعه در نجف می توانند به عنوان میانگیر در بحران وارد شوند. البته برخلاف هشت سال پیش در عراق، چلبی خواستار راه حلی صلح جویانه است. چلبی گفت از آمریکایی ها انتظاری جز این ندارد که ورود نیروهای سعودی را به بحرین محکوم کنند.
اما اظهارات تازۀ گیتس نشانی از سراسیمگی دارد که بویژه در عربستان سعودی با توجه به خروج نیروهای آمریکایی از عراق حاکم است. سعودی ها واهمه دارند که عراق عامل ایران بشود.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر